On Air Manx Radio Gold The Greatest Hits on Earth Through the Night | Midnight - 6:00am

Traa dy Liooar 12ah Jerrey Fouyir 2026

Meeryn ass Traa dy Liooar, Jelune 12ah Jerrey Fouyir 2026

Hig yn Chiare as Feed cooidjagh Jemayrt yn 13 Jerrey Fouyir, dy reih peiagh ennagh dy ve'n Ard Shirveishagh. Ta daa hirreyder er chur stiagh nyn enmyn : yn Shirveishagh Tashtee ec jerrey y lught-reill Alfred Cannan, va aa-reiht myr Oltey yn Chiare as Feed son Doolish Veanagh, Chris Thomas; as Oltey noa-reiht yn Chiare as Feed son Carbory, Balleychashtal as Malew, Kirrie Jenkins.

Ren Oltey yn Chiare as Feed son Connaghyn, Rob Callister, clou manifesto dy hoilshaghey magh ny eieyn echey son yn oik myr ard shirveishagh, as v'eh loayrt rish Olteynyn yn Chiare as Feed dy gheddyn magh beagh sleih dy liooar pohlldal eh. Ayns ny meanyn sheshoil, v'eh gra dy row eh mollit, agh dy row eh feddyn magh nagh beagh shen ry gheddyn, as myr shoh cha ren eh cur yn ennym echey stiagh fy yerrey.

Ta Slattys Coonceil ny Shirveishee 1990 reill yn aght ta'n ard shirveishagh çheet dy ve reiht. Rere shen, va feme er Mnr Thomas as Bnr Jenkins, nagh cheddin as va jeant ec Mnr Callister,  cur fogrey mychione ny polaseeyn treealit oc roish yn Chiare as Feed shiaght laa roish yn soie dy cheau teiy.  Nee'n daa hirreyder cur oraid roish yn Chiare as Feed moghrey ny vairagh, as eisht bee caa da olteynyn cur feyshtyn orroo.

Choud's nagh vel agh yn daa hirreyder ec y traa t'ayn, cha nel shen dy ghra dy jean eh çheet lesh yn derrey yeh ny'n jeh elley. Nee olteynyn ceau teiy, as ta feme er shirreyder cosney 13 teiy ec y chooid sloo dy ve reiht. Agh mannagh vel fer jeu geddyn yn earroo shen dy heiy-yn, foddee Loayreyder yn Chiare as Feed, David Ashford, cur shaghey y soie roish my vees nah vout dy cheau teiy. Agh mannagh vel teiy-yn dy liooar ry gheddyn ec ny shirreyderyn 'sy nah vout, foddee olteynyn enmyssey shirreyder elley. T'eh er y fer noa shen clou fogrey er polaseeyn, as eisht ta oor ceaut ec olteynyn elley lhaih y fogrey shen roish my vees y soie goaill toshiaght reesht.

Tra ta'n soie goaill toshiaght reesht, ta'n shirreyder noa cur oraid as ta caa da olteynyn cur feyshtyn er y pheiagh shen.

Mannagh vel fer jeh ny shirreyderyn cosney ny 13 teiy femoil, foddee y soie ve currit shaghey derrey yn laa er-giyn, myr haghyr Mee ny Nollick 2006. Va three shirreyder y traa shen – David Cannan, Steve Rodan as John Shimmin - agh cha daink eh lesh fer erbee jeu ayns kuse dy voutyn dy cheau teiy, as  va'n soie currit shaghey derrey yn laa er-giyn, as y nah voghrey shen cha row agh un oltey er ny enmyssey, as va shen Tony Brown.  

Bee caa da sleih geaishtagh rish soie yn Chiare as Feed moghrey ny vairagh veih jeih am bio ayns shoh er Radio Vannin.

Va Mnr Thomas er ny enmyssey liorish oltey noa-reiht ayns Rhumsaa, Robert Cowell, lesh oltey aa-reiht ayns Middle, Jane Poole-Wilson, niartaghey shen. Va Bnr Jenkins er ny enmyssey liorish oltey noa-reiht son Glionfaba as Purt ny Hinshey, Katryna Baptist, as she oltey noa-reiht ayns Ayrey as Maayl, Stephen Broad, ren niartaghey shen.

Ec baare fogrey Bnr Jenkins, t'ee gra : Quaiyl Noa, Cur Huggey Noa, as t'ee gra nagh vel sleih jerkal rish mirrilyn, agh dy vel ad jerkal rish reiltys vees gobbraghey cho jeean as t'adsyn. T'ee soilshaghey magh three bun-eie dy hroggal seose treisht reesht :

•    Credjaltys – 'syn aght ta'n reiltys feaysley crontyn as jannoo reaghyssyn; 
•    Barrantoilid – 'syn aght ta'n reiltys livrey as 'sy leeideilys echey; as 
•    Onid – 'syn aght ta eddyr-insh goll er jannoo as mychione ny eiyrtyssyn t'ayn. 

Ta Bnr Jenkins gra dy lhisagh y nah ard shirveishagh er chosney teiy-yn y theay 'sy rheynn reihys y pheiagh shen, as ve jeh ard ghoo son moraltaght.T'ee gra 'syn ogrey eck dy vel feme er Olteynyn yn Chiare as Feed, sharvaantyn y steat as y theay ve currit cooidjagh dy eaysley doolaneyn mooarey ayns ny queig bleeaney shoh çheet, as dy vel peiagh erbee vees cur streeu gobbraghey noi'n they, cha nee ass-nyn-lieh.

Ta Bnr Jenkins gra dy vel three pillar ayns ychlaare eck, Jean stroolinney, Jean ny stroshey,  Jean neu-chorragh, as t'ee soilshaghey magh ad shoh liorish loayrt mychione jannoo y reiltys ny sloo as ny s'tappee, jannoo reddyn ny stroshey veih'n undin goll seose as ayns mooir argidoil vees freaynagh dy yannoo seose purt vees sauçhey. 

Ta Bnr Jenkins çheet er claare dy ghoaill toshiaght lesh three keim jee : feddyn magh, strateish as currym. T'ee cur trimmid neesht er aght dy reill vees coardit ec sleih cooidjagh, as t'ee gra, roud, dy row rour ny lhie er reaghyssyn jeant 'sy vean. T'ee gra dy nee prowalys neu-chramp eh dy ve jeant: vel y reiltys faagail Ellan Vannin ayns stayd ny stroshey na shen v'ee ayn tra haink y reiltys shen stiagh ayn.     

Ta Mnr Thomas cur eam son reiltys sloo, s'aghtaley, s'rea ayns Ellan vees cairagh, shickyr, seyr. T'eh gra dy beagh y tosheeaght echey dy chur roish Strateish Argidoil jeant smoo breeoil Mee Houney, lesh claare dy clattys dy ve currit roish Tinvaal roish y Nollick, as dy cummal resooney magh er arraghey stiagh as polasee bentyn da'n chagliagh Jerrey Geuree. T'eh fosyn neesht cummal resooney magh er yn sorçh dy lhiassaghey vees ry chummal seose as er strateish er barrooseyn roish y Nollick.

Ta Mnr Thomas gra dy vel y red smoo scanshoil, shen ny vees jeant ec yn shirveish theayagh, er yn oyr dy vel shin feme tooilley agh ec costys sloo, as t'eh shirrey rick er failley as plan son obbreeyn vees jeeraghey er freayll obbreeyn t'ayn hannah, as coardail er argid faill harrish kuse dy vleeantyn. T'eh gra dy lhisagh shirveishyn ve cooidjagh, cha nee rheynnit; as livreit dy rea, cha nee ayns sailanyn. 

Bentyn da thieys, ta Mnr Thomas gra dy lhisagh Shirveishagh son Thieys as Polasee er Plannal dy leeideil plan ashoonagh as fys rolaue er costyssyn as er tosheeaghtyn dy chur thieyn da sleih ynnydoil, chammah's cooney son kionnaghey liorish eeck mayll, skeimyn son cairys argidagh rheynnit as bree bentyn da thieyn vees follym. T'eh cur eam son smaght er taillaghyn son lectraghys, er leaghyn troailt as er taillaghyn son lught er y Phaggad Bree, as er taillaghyn son cur-rish orçh. 

Ta Mnr Thomas gra dy lhisagh Coonceil ny Shirveishee ve ayns rieughid as rere yn aigney echey un cho-chorp vees abyl dy yannoo reaghyssyn as dy rheynn magh currymyn ny s'bieau, as t'eh gra dy vel feme er y nah lught-reill ve abyl dy hoilshaghey magh y smooinaghtyn echey ny share, lesh giare-hennaghys as tooilley myn-phoyntyn ayn çheet dy ve clouit.

Myr shoh, ta'n un çhaghteraght ec Bnr Jenkins as Mnr Thomas, dy vel teiyderyn shirrey caghlaa as dy vel feme er livrey, shaghey çheet dy ve scarrit. 

Foddee dy jig Bnr Jenkins ny Mnr Thomas dy ve reiht myr Ard Shirveishagh ec Olteynyn yn Chiare as Feed moghrey ny vairagh, agh, myr va mee gra, cha nel shen red shickyr, er chor erbee, as fy yerrey hoal foddee dy jig enmyn elley stiagh 'sy chooish.

---oooOooo---

Ta Possan Coyrlee er Eirinys as Bea-feie gra dy lhisagh shickyrys bee jannoo seose ard tosheeaght y lught-reill noa. Haink eh magh er y gherrid nagh vel agh 6% jeh'n vee vees eeit ayns shoh 'syn Ellan troar Vannin. Ta Caairlagh y Phossan, Paul Fletcher, credjal, quoi erbee vees çheet dy ve'n nah ard shirveishagh, dy vel feme er y pheiagh shen smooinaghtyn dy trome-chooishagh er shickyrys bee.

Ta Mnr Fletcher grady vel beoyn ec sleih dy yarrood cre veih ta bee çheet, as foddee dy bee feme ec sleih son fer-lhee cadjin un cheayrt 'sy vlein ny cubbyl dy cheayrtyn 'sy vlein, agh dy vel feme oc er eirinagh three keayrt 'sy laa, as dy vel sleih jarrood shen, dy vel yn eirinagh ayns rieughid cooney lesh, dy moghey 'sy gheuley bee, agh cooney lesh y jurnaa ry hoi cur bee er nyn moayrd dagh traa lhongey, as 'syn aght shen dy vel eh toiggal, tra nagh vel y baatey shiaulley, dy vel eh er ny eirinee dy livrey y bee shen gys y voayl vargee, dy chooney dy chur bee da'n ashoon, as neayr's y reihys mooar cadjin dy vel sleih er ve jeeraghey dy mooar er shen.

Er-lesh Mnr Fletcher dy vel yn earish çhirrym v'ain car y touree cooney dy jarroo dy mooar dy yeeraghey smooinaghtyn y theay, as eisht choud's ta shin goll stiagh 'syn ouyr as 'sy gheurey lesh ny doolaneyn ta'n earish cur-lhee fo shiaullaghyn, as ve ny lhie rour, yiarragh eh, er bee ymmyrkit stiagh ayn, dy vel eh faagail shin ayns ynnyd neu-hickyr dy liooar myr ashoon.

Ta Mnr Fletcher gra dy vel fys ain er quoi va reiht, dy vel fys ain er ny dooyrt ad ayns ny manifestoyn oc. T'eh gra, lesh Sheshaght Cheirdey Ashoonagh Vannin ny Heirinee, dy ren y Phossan Coyrlee er Eirinys as Bea-feie cur toyrtys beg, dy dug eh cuirrey er ooilley ny olteynyn cummyssagh dy heet gys seshoon cur fys, ayn ren ad rheynn ymmodee smooinaghtyn as ennaghtyn, agh ayns rieughid nish dy vel y die ceaut, as 'sy chegeesh shoh çheet dy bee fys ain er quoi vees çheet dy ve'n ard shirveishagh, quoi eisht vees tayrnit stiagh myr Coonceil ny Shirveishee, agh eisht, dy vel 24 oltey ayns shen, as dy vel eh er dy chooilley oltey y whaiyl dy imman dy feer er oai. T'eh gra dy vel yn Ellan er ny erinagh son bee, dy vel eh er ny erinagh son najoor, nagh vod  yn jees ve scarrit, dy nee commeeys t'ayn, as dy vod jeadys lajer vees er ny phohlldal dy mie cummal seose yn ashoon as cummal seose bea-feie neesht.

Ta Mnr Fletcher gra, my vees bee mie oor ynnydagh ain ayns shen, car ny bleeaney, er ny phohlldal dy vod eirinee livrey shen, eisht dy lhisagh shen cooney – as yn obbyr va jeant oc car y touree er toiggal smooinaghtyn sleih er y çheer, cre cho scanshoil ayns aght therapeutagh t'eh, ynrican dy chosney magh er y çheer as dy ghoaill soylley jeh najoor, dy ghoaill soylley jeh jeeaghyn er ny cleighyn, goaill soylley jeh fakin ny beiyn ayns ny magheryn as myr shen, dy vel y clane keayll chionnit ta theay Vannin bishaghey er coontey jeh, t'eh goll er soilshaghey magh lesh y claynt inçhynagh, as neesht t'eh lesh bee mie, lesh corp slayntoil neesht, as foddee nagh vel y jeadys er ny hoiggal rere y toyrtys s'lhea echey jeh bee mie, bee ynnydagh rere yn imbagh, as dy vod eh livrey da'n clane peiagh.

---oooOooo---

Ta Scruteyder Theayagh Tinvaal, Stephen Warren, er chur eam er Tinvaal dy ghoaill ayns laue aghtyn dy aa-chummey yn leigh bentyn da scrutaghtyn theayagh, as t'eh cur raaue nagh vel monney er ve jeant neayr's ren Tinvaal coardail rish ny moyllaghyn echey ayns tuarastyl, Jerrey Souree 2025.

Hed tuarastyl noa roish Tinvaal, ayn ta Mnr Warren cur freggyrt da tuarastyl jeant ec yn Tashtey mychione aa-chummey scrutaghtyn theayagh, ren olteynyn Tinvaal resooney magh Jerrey Souree 2026. T'eh gra dy vel yn Tashtey çheet er feyshtyn cooie mychione cur bree da aa-chummaghyn, mychione ve co-reiragh, mychione couyryn as mychione aghtyn coadee, agh nagh vel y tuarastyl echey cur roish feanish dy liooar vees jannoo seose oyr son caghlaa y bree jeh ny moyllaghyn echey va jeant 'sy vlein 2024, as, myr cheayll shin, ren Tinvaal coardail rish 2025.

Ta Mnr Warren gra dy vel yn imnea smoo echey dy vel tuarastyl y Tashtey çheet er kuse dy chooishyn myr dy beagh neu-hickyrys ayn my-nyn-gione ayns aght bunraghtoil, agh, rere y varel echey, dy vel ad ayns rieughid cooishyn bentyn da kiarail as cummey y clattys. T'eh gra dy vel y creatlagh ec y traa t'ayn failleil ayns kuse dy ardyn ard scanshoil dy ve freggyrtagh da femeyn ny stundayrtyn glackit eddyr-ashoonagh son undinys scrutaght syrjey, as er-lhen bentyn da neu-chrogheydys as seyrsnys yn oik shoh ayns obbraghey.

Ta'n tuarastyl echey goaill stiagh cooishyn bentyn da oyryn y scruteyder theayagh, da'n seyrsnys echey, da'n churrym echey, da ny parteeassyn echey son reill as da'n aght dy chur bree lurg scrutaght. Ta Mnr Warren cur coontey jeh'n aght nagh vel reddyn er n'gholl er oai, gyn scansh da treealtys Tinvaal, myr oyr son ve mollit, as t'eh gra dy vel ny aa-chummaghyn foast ard femoil. 

---oooOooo---  

Dagh blein, ta Jerrey Fouyir goll er cummal myr Mee jeh Tastey er Drogh-ymmyd 'sy Lught-thie, as ayns shoh 'syn Ellan ta troddan er-lheh reaghit ec yn çheshaght ghiastyllagh, Pohlldal Dreih Ellan Vannin. Ta'n sheshaght ghiastyllagh gra liorish shassoo noi drogh-ymmyd dy leah, foddee shen cur lhiettrimmys er assee nys'anmee.

She Lorna Trevethan ta ard sheckter Pohlldal Dreih Ellan Vannin, as t'ee gra, shaghey ynrican loayrt mychione dreihyn as yn aght t'ad pohlldal ad lurg taghyrt, dy vel shen t'ad cur eab er jannoo, dy hassoo noi aghtyn dy ymmyrkey ta jannoo seose drogh-ymmyd 'sy lught-thie ny foddee leeideil gys yn drogh-ymmyd corpoil rieugh ta sleih smooinaghtyn er, myr shoh dy daink ee er y troddan, Pooar dy Chaglaa, ren Nerin Hwoaie stiurey, dy vel eh feer anaasagh er yn oyr dy vel eh tayrn geill da aghtyn dy ymmyrkey as briaght jeh sleih foddee dy hassoo noi ny aghtyn shen dy ymmyrkey, myr shoh dy vel eh er shen t'ad er hroggal.

Ta Bnr Trevethan gra dy vod peiagh erbee ve ny ghrieh jeh drogh-ymmyd 'sy lught-thie, vel ad fyrryn ny bwoirrin, ayns cochianglys jeh'n cheint cheddin, trans-cheintyssagh. T'ee gra dy nee coorse t'ayn, dy vod eh taghyrt agh yn un cheayrt,  agh dy vod eh ve coorse dy ymmyrkey stiuree, myr shoh scarrey ny lomarcan, cur ourys er yn rieughid, drogh-ymmyd ennaghtagh, jannoo beg jeu reesht as reesht dy reiltagh, stiurey argidoil, dy vel stiurey keintyssagh ayn, myr shoh dy vel ad çheet er myr stiurey co-eignagh, dy vel eh scarrey sleih veih caarjyn as y lught-thie oc as cur smaght er ny t'ad dy cheau, er yn aght t'ad gymmyrkey, er quoi rish t'ad loayrt, freayll arrey orroo, dy vel eh jannoo seose slane coorse dy aghtyn dy ymmyrkey, tra ta peiagh ennagh gennaghtyn neu-houyr, ny gennaghtyn nagh vel smaght er y vea oc hene, shen tra t'eh çheet dy ve ny ghoilleeid.

Ta Bnr Trevethan gra, liorish sleih cur enn er ny ta kuse jeh ny aghtyn shen dy ymmyrkey, dy vod shen cur enn er, as, dy treishteilagh, faagail ny cochianglyssyn shen foddey ny s'moghey na foddee ad mannagh vel ad cur geill daue. Tee gra nagh vel shen ynrican çheet er cochianglys co-phersoonagh, dy vod eh ve lught-thie, myr shoh dy vel ymmodee caghlaaghyn aght ayn ta drogh-ymmyd 'sy lught-thie, nagh vel eh ynrican y cochianglys co-phersoonagh shen. 

Ta Bnr Trevethan gra dy vel ad jerkal rish mysh un pheiagh ass dagh kiare, traa ny traa elley, ayns cochianglys lesh drogh-ymmyd 'sy lught-thie, myr shoh earroo vees ard dy liooar, as dy nee baghtal eh nagh vel dy chooilley pheiagh çheet er oai, myr shoh dy vel eh red ennagh vees goll er çheu-chooylloo jeh dorryssyn dooint, as yn oyr dy vel ad cummal y troddan shoh y vee shoh, shen dy chooney lesh sleih cur enn er ny aghtyn shen dy ymmyrkey.

Ta Bnr Trevethan gra dy vel oc ynnyd eggey lesh palçhey dy yss, as dy vel formyn dy chur stiagh ayn ayns shen, dy vod sleih cur eam çhellvane orroo er 679950, ny dy vod ad cur post-l daue, as dy vod ad loayrt mychione y stayd oc, dy vel dagh stayd neu-chasley. T'ee gra, mannagh vel ad er ninsh veg da ny meoiryn shee as dy vel ad smooinaghtyn foddee dy jean ad geearree jannoo shen, dy vod ad pohlldal lesh yn oardagh shen neesht, as eisht lesh sorçh ennagh dy chooish leigh ny lurg shen, dy vod ad pohlldal ad trooid y clane red derrey vees kione er shen as çheu-hoal jeh shen, my vees shen femoil, myr shoh dy vel y barrant shen ve ec sleih dy loayrt roo, as nagh vel feme er cur fys da ny meoiryn shee neesht, dy vel shen red scanshoil dy ghra, dy vod ad cooney lesh sleih as cur coyrle daue dy reayll ad hene sauçhey.

---oooOooo---

Va'n sheshaght ghiastyllagh, Pohlldal Çhingys-ee Vannin currit er bun 'sy vlein 2011 dy chooney lesh sleih as ta doilleeid oc bentyn da bee as ee. Ta Caairlagh y heshaght ghiastyllagh, Mollie Spiers, gra dy vod eh ve doillee dy hoiggal traaghyn ta shoh jannoo er sleih. Nee ad cummal yn chied seshoon  coonee son paarantyn as kiaraileyderyn jeusyn as ta çhingys-ee jannoo orroo ny s'anmee 'sy vee shoh. 

Ta Bnr Spiers gra dy vel ad cur geill da dy mooar dy vel sleih strepey mooie ayns shen, as my vees caa daue cooney lesh ny paarantyn as lesh ny kiaraileyderyn, ayns shayll dy vel ad treishteil dy chooney dy jeeragh lhieusyn ta surranse liorish çhingyssyn-ee neesht. T'ee gra, my vees eh cooney dy niartaghey y lught-thie neesht myr unnid, dy ve abyl dy gheddyn reamys as dy osley eddyr-insh çheusthie jeh'n lught-thie.

Ta Bnr Spiers gra dy vod obbraghey rish lughtyn-thie jannoo seose aght mie dy gheddyn fys mychione çhingyssyn-ee, er yn oyr dy vod eh cur sleih fud y cheilley dy mooar, dy vod ad cur aggle mooar, shiartanse jeh ny monnaghyn, myr shoh dy vod ad cur eab er cur y fys shen neesht, myr shoh dy vel smoo toiggalys ec sleih mychione çhingyssyn –ee. 

Ta Georgie Shelley jeh Pohlldal Çhingys-ee Vannin gra nagh vel earrooyn jeeragh eck jeh'n earroo dy leih 'syn Ellan as ta çhingyssyn-ee oc, agh  dy vel eh ny smoo cadjin na ta sleih smooinaghtyn, as dy hoilshaghey magh dy vel shoh çhingys inçhynagh feer phreevaadjagh, as ymmodee keayrtyn nagh vod sleih insh da sleih elley dy vel ad strepey er yn oyr dy vel eh sleih jeh dy chooilley chummey as jeh dy chooilley wooadys, sleih jeh caghlaaghyn keint, veih dy chooilley chooylrey, nagh vel eh y corp stereo-horçhagh jeh fer anorexagh shang vees goll er soilshaghey magh ayns ny meanyn.

Ta Bnr Shelley gra, mennickdy liooar, dy vel peiagh ennagh ta streeu rish, ny ta pohlldal peiagh ennagh lesh çhingys-ee jannoo shen lane ny lomarcan, as er-lhee dy vel y possan 
er-lheh  shoh t'er n'ghoaill stiagh kuse dy leih cooidjagh, rheynn keeayll chionnit.

Ta Mollie Spiers gra dy cadjin dy vel beoyn eh dy nee sleih aegey t'ayn, agh dy vel y possan pohlldal neesht son caarjyn, lughtyn-thie, sheshaghyn, myr shoh dy vel sleih 'sy phossan shinney dy eash, dy vel ad goltaghey sheshaghyn, caarjyn, lughtyn-thie dy heet, nagh vel eh ynrican son sleih aegey as ny paarantyn oc. 

Ta Georgie Shelley gra dy vel ad geearree y possan dy ve cummit ec yn sleih ta kionefenish, myr shoh nagh vel agenda er-lheh son dagh possan, as fakin dy vel lught-eaishtee lhean t'oc, eisht ta dy chooilley pheiagh çheet veih keeayll chionnit neu-chasley, myr shoh nagh vel shen dy ghra dy jean ad reaghey dy vel shoh nee mayd ynsaghey jiu, er yn oyr foddee nagh beagh eh cooie da dy chooilley pheiagh, myr shoh dy bee y possan goll er stiurey liorish ny ta sleih dy jarroo geearree veih, as liorish shen vees ayns rieughid ymmydoil dauesyn.

Ta Mollie Spiers gra dy bee possan meeoil eh, as dy jean ad jeeaghyn er shen harrish y traa, as ny lhie er aggyrt. T'ee gra dy vel shoh dy mooar red noa er-nyn-son, agh dy ren ad stiurey possanyn pohlldal ymmodee bleeantyn er dy henney er-son fir er-lheh va surranse liorish çhingyssyn-ee, agh dy nee ventyr noa ta shoh, lesh paarantyn as lesh kiaraileyderyn.

By vie lesh Georgie Shelley gra nagh vel shoh lheihys ny therapy lesh fer coyrlee, dy vel eh possan  pohlldal dy chumraagyn, myr shoh sleih pohlldal y cheilley, nagh vel ad traenit dy chur keeayll chionnit therapeutagh, myr shoh dy vel eh dy mooar possan pohlldal dy chumraagyn.

Ta Mollie Spiers gra dy vod y possan cooney lesh foays ny kiaraileyderyn hene neesht, dy vod ad cur enn er ny femeyn oc hene as cur er bun caglieeyn slayntoil as lhiassaghey strateishyn dy chopal er nyn son hene neesht.

---oooOooo---

Ta paarantyn goll er greinnaghey dy loayrt rish ny paitçhyn oc mychione ny gaueyn jeh poagaghyn nicotine, ta nyn boagaghyn beggey currit fo'n veill heose, as ta lhiggey magh nicotine da'n chorp.

Ta Scoill Ard y Nah Ven-rein Ealisaid ayns Purt ny Hinshey er screeu rish paarantyn as kiaraileyderyn dy chur raaue dy vel ny poagaghyn shoh ry akin ny smoo liorish sleih aegey trooid ny meanyn sheshoil, trooid soilsheenyn er-linney as trooid creckeyderyn er yn eddyr-lieen.

Ta nicotine feer neu-lhiggagh as foddee eh jannoo er jeeraghey, er gien, er cadley as er foays ooilley cooidjagh. Ga nagh vel tombagey ayns ny poagaghyn, ta margeeaght jeant dy vel ad reih elley ayns ynnyd jeh smookal ny vapal. Agh foddee nicotine cur eiyrtyssyn tromey er sleih aegey, lesh ymmydeyryn dy cummyssagh surranse liorish çhingys king, thollaneys, nausea as builley cree s'tappee.

Ta Scoill Ard y Nah Ven-rein Ealisaid gra nagh vel poagaghyn nicotine lowit 'sy schoill, as t'eh briaght jeh paarantyn dy chooney lesh sleih aegey toiggal ny gaueyn ass ymmyd jeh nicotine as ny eiyrtyssyn cummyssagh jeh 'sy traa sodjey liorish ve currit da, lesh ny doilleeidyn mooarey jeh cur eab er lhiggey veih.

---oooOooo---

Ta'n sheshaght cheirdey Unite, vees ny çhaghter ass-lieh immanee barroose, cur feyshtyn mychione ny ta Bus Vannin er n'ghra mychione barnaghyn ayns shirveishyn barroose ayns shiaghtinyn jeieanagh. Ta Bus Vannin gra dy vel eh er coontey earrooyn mooarey dy obbreeyn ve assaaragh. Ta Unite gra nagh vel shen y coontey vees ry gheddyn veih olteynyn. 

Ta Unite gra dy vel immanee gobbraghey ny laghyn seyrey oc as dy vel ad jannoo shayllyn elley dy chooilleeney shirveishyn, choud's ta sleih elley currit ersooyl veih'n raad son traenal as son currymyn elley.  T'ee gra, ynrican dy ghra dy vel olteynyn y wirran assaaragh, nagh vel shen freggyrtagh da ny vees taghyrt ayns rieughid. Ta'n sheshaght cheirdey briaght nish vel immanee dy liooar ry gheddyn dy chooilleeney y chlaare hraa.

---oooOooo---

Ta olteynyn fwirranyn cabbane Loganair sur-smooinaghtyn er stholkey ayns arganeys bentyn da argid faill. Ren yn sheshaght cheirdey Unite er vograghey magh dy bee feysht currit da ny olteynyn j'ee ta gobbraghey da Loganair vel ad shirrey jantys jeadyssagh, lesh teiy ren fosley Jerdein shoh chaie, yn 8 Jerrey Fouyir, as vees dooney Jemayrt yn 27 Jerrey Fouyir.

Ta'n sheshaght cheirdey er chur gys lieh lught reiree y lhuingys aer dy row ad mooaralagh. Ta Fer Oik son Jeadys da Unite, Carrie Donoghue, gra dy ren Unite feddyn magh dy row eh ayns ynnyd nagh row ry hoiaghey jeh, lesh Loganair cur çheb v'eh dy ve'n fer jerrinagh eer roish my row barganeaghyn er n'ghoaill toshiaght. T'ee gra dy vel eh jeeaghyn nagh vel kiarail chiart ec Loganair dy haghney farbaghey yn argane, as dy bee stholk erbee liorish olteynyn fwirran cabbane Loganair yn eiyrtys jeeragh jeh'n cholught cur vondeishyn roish sleih.

Ayns note recortit va currit da Radio Vannin, ta Bnr Donoghue gra dy vel ad mollit dy row eh orroo cur magh teiy mychione jantys jeadyssagh ec Loganair. T'ee gra dy row olteynyn skedjalit son yrjaghey ayns faill Mee Averil, agh dy dooar ad screeunyn veih Loganair dy insh daue nagh jinnagh ad cur er bun barganeaghyn maroo er coontey jeh imneaghyn va goll er 'sy Niar Meanagh. T'ee gra dy row shoh ny imnea son y chooid smoo jeh etlaghys, agh nagh ren failleyder erbee elley er nobbal dy hoie sheese as dy loayrt roo mychione echey. Tee gra dy vel ny olteynyn oc neesht surranse liorish yrjaghey ayns priosyn son conney, as neu-chosoyley rish Loganair nagh vel couyryn elley oc dy yannoo ymmyd jeu tra nagh vel y faill eeckit daue sheeyney magh choud as v'eh.

Ta Bnr Donoghue gra dy ren Loganair eeck £8 millioon da ronneyderyn nurree, as chammah's shen dy vel ad geddyn palçhey dy argid choonee veih Reiltys Nalbin, as dy ren ad ooley shen dy ve beggan ny shlee na £21 millioon. T'ee gra 'sy vlein 2021 dy ren y stiureyder va faillit ny smoo geddyn £130,000, agh liorish 2025 dy row shoh er n'gholl seose dy ve £235,000, as dy vel shen bishaghey jeh 108%. 

Ta Bnr Donoghue gra, ayns creear er argid faill, dy dinsh kuse dy olteynyn daue dy row ad jannoo ymmyd jeh kaartyn daill ynrican dy reayll rish goll. T'ee gra dy vel ny olteynyn shoh currit da Loganair, as da mooarane leighaltys persoonagh da'n cholught, as paart vees jannoo dy mooar er ny vees goll er jannoo ayns ennym y cholught. T'ee gra dy vel yn chooid sloo oddagh Loganair er n'yannoo, shen dy hoie sheese maroo as dy eaishtagh rish cho doillee t'eh er-nyn-son, as ny ta feme orroo dy eeck son dy chooilley red.

Ta Bnr Donoghue gra dy dug Loganair dou çheb share yerrinagh roish my ren ad eer çheet nyn guail. T'ee gra dy vel ad er chur fys daue dy ninsh daue ny yeearreeyn oc son çhiarmyn er faill as conaantyn, agh nagh vel veg er ve ayn, as dy vel ad er chur raaue nagh vel reih erbee faagit daue agh dy chummal teiy mastey nyn olteynyn mychione stholkey, as dy vod shoh ve currit shaghey.

Ta Bnr Donoghue loayrt mychione y teiy fosley yn 8 laa, as dy by vie lhieu tannaghtyn treishteilagh dy jean coloayrtyssyn rish yn Shirveish Choyrlee, Aa-chaarjys, Eddyr-chiartaghey çheet gys jerrey dy speeideilagh as nagh vel sarey son stholkey femoil, as dy jig Loganair dy ve resoonagh as cur jerrey er shoh.

---oooOooo---

Ta caa nish dy chur stiagh yeearree son Cooney Cadjin Argidoil son Paitçhyn er-linney. Ta'n Shirveishagh Tashtee, Chris Thomas, gra dy vel shoh soilshaghey magh dy vel yn Tashtey currit da shareaghey entreilys, as dy vel shoh y keim s'noa 'syn oardagh vees fo raad dy yannoo noa-emshiragh livrey-ys jeh shirveishyn Shickyrys y Theay.

Ta Mnr Thomas gra, liorish cur ablid da sleih dy chur stiagh yeearree er-linney, dy laadey seose docamaidyn dy shickyr as dy reirey ny yeearreeyn oc ayns aght bun-earrooagh, dy vel yn Tashtey cur shirveish caaoil, fondagh vees smoo freggyrtagh da ny ta ymmyderyn jerkal rish 'sy lhing shoh. T'eh gra dy vel shoh soilshaghey magh dy vel yn Tashtey currit da shareaghey entreilys, da jannoo ny sloo obbyr pabyr as da livrey shirveishyn theayagh ayns aght vees shickyr chammah's vees jeeraghey er sleih ta gymmydey ny shirveishyn. 

Ta obbyr ro raad dy chur caa da sleih dy chur stiagh yeearree son Lowanse Shirreyder Startey er-linney, as sleih jerkal rish lhunney y hirveish shen mysh kiare ny shey meeaghyn woish nish. Er-linney hannah ta shirveishyn bentyn da Pohlldal Çheet Stiagh, Cooney Cadjin Argidoil son Anlheiltys as Lowanse Failleydagh.

---oooOooo--- 

Ta strane dy chroshyn Loghlynnagh as Celtiagh ry akin liorish y theay nish ayns taishbynys çheusthie jeh Keeill Andreas, lurg obbyr dy choadey as dy reayll ad. Va reddyn shenndeeagh currit stiagh 'sy cheeill veih'n rullick chammah's veih shamyr stoyr 'sy cheeill hene. 

Ta buird dy ys goaill stiagh jallooyn jeh ny croshyn va tayrnit ec P M C Kermode son y lioar echey va clout 'sy vlein 1907, Ellyn Croshyn Vannin. Ny s'anmee haink eh dy ve yn chied Stiureyder jeh Thie Tashtee Vannin. 

Ta'n keeill foshlit dagh laa veih 10 er y chlag 'sy voghrey derrey kiare er y chlag 'syn astyr son sleih dy gholl stiagh as dy akin ny croshyn. 

Ta Caairlagh Barrantee Skyll' Andreas, Jackie Faragher, gra nagh vel ad agh yindyssagh, dy vel ny soilshaghyn soilshen orroo, dy vel y fys ayns shen, dy vel sleih çheet veih ooilley mygeayrt y theihll ta çheet stiagh 'sy cheyll, t'ad fakin ny croshyn, t'ad cur fys ayns lioar ny keayrtee, as nagh vel eh veg agh yindyssagh.

---oooOooo---

Yn 26 Mean Fouyir, ren Eiraght Ashoonagh Vannin fograghey magh dy jinnagh y Thie Tashtee-i scuirr veih çhebbal entreilys da'n tashtey echey dy henn phabyryn naight er-linney. Neayr's va'n shirveish currit er bun, ta caa er ve ayn dy ronsaghey cooishyn rere fockle ny raa, agh ta Eiraght Ashoonagh Vannin gra dy vel y stoo bog as bun-troggalys y choarys er jeet gys jerrey yn traa obbree echey, as dy darragh jerrey er yn shirveish y laa t'ayn jiu, Jelune y 12 Jerrey Fouyir.

Agh lesh whilleen sleih gaccan wheesh mychione shoh, ta Eiraght Ashoonagh Vannin er ve cur eab jiu er cur er bun plan interim dy chummal seose yn shirveish choud's ta obbyr goll er jannoo 'sy traa sodjey dy eaysley y cront.

Choud's va obbyr goll er jannoo, va brishey 'sy çhirveish veih moghrey jiu, as treisht ec Eiraght Ashoonagh Vannin dy beagh kione currit er shen liorish mysh kiare er y chlag fastyr jiu, agh gyn barrant y chur dy beagh yn obbyr shoh speeideilagh. Agh my vees, bee entreilys dy shallidagh choud's ta reaghys jeant son yn shirveish 'sy traa sodjey. 

Ta Eiraght Ashoonagh Vannin gra dy vel eh currit da cur shirveish vees ry chummal seose, shickyr, ry fordrail, 'sy traa sodjey.  

---oooOooo--- 

Ta Eiraght Ashoonagh Vannin er chur stiagh yeearree phlannal dy chur stiagh hoght uinnagyn er yn chied laare jeh earroo 1, Kerrin y Vargee ayns Balleychashtal ayns ynnyd jeusyn t'ayn hannah. She troggal recortit eh, vees çheusthie jeh Ard Freillt Balleychashtal, as vees liorish Cashtal Rushen. 

Tra ren banc dooney y banglane echey ayns Balleychashtal, ren Eiraght Ashoonagh Vannin jannoo rhollan oltaghey jeh'n troggal shen, lesh fys son keayrtee ry gheddyn er y vun-laare, chammah's tiggadyn entreilys as shapp. 

Rere fogrey bentyn da'n chummey, va kied phlannal currit roish nish son karraghey, agh ny s'anmee dy dooar ad magh dy row ad ro voal son karraghey dy ve jeant ayns aght va ry fordrail. T'eh fo Eiraght Ashoonagh Vannin jannoo coip jeeragh jeh'n çhenn chiaddey, rere y chummey echey, rere e wooadys as rere y reayrt jeh. Nee queig uinnag fosley, choud's bee three daue soit. Bee ny uinnagyn jeant ass fuygh acoya lesh glonney as vaccuum ayn. Ta'n fogrey gra dy vod obbyr ve jeant gyn assee erbee da cowrey y hroggal recortit, da Ard Freillt Balleychashtal ny da'n ynnyd liorish Cashtal Rushen.

---oooOooo---

Ta geo-oayllee, yn Dr Keith Barron, credjal foddee dy vel towseyn meainagh 'syn Ellan vees feeu ronsaghey, agh cha nel eh shickyr veagh ad ayns towseyn mooar ey liooar dy chummal seose obbyr traghtee. Va'n Dr Barron baghey ayns Ellan Vannin rish tammylt ayns ny 1970yn.

Ta lhiasseyderyn ayns Ynys Môn, ny Anglesey, 'sy Vretin er ve gobbraghey ayns ny bleeantyn jeieanagh dy aa-osley obbraghyn coobyr 'syn Ellan shen. Ta'n Dr Barron gra dy vel geo-oaylleeaght ec yn Ellan vees cosoyley rish shen ayns Ynys Môn, myr shoh foddee dy beagh caaghyn jeh'n sorçh cheddin ayns shoh, agh ynrican my vees ad mooar dy liooar. 

Ta'n Dr Barron gra, dy vel meain mie er-enn ass shenndeeagh, Slieau Parrys ayns Ynys Môn,, as dy nee meain eh vees poly-veainagh - as er-lesh dy vel eh leoie, sinc, argid, coobyr, airh – as dy vel shen goll er aa-osley, dy vel colught jeeaghyn er shen kiart nish, agh dy vel y geo-oaylleeaght jeh Ynys Môn freayll rish ve ayn kiart harrish Mooir Vannin gys Ellan Vannin. T'eh gra, heose er y twoaie vooar ayns ny Hayraghyn, dy vel slane caghlaa ayn, er yn oyr dy vel scoltey mooar er shen.

Ny yeih shen, ta'n Dr Barron gra dy vel cooinaghtyn echey, tra v'eh baghey ayns shoh, dy row Colught Ooill Shlig jeeaghyn heose er ny Ayraghyn son farraneyn cummyssagh dy ghass, vees goll er veih Magher Morecambe mooie veih'n choose, as my vees shen freayll rish goll fo Ellan Vannin – as dy vel eh jeeaghyn da dy vel cooinaghtyn echey er – Shlig çhebbal dy chur magh gass dooghyssagh son y clane Ellan nastee rish earroo dy vleeantyn, dy beagh kied oc dy lhiassaghey eh, as dy ren yn Chiare as Feed cur lhiettrimmys orroo, agh nagh ren eh taghyrt.

Bentyn da'n geo-oaylleeaght elley jeh'n sorçh cheddin as ayns Ynys Môn, as caa foddee dy hirrey vondeish ass meainyn ta foast ayn, ta'n Dr Barron gra nagh vel eh shickyr vel veg ayns shoh veagh mooar dy liooar dy chummal seose obbyr traghtee, agh dy beagh Laksey myr shen, er yn oyr dy row yn red shen goll rish foddee nuy meeilaghyn, y clane raad, bunnys veih mullagh Sniaul as eisht foddey magh fo'n vooir, agh nagh vel eie erbee echey er ny vees er-mayrn ayns shen, agh dy row kuse dy thooillaghyn craghoil oc, as t'eh gra dy chooinaghtyn er dy ren y meain dooiney 1928, myr shoh dy beagh eh cochianglt rish çhagnoaylleeaght jeh sorçh feer injil, as dy vel dy chooilley red feer neu-chosoyley rish shen nish.

More from Manx Gaelic