Meeryn ass Traa dy Liooar, Jelune 16oo Mee Vayrt 2026.
Ta'n sheshaght cheirdey Unite gra dy vel ee treishteil dy akin çheb noa er y voayrd choud's ta barganaghyn mychione faill as conaantyn son immanee barroose goll er y laa shen, Jelune yn 16 Mee Vayrt. She Debbie Halsall ta offishear y heshaght cheirdey Unite son yn ard shoh, as t'ee gra dy row çhaglym oc ec jerrey y hiaghtin shoh chaie – jea, myr t'ee gra - rish y Rheynn Bun-troggalys as Bus Vannin, ayns Shirveish Cochianglys Jeadyssagh Vannin, as dy row shen ayn rish kuse dy ooryn, as dy jinnagh ad çheet ry cheilley reesht jiu, dy yeeaghyn vel çhebbyn erbee ayn, as mannagh vel dy jean ad tannaghtyn rish, agh dy vel ad treishteil dy bee çheb ayn.
---oooOooo---
Ta possan dy 75 fir phrofeshoonagh jeant seose jeh ard fir lhee as fir lhee choyrlee cur eam son y reiltys dy heet stiagh çhelleeragh er stayd ta'n possan çheet er myr gennid trome 'syn earroo dy lhiabbeeyn son surransee sthie ayns Thie Lheihys Noble. Va çhaglym er-lheh jeh Bing y Wirran Lhee Jeheiney shoh chaie, yn 13 Mee Vayrt.
Ta'n possan gra dy vel ablid y thie lheihys ec y traa t'ayn neu-freggyrtagh da cummal seose dy sauçhey ny aggyrtyn ec y traa cheddin jeh sleih çheet stiagh myr cooishyn egin as obbraidyn plannit. T'eh gra, roish my row Kiarail Vannin currit er bun, dy row 314 lhiabbeeyn ayns Thie Lheihys Noble, agh dy vel y cummey obbree ec y traa t'ayn er n'yannoo ny sloo yn earroo shen, as dy vel 168 lhiabbeeyn ry gheddyn nish, as dy vel shen dy ghra dy vel yn earroo 46% ny sloo na v'eh.
Ta Kiarail Vannin gra nagh vel fysseree y Ving bentyn da'n earroo dy lhiabbeeyn kiart. T'ee gra, tra va Kiarail Vannin currit er bun, dy row 233 lhiabbeeyn ry gheddyn, as shen dy ghra nagh vel yn injillaghey gys ny 168 lhiabbeeyn t'ayn nish agh 16.5%.
Ta Ard Sheckter Kiarail Vannin, Teresa Cope, gra dy vel preays 'sy choarys, agh nagh vel eh kinjagh as beayn. T'ee gra dy by vie lhee jannoo shickyr dy vel y theay toiggal nagh vel ad er n'ghoaill magh ass lhiabbeeyn dy mee-arreydagh, dy row oc ooilley undin dy eanish çheu-chooylloo jeu. T'ee gra dy vel ad plannal dy kiarailagh son y traa ry heet ayns cummaghyn anchasley dy livrey kiarail as dy chooilleeney yn obbyr shen, as dy jean paart jeh'n argid elley t'ad er n'gheddyn 'sy vlein argidoil shoh as goll er y hoshiaght, cur ablid daue dy yannoo anchorragh y stayd, dy chur tooilley lhiabbeeyn 'sy cho-voodeeys, tooilley cassanyn bentyn da annoonid, as dy jarroo goaill ayns laue yn eaghtyr dy aggyrt t'ad dy akin.
Ta Kiarail Vannin gra neesht dy vel y corrillagh jeh lhiabbeeyn as surransee ayndaue 'sy vlein argidoil shoh 86.9%, as er y oyr shen dy vel eh ec keim sauçhey. Agh t'ee goaill rish 'sy gheurey dy row ny keayrtyn y corrillagh erskyn 90% rish laa ny ghaa, as dy vel keimyn erskyn 90% jannoo seose cowrey jeh preays trome.
Ta Bnr Cope goaill ree dy vel Kiarail Vannin cur enn er dy row ad er ve fo phreays, nagh vel eh yn red share dy ghoaill kiarail jeh surransee 'sy rheynn egin rish traa liauyr, as dy vel fys oc dy bollagh nagh vel shen yn red share, agh my vees surransagh fuirraghtyn er lhiabbee ayns fer jeh ny wardyn oc, dy vel boandyrys jeant er-nyn-son er lhiabbee, nagh vel ad er trollee, nagh vel ad mooie 'sy çhamyr faarkee, dy vel boandyrys er-nyn-son er lhiabbee, as dy vel keayrtyn souyrid dy yannoo shickyr dy vel kiarail gollrish shen ayns wardyn, ny yeih dy vel eh ayns çhymmyltaght y ward, dy vel eh 'sy rheynn egin, agh dy vel dy chooilley red jeant dy yannoo shickyr dy vel y chiarail cooie.
Ta Bnr Cope cur caveat bentyn da ny t'ee dy ghraa, nagh vel veg jeh shoh yn aght by vie lhieu 'syn aght share kiarail dy ve er ny livrey. T'ee gra dy vel ad cur freggyrt da kuse dy phreayssyn t'ayn dy feer, as dy vel feme oc er rheynn egin smoo, dy vel ad feme cassan cleeir 'syn unnid son reaghyssyn clinicoil dy ve ry gheddyn cho tappee as vees possible, as dy vel feme oc er jannoo shickyr dy vel, cho leah's ta ny surransee oc 'sy stayd lhee share oc, dy vel ad abyl dy aagail y thie lheihys, as dy vel shen ard elley dy yeeraghey er.
Ta Bing y Wirran Lhee gra, dy ve freggyrtagh da stundayrtyn eddyr-ashoonagh son sauçhys as da coyrle cadjin 'sy Reeriaght Unnaneysit er sauçhys, vees 2.5 lhiabbee per 1,000 dy phobble, dy beagh feme ec Ellan Vannin er 210 lhiabbeeyn, agh ta'n possan cur trimmid er nagh vel shoh agh yn earroo sloo vees femoil. T'eh cosoyley shoh rish yn Unnaneys Oarpagh, aynsyn er mean ta 4.5 lhiabbeeyn per 1,000 dy phobble, as rish Nalbin, vees gobbraghey lesh 3.6 lhiabbeeyn per 1,000 dy leih, as t'eh çheet er shen myr stundayrt feer chooie, fakin dy vel ny doolaneyn cheddin fo shirveishyn ta nyn lhie scarrit rere yn çheer-oaylleeaght oc. T'eh gra dy vel y cummey t'ayn nish lesh 168 lhiabbeeyn ny lhie foddey fo'n chagliagh sinshley jeh ny stundayrtyn eddyr-ashoonagh shoh.
Va fysseree clouit er y gherrid myr freggyrt da feysht Tinvaal ren soilshaghey magh dy vel yn earroo dy hurransee ayns lhiabbeeyn ayns Thie Lheihys Noble er hannaghtyn ec eaghtyr ard dy reiltagh ayns ny bleeantyn jeieanagh, lesh kuse dy veeaghyn ayndaue va ny syrjey na 90% dy lhiabbeeyn ayns ymmyd son surransee slane-aasit as stayd geyre oc.
Chammah's y çhionnid bentyn da reirey y stayd shoh, ta Bing y WirranLhee gra dy vel assee moraltagh feer dowin ec fir lhee as arkys psycho-oaylleeaght feer dowin ass y varney eddyr moraltaghtyn profeshoonagh as y rieughid jeh obbraghey ayns kiarail slaynt Ellan Vannin.
Ta Bnr Cope gra dy vel ee goaill-ree dy vel shen yn aght, as t'ee gra dy vel ad ooilley 'sy cheird chiarail er yn oyr dy vel kiarail, dy vel ad kiarail son sleih, as dy vel eh dy bunnidagh paart jeh'n dooghys oc, as nagh vel peiagh erbee geearree dy ve abyl dy akin surranse gyn ve abyl dy yannoo nyn gooidshare. T'ee gra dy vel ad cur enn er dy vel y preays er yn Shirveish Claynt Ashoonagh as slaynt as kiarail feie magh y theihll, cur er sleih gennaghtyn y keim shen jeh assee moraltagh. T'ee gra dy vel ish gennaghtyn eh as dy vel ooilley y wirran eck gennaghtyn eh. T'ee gra dy vel ee goaill-ree dy vel ayns ny paartyn shoh, ny paartyn feer doillee shoh, dy vel assee moraltagh red ennagh ta çheet er sleih.
Ta Bnr Cope gra dy vel shen yn ard ayn t'ad geearree pohlldal, shen yn ard ta oaseirys, loayrt roo, as dy vel fer jeh ny oyryn eck ve mollit, nagh row shoh currit son yn tastey ecksh, ayns rieughid, nagh vel Caairlagh Bing y Wirran er hoie sheese maree. T'ee gra dy vel ad fo raad loayrt mychione ooilley, dy vel ad loayrt mychione ooilley ny aghtyn feayslee shoh ec keim y voayrd, dy vel fys oc er cre cho scanshoil as t'eh dy yannoo shoh kiart, as by hreih eh nagh vel shoh yn aght dy yannoo eh.
Ta Bnr Cope gra dy vel ad ooilley geearee obbraghey cooidjagh dy chur y claynt as chiarail share son yn Ellan, as dy vel ish dy mooar jannoo seose paart jeh'n aght feayslee shen, myr ta'n fwirran sheckteragh eck as y boayrd s'lhea. T'ee gra dy vel ad geaishtagh dy jarroo, as dy vel ad cur eab er jannoo wheesh as oddys ad, agh t'ee gra dy vel eh yn aght ta sleih çheet er, vod ish croo daa ward trooid obbeeys, as nagh vod ee, myr shoh dy vel feme oc er jannoo reddyn ayns aght elley.
Ayns fogrey, ta Bing y Wirran Lhee gra dy vel y gennid dy lhiabbeeyn son surransee sthie cumrail dy trome reamys son couyral lurg obbraid, as dy vel shen cur orroo dy mennick cur shaghey obbraid plannit. T'eh gra dy vel stayd dy triage moralagh currit er fir lhee dy mennick, ayn ta gennid foddey farraghtyn dy lhiabbeeyn cur oyryn son tosheeaghtyn clinicoil, shaghey ny femeyn ayns rieughid jeh'n surransagh.
Ta'n Ving gra dy vel cumrailyn 'sy Rheynn Egin son y chooid smoo çheet dy ve ayn er coontey gennid dy lhiabbeeyn ayns wardyn huc dy chur surransee, as magh ass shoh dy vel surransee faagit dy uirraghtyn rish foddey. T'eh gra dy nee red ard scanshoil eh dy vel feanish clinicoil – myr ta'n Colleish Reeoil son Lhee Eginagh tayrn geill da – soilshaghey magh dy vel yn earroo dy hurransee geddyn baase bishaghey dy mooar choud's ta traaghyn faarkee ayns yn Rheynn Egin çheet dy ve ny sodjey.
Ta'n fogrey gra, chammah's shen, dy vel ard fir chlinicoil goaill tastey jeh, dy vel earroo vees çheet dy ve ny smoo dy leih goll gys yn Rheynn Egin er chur preays mooar er coaryssyn dy yannoo aa-hessal traaoil dy hurransee, dy chochiangley yn aa-hessal clinicoil, as dy yannoo fondagh eddyr-insh mastey fwirranyn. T'eh gra, ayns çhymmyltaght tarroogh as sheeynt magh rour, dy vel ny caglieeyn shoh jannoo dy trome er yn aght ta surransee goll trooid, ta cur doilleeid er keeayll chionnit ooilley cooidjagh ny surransee as cur gaue dy jeeragh er bioys ny surransee.
Ren Kiarail Vannin goaill-ree er y gherrid dy row ablid y Rheynn Egin ec y traa t'ayn foddey ny sloo na vees femoil son ny earrooyn ta goll stiagh ayn, as t'ee gra dy vel ee gobbraghey rish yn Rheynn Slaynt as Kiarail y Theay dy aa-lhiassaghey y Rheynn Egin dy yannoo shickyr dy vel eh ny heyr-raad noa-emshiragh vees cooie da'n chiarail echey. Haink shen myr freggyrt da imneaghyn dy row sleih er n'gheddyn baase ayns Thie Lheihys Noble as nagh row oyryn baghtal er ve currit er-nyn-son.
Ta Bing y Wirran Lhee gra dy vel ny olteynyn eck gra lesh un choraa dy vel imnea oc bentyn da'n aght ta ny gaueyn obbree shoh goll er reirey. T'eh gra, tra ta seshoonyn 'sy thie obbraid scryssit magh er coontey gennid dy reamys son couyral lurg yn obbraid, ny gennid dy olteynyn y wirran, dy vel fir lhee obbraidagh as fir lhee chlinicoil faagit lesh yn errey ennaghtagh dy vel ad failleil adsyn ta treishteil ayndaue son slaanaghey.
Ayns fogrey ta'n Ving gra dy vel ad er n'ghoaill tastey jeh, dy vel y neu-ablid beayn shoh dy chur kiarail jeh ard-stundayrt, er-son v'ad traenit, caghlaa y boayl obbree gys ynnyd ayn ta streeu moraltagh, as magh ass shen dy vel keeayll jeh brah as deinys vees foddey erskyn skeeys tradishoonagh. T'eh gra dy vel ny doolaneyn shoh çheet cooidjagh freggyrtagh da ny preayssyn ayns aght s'lhea er shirveishyn eginagh as obbraidagh, as dy vel y Ving cur eam son cur dy tappee 50 lhiabbeeyn elley son surransee sthie.
Ta'n Rheynn Slaynt as Kiarail y Theay gra dy ren yn Shirveishagh, as Oltey yn Chiare as Feed son Doolish Yiass, Claire Christian, as yn Ard Offishear Interim, çheet quail olteynyn Bing y Wirran Lheihys as çhaghteryn ass-lieh Kiarail Vannin, dy loayrt mychione ny imneaghyn shoh. T'eh gra dy vel yn rheynn currit da co-obbraghey rish Kiarail Vannin dy ronsaghey ny cooishyn obbree as dy vel eh jeeaghyn roish gys goll er lesh ny coloayrtyssyn rish fir chlinicoil dy phlannal magh raad baghtal er y hoshiaght.
Va tooilley çhaglymyn dy ve goll er cummal er yn çhiaghtin veih Jelhune yn 16 Mee Vayrt.
---oooOooo---
Ta Stiureyder Sheckteragh son Cochianglyssyn Mooie da reiltys Ellan Vannin, Chris Brannigan, gra dy vel reiltys y Reeriaght Unnaneysit cur geill cooie myr t'eh toilçhin daBilley son Geddyn Baase lesh Cooney.
Ren aghin rere Seyrsnyn Fysseree er y gherrid soilshaghey magh dy vel Airey Cairys y Reeriaght Unnaneysit er chur eam er reiltys Vannin 12 cheayrt neayr's va'n slattys currit son Kied Reeoil. Magh ass shoh haink imnea er shiartanse dy leih mychione yn traa va goll er ceau as wheesh va'n Reeriaght Unnaneysit cur stiagh er.
Agh ta Mnr Brannigan gra dy nee scanshoil eh dy vel y billey goll er scrutaghey dy kiart. T'eh gra, dy by chosoylagh eh dy vel currym ny lhie er y Reeriaght Unnaneysit dy yannoo shickyr, my vees lheid y veer thalk-noa, eiyrtyssagh dy clattys ayn, dy vel eh fo shen dy beagh eh jerkit dy ve. T'eh gra dy nee doillee eh gra vel eh gyn cosoyley ny dyn, agh dy vel eh er n'gheddyn y geill cooie t'eh toilçhin.
---oooOooo---
Ta'n Rheynn Çhymmyltaght as Bee as Eirinys gra dy vel eh aa-scrutaghey vel yn strughtoor son reill as son obbraghey y thie buitçhoorys foast jannoo seose y cummey s'cooiey son y traa ry heet. T'eh cur raaue foddee dy bee feme er paart dy chaghlaa dy yannoo shickyr dy vel Thie Jantys Foalley Ellan Vannin ry chummal seose 'sy traa sodjey. T'eh geearree jannoo baghtal neesht ny paartyn ec yn Rheynn, ec Sheshaght Vargeeaght ny Eirinee as ec boayrd Colught Feill Ellan Vannin.
Ta'n Rheynn gra dy vel eh goaill rish dy bee feme arragh er paart dy argid coonee theayagh, as dy vel yn red smoo scanshoil dy yannoo shickyr dy vel yn argid coonee cooie, ry chummal seose as dy vel eh livrey feeuid dy jarroo son y cherroo as son y cho-voodeeys s'lhea. T'eh gra dy vel buitçhooryn foast jannoo sesose ayrn scanshoil jeh eco-choarys bee yn Ellan, as vel yn Rheynn hene as yn Rheynn Gastid Dellal er chooilleeney obbyr mooar dy vishaghey caaghyn son troareyderyn ynnydoil çheusthie jeh shappyn mooarey. Agh t'eh goaill rish nagh vel ny ard vargaghyn dy kinjagh lane freggyrtagh da dy chooilley kiareyder ynnydoil. Ta'n rheynn gra dy vel eh currit da jannoo shickyr cummey shassooagh, fondagh, reen son y traa ry heet, vees cummal seose eirinee, coadey slaynt veiyn as cur undin fo niart coarys bee yn Ellan.
---oooOooo---
Ta'n Recortys Meanagh er n'ghoaill toshiaght dy formoil er yn oardagh dy scryssey magh sheshaghtyn-dellal nagh row biallagh da'n churrym leighoil orroo dy yannoo shickyr dy vel ny fysseree oc bentyn da Shellooderys Vondeishagh kiart as gys yn date t'ayn nish.
Nee'n oardagh shoh goll er cooilleeney derrey Mean Souree son sheshaghtyn-dellal va co-chorpit rere Slattys Sheshaghtyn-dellal 2006, as derrey Jerrey Souree er-nyn-son va co-chorpit rere Slattys Sheshaghtyn-dellal 1931. My vees sheshaghtyn-dellal failleil dy ghoaill ayrn 'sy traa shoh, foddee dy bee feme er tooilley jantys jeeanee.
Neayr's toshiaght yn oardagh shoh ta mysh 1900 sheshaght-ghellal er n'gheddyn screeunyn cur cooinaghtyn daue mychione ny curmyn orroo. Ta'n Recortys Meanagh gra, red vees cur creeaght ayn, dy vel ny shlee na 800 jeusyn er n'yannoo red ennagh hannah as dy vel ad er ve currit nyn shassoo dy kiart reesht. Ta'n Recortys gra dy vel eh freayll rish jannoo ny stroshey y paart echey ayns goaill ayrn ayns geddyn fysseree co-chorpagh, as dy vel shen cooney dy yannoo shickyr dy vel oardaghyn dy oaseirey shellooderys vondeishagh freayll rish ve lajer, kiart as ayns coardail rish stundayrtyn eddyr-ashoonagh.
---oooOooo---
Ta Olteynyn Guild Vannin ny Fir Stiuree Recortyssit son Turryssyn cur eam son cur y bollagh tram cabbil gys y Stashoon Marrey. Ayns screeuyn da'n Shirveishagh son Bun-troggalys, as Oltey yn Chiare as Feed son Glionfaba as Purt ny Hinshey, Tim Crookall, ta Caairlagh y phossan, yn Dr Jacqueline Yates, gra dy by vie lesh y Ghuild fakin shirveishyn goll er obbraghey, er-lheh laghyn tra ta lhongyn turrys ayn, er yn oyr dy jean shoh cur er enn dy keayrtee y shennaghys as y tashtey gyn cosoyley ec yn Ellan, as dy jean eh cochiangley troailtee ayns aght saasey rish Raad Yiarn Lectragh Vannin dy ronsaghey Laksey as Snaelfell, chammah's ny eiyrtyssyn er y çhymmyltaght liorish cur shaghey feme er jannoo ymyd jeh barroose.
Ta'n Dr Yates çheet er y chumrail as shlearaghey myr oyr son goaill nearey as dy vel eh jannoo jeeill da goo mie yn Ellan. T'ee gra, choud's t'ad jannoo spotçhyn mychione Traa dy liooar, dy vel eh dy feer oyr son goaill nearey.
Chammah's cur stiagh ayn reesht y bollagh, ta Fir Stiuree y Chowrey Gorrym gra dy beagh feme er shirveish mennick dy vod troailtee lheimmey er boayrd cho leah's t'ad faagail y Stashoon Marrey. T'ee gra dy vel eh doillee ny keayrtyn dy hoilshaghey magh da keayrtee yn oyr t'eh orroo shooyl lieh-veeiley dy gholl er boayrd tram, as t'ee gra, bentyn da cochianglyssyn traaght gollroosyn shoh, dy lhisagh entreilys daue ve dy aashagh as dy lhisagh ad ve baghtal. Ta'n Dr Yates gra dy vel olteynyn Tinvaal er cheau teiy reesht as reesht ayns foayr jeh cur stiagh ayn reesht y bollagh tram kiart gys y Stashoon Marrey.
---oooOooo---
Ta Barrantee Balley Rhumsaa gra dy jig Ynnyd Jeelym y Twoaie Vooar dy ve dooint dy shallidagh dy chur caa da conaanteyder noa dy ghoaill ersyn currym er-e-hon. Ren y lught-reill ynnydoil feeraghey ayns ny meanyn sheshoil dy beagh yn ynnyd dooint veih Jelune shoh çheet, yn 23 Mee Vayrt, dy chur caa da'n ving vees girree ass dy ghoaill ayns laue aghtyn femoil dy yannoo aarloo. T'eh gra dy vel ny Barrantee treishteil dy jean y conaanteyder noa goaill toshiaght er y churrym veih'n 1 Mee Averil, lurg da cooilleeney obbyr femoil.
Ren yn lught-reill cur booise da'n wirran son ve jeean, son ve profeshoonagh as son ve currit da freayll obbraghey y seyraad dy fondagh as dy sauçhey.
Shoh lurg daa vlein dy neu-hickyrys, jinnagh yn ynnyd tannaghtyn foshlit, as jinnagh eh goll er obbraghey liorish yn lught-reill ynnydoil. Mee Averil 2024 ren Barrantee Skeerey Vreeshey reaghey dy hayrn magh ass y ving chooidjagh bentyn da Ynnyd Jeelym y Twoaie Vooar er yn oyr dy row ny Barrantee credjal dy row cummaltee y skeerey geeck rour myr toyrtyssyn. Myr eiyrtys jeh shoh, ren y ving cur fogrey da'n Rheynn Bun-troggalys gra dy row eh fosyn scuirr veih obbraghey yn ynnyd y nah Vee Averil. V'ee gra dy row argid freillt dy liooar er-e-hon dy hannaghtyn foshlit rish un vlein. Myr ayrn jeh shoh, ren y ving ny sloo yn earroo dy ooryn va'n ynnyd foshlit, as ren eh dooney y waag aa-ymmyd, dy beagh reamys son cooid vane lectragh.
Va coardail jeant eddyr y Rheynn Bun-troggalys as y ving chooidjagh, as ren yn rheynn lhieeney y varney jeh £67,000 faagit liorish Skeerey Vreeshey, roish my ren eh fograghey magh dy jinnagh eh cummal oardagh dy chur cuirrey er çhebbyn dy gheddyn obbreyder noa son yn ynnyd.
Agh ta Caairlagh Barrantee Balley ny Loghey, Steven Curphey, gra dy vel fogrey dy vel Ynndy Jeelym y Twoaie Vooar dy ghooney dy shallidagh er chur imnea er ny Barrantee. T'eh gra nagh row monney eddyr-insh eddyr yn Rheynn Bun-troggalys as ny lughtyn-reill ynnydoil elley ta jannoo ymmyd jeh Ynnyd Jeelym y Twoaie Vooar. T'eh gra dy row un screeuyn currit da'n voayrd mychione yn traa ry heet bentyn da Ynnyd Jeelym y Twoaie Vooar, as nagh row çhaghteraghtyn elley ny coloayrtyssyn er y chooish.
Ta Mnr Curphey gra, myr lught-reill ynnydoil smoo, dy row Barrantee Balley ny Loghey jerkal rish goaill ayrn ayns ooilley ny coloayrtyssyn bentyn da reirey yn ynnyd 'sy traa ry heet. Agh t'eh gra dy row ad shoh son y chooid smoo eddyr Barrantee Rhumsaa as yn Rheynn Bun-troggalys. T'eh gra nagh vel y boayrd er n'gheddyn fys mychione y chonaanteyder ny mychione ronnaghyn y chonaant.
Ta Mnr Curphey credjal neesht dy vel yn Rheynn Bun-troggalys as lughtyn-reill ynnydoil smoo jannoo beggan jeh lughtyn-reill ynnydoil sloo, chammah's tackeydee as tackeydee keesh valjagh. T'eh gra, ga dy row toyrtyssyn sloo veih Barrantee Balley ny Loghey, dy vel ny cummaltee oc er neeck stiagh ayns Ynnyd Jeelym y Twoaie as er y fa shen dy vel ad toilçhin goaill ayrn ec yn un cheim ayns coloayrtyssyn.
Ta Mnr Curphey gra, my vees coloayrtyssyn çheet dy ve ayn rish y Rheynn Bun-troggalys bentyn da Ynnyd Jeelym y Twoaie Vooar 'sy traa ry heet dy jinnagh eh shassoo noi treealtyssyn erbee oddys jannoo dy jiooldagh er tackeydee keesh valjagh mannagh vel eh jeant shickyr dy vel çhaghterys ayn ec y cheim cheddin. T'eh gra dy vel eh er choyrlaghey dy kinjagh dy lhisagh Ynnyd Jeelym y Twoaie Vooar ve stiurit ec lughtyn-reill ynnydoil, agh dy vel y barrant echey ayns y Rheynn Bun-troggalys as ayns Barrantee Balley Rhumsaa bentyn da'n chooish shoh er ve jeant ny sloo.
---oooOooo---
Ta Barrantee Carbory as Rushen er phointeil cleragh noa. Ta Barry Kennedy ec y traa t'ayn gobbraghey myr cleragh da Barrantee Stondane as da Barrantee Jourby, as hig eshyn stiagh ayns ynnyd jeh'n chleragh ec y traa t'ayn, Phil Gawne, hig dy ve ny haaue ec jerrey Mee Vayrt.
Ta Caairlagh Barrantee Carbory as Rushen, Kirrie Jenkins, gra dy jean Mnr Kennedy cur-lesh stiagh ayn mooarane keeayll chionnit jeh lughtyn-reill ynnydoil, as dy nee mie lesh ny Barrantee eh y oltaghey. T'ee gra neesht dy by vie lhee cur booise da Phil Gawne son yn shirveish echey as ve cho currit da'n obbyr shen ass-lieh cummaltee ny skeeraghyn, as dy vel ad booishal mie da 'sy traa echey ny haaue.
Nee Mnr Kennedy irree ass y phaart echey ayns Jourby tra t'eh goaill toshiaght er y phaart noa echey ayns Arbory as Rushen. T'eh gra dy vel eh jeant magh dy ve reiht dy ve ny chleragh as ny oaseir as currym er son cooishyn argdoil ayns skeeraghyn Carbory as Rushen, as dy vel eh fosyn freayll rish obbyr mie Phil Gawne ayns pohlldal y caairlagh as ny barrantee dy chur vondeish da'n ard as da ny cummaltee t'ayn.
---oooOooo---
Kuse dy haighteeyn er dy henney haink y chlaare argdoil son y vlein argidoil shoh çheet, vees goaill toshiaght Mee Averil. Va'n chlaare argidoil currit roish Jemayrt, 17 Toshiaght Arree, liorish yn Shirveishagh Tashtee noa-phointit, Oltey yn Chiare as Feed son Doolish Veanagh, Chris Thomas. Shoh yn chlaare argidoil s'jerree jeh'n lught-reill shoh for stiurey yn Ard Shirveishagh, Alfred Cannin, roish y reihys mooar cadjin Mean Fouyir.
Dyn y wooise da ennym y chlaare, haink eh magh nagh row traa dy liooar dy chlashtyn dy chooilley chooish bentyn da'n chlaare argidoil, as bree dy ve currit jee beggan ny sodjey na kegeesh woish nish. Son y chooid smoo cheayll shin ny va Mnr Thomas dy ghra mychione lowanseyn persoonagh, pensionyn as cooney cadjin argidoil, as bishaghey mooar 'sy towse dy argid currit son shirveishyn slaynt as kiarail y theay.
Shaghey bishaghey jeh £750 'sy lowanse persoonagh va'n eear Hirveishagh Tashtee, yn Fer-lhee Alex Allinson, smooinaghtyn er cur bree da, ren Mnr Thomas fograghey magh bishaghey jeh £2,500, agh t'eh goaill rish dy jean shen ny sloo yn towse dy argid vees ry gheddyn trooid keesh çheet stiagh liorish £24 millioon 'sy vlein, as dy bee feme er tayrn argid ass tashtaghyn dy argid freillt dy lhieeney y varney shen.
Myr shoh,cheayll shin Mnr Thomas moylley ny reaghyssyn echey. Agh va olteynyn loayrt noi oc neesht, as er-lheh er yn oyr dy vel imnea mychione yn argid dy eeck son dy chooilley red, as jannoo ymmyd jeh argid freillt.
Ta'n Tashtey gra dy vel eh geearree jannoo ny sloo ymmyd jeh argid freillt ayns ny queig bleeaney shoh çheet, as dy vel y plan liorish 2030-31 nagh bee ymmyd jeant agh jeh £35.8 millioon ass tashtaghyn freillt, agh mleeaney bee ymmyd jeant jeh £126 millioon ass tashtaghyn freillt dy gheddyn cormid 'sy chlaare argidoil. Agh ta faaishnys er ve jeant dy vel ny tashtaghyn freillt vees feeu £1.95 billioon 'sy vlein argidoil shoh çheet bishaghey dy ve £2.22 billioon liorish 2030-31.
Son shickyrys, va resooney magh liauyr roish my ren olteynyn ceau teiy mychione y chlaare argidoil shoh, agh fy yerrey, ren 16 olteynyn jeh'n Chiare as Feed ceau teiy ayns foayr jeh'n chlaare argidoil, lesh hoght olteynyn noi eck, as 'sy Choonceil Slattyssagh va queig olteynyn ayns foayr j'ee as daa oltey ren votal noi eck.
Ta daa oltey Partee Obbraghys Vannin ayns yn Chiare as Feed, Joney Faragher (Doolish Hiar) as Sarah Maltby (Doolish Yiass). Ta Bnr Faragher gra dy ren Partee Obbraghys Vannin ceau teiy ayns foayr jeh bishaghey 'sy lowanse persoonagh agh noi'n chlaare argidoil ooilley cooidjagh. Bentyn da row ad shirrey mieys er dagh çheu y chooish, t'ee gra nagh vel ee shickyr mychione shen. T'ee gra dy vel yn aght ta votal er y chlaare argidoil gobbraghey, hoshiaght dy vel teiy oc er y chlaare argidoil ooilley cooidjagh, as eisht dy vel ad goll er y hoshiaght gys ny oardyryn, ta ny reddyn vees cur kied da'n Tashtey dy chur bree da shiartanse dy ayrnyn y chlaare argidoil, myr shoh eisht dy vel ad votal er y chlaare argidoil rere ayrn er ayrn, as dy vel shen dy ghra dy vod ad agh pohlldal ny reddyn t'ad smooinaghtyn nee cur-lhieu vondeish da sleih, as shassoo noi ad shen t'ad smooinaghtyn nagh vel.
Ta Bnr Faragher gra dy row ad eisht ayns stayd as va'n chlaare argidoil er ve coardit, dy row yn Aill Sloo, lesh y phardail ren yn Ard Shirveishagh cur-lesh 'sy Tinvaal chaie, er ve coardit ec Tinvaal, as myr shoh dy row feme oc er jeeaghyn er y clane co-heks v'ad ayn ayns shen, as dy row ad geearree eisht votal son yn un red jarrooagh va faagit er y voayrd, yinnagh foast cur cooney da'n chooid smoo dy leih, vees bishaghey 'sy lowanse persoonagh, myr shoh dy ren ad ceau teiy ayns foayr jeh shen.
Ta Bnr Faragher gra dy vel y bun eie hene jeh yrjaghey y lowanse persoonagh fondagh dy bollagh, as dy nee principle mie eh son polasee, as dy nee red ennagh eh as dy beagh beoyn eck pohlldal eh, er yn oyr dy vel eh, fy yerrey, cur tooilley argid ayns poggaidyn sleih. Agh t'ee gra, lesh shoh ve ny vishaghey harrish dy chooilley pheiagh, shaghey jeeraghey eh er y sleih ec kione sinshley y spectrum socio-tarmaynagh – myr shoh, ny feallee shen as veagh vondeish oc as bishaghey yn Aill Sloo – as dy vel feme ain er cooinaghtyn er dy vel y bishaghey ayns lowanse persoonagh myr coonrey er yn oyr nagh ren ad bishaghey yn Aill Sloo wheesh as ren ad gialdyn dy yannoo, myr ren yn lught-reill shoh cur gialdyn dy yannoo.
Ta Bnr Faragher gra, myr shoh, dy lhisagh eh er n'ghoaill stiagh adsyn ta cosney faill sinshley, agh nagh vel eh, nagh vel eh jannoo veg er son y sleih shen fo'n chagliagh sinshley son keesh, yn sleih s'boghtey 'sy tarmaynys ain, agh dy vel eh yrjaghey, ny cur giarrey ayns keesh, dy fondagh, da sleih as t'ad cosney faill ard, as da dy chooilley Oltey yn Chiare as Feed, da dy chooilley pholitickeyr, dy dy chooilley oltey Tinvaal, as nagh row shen gennaghtyn kiart daue.
Ta Bnr Faragher gra, ayns rieughid, dy beagh ad er ve jeeaghyn er bishaghey lesh kione keyl, ren cur dauesyn as ta feme er ny smoo, yrjaghey mooar yinnagh keeayllagh ayns ny bea oc, yinnagh dy jarroo cooney lhieu goll harrish ooilley ny femeyn argidoil oc as cur daue bit beg elley dy cheau 'sy tarmaynys, as towse sloo myr giarrey ayns keesh dauesyn as faill syrjey oc, as er-lhee nagh vel shen ny stayd neu-resoonagh er chor erbee, as er-lhee dy feer dy lhisagh ad. T'ee gra, ayns strateish tarmaynagh y reiltys hene dy vel ad gra dy jean ad ymmyd jeh keesh dy yannoo ny sloo mee-chormid, agh nagh vel ad er n'yannoo veg dy chooilleeney shen.
Ta Bnr Faragher gra dy vel y saase shoh cur ny smoo dauesyn ta cosney faill syrjey na t'eh da olteynyn y chommynaght ain as ta faill sinshley oc, as dy vel shen jannoo ny s'diuney mee-chormid, myr shoh dy vel eh jeeragh noi ta'n reiltys shoh er n'ghra dy vel ad goaill toshiaght dy chooilleeney.
Bentyn da strateish tarmaynagh y reiltys, ta Bnr Faragher gra dy vel whilleen gialdyn mie ayns shen, as er-lheh adsyn haink veih tuarystal ny coontysseyryn KPMG, ren jeeaghyn er y vuilley jeh mee-chormid 'syn Ellan ain, as cre cho dowin ta'n scarrey er jeet dy ve soit, ayns rieughid, ayns ny bleeantyn smoo jeieanagh.
Ta Bnr Faragher gra dy vel ee smooinaghtyn, er y fa shen, dy vel agh jeeaghyn gyn bai er ny data cur reayrt harrish ooilley jeh ny vees taghyrt, as er-lhee, er-e-son hene, dy nee mie lhee y politickaght soit er feanish, myr shoh dy ren ee lhaih tuarystal KPMG as sym mooar eck, as dy row y strateish tarmaynagh soit, son shickyrys, er tuarystal KPMG. T'ee gra dy ren shin eeck millioon son tuarystal KPMG shen, as foddee dy row shen argid baarit dy mie, dy beagh shin ayns rieughid dy eiyrt er, agh t'ee briaght, cre'n fa baarail yn argid mannagh vel shen eisht ayns rieughid dy chur bree da ny eiyrtyssyn gyn bai t'ad er chur enn er?
Bentyn da'n chlaare argidoil, as yn oyr ren Partee Obbraghys Vannin votal noi eck, ta Bnr Faragher gra dy row yn eiyrtys jeh, ren jannoo seose ny ard linnaghyn, nagh row shen jeerit orroosyn ec kione sinshley y cherroo socio-tarmaynagh, myr shoh adsyn as yn aill sinshley oc, nagh vel ad geddyn yrjaghey 'sy chlaare argidoil shoh er chor erbee, as dy vel paart jeusyn as faill syrjey oc, fo cagliagh syrjey y cheesh, geddyn kuse jeh ny vondeishyn share, as nagh vel shen cairagh, nagh vel shen kiart, as er-lheh tra va paart jeh coonrey son yn aght nagh row yrjaghey yn Aill Sloo da shen ren y lught-reill shoh gialdyn, dy row shen yn oyr smoo, ayns rieughid.
Ta Bnr Faragher gra dy vel yn red smoo bentyn da'n chlaare argidoil, shen y nhee dy vel ad gennaghtyn dy row soaiagh er argid freillt, yn ymmyd beayn jeh argid freillt, dy bee shoh red ennagh dy ve jeant ec y nah lught-reill, as streeu dy ghoaill ayns laue, er yn oyr dy vel ad nish cur stiagh ayn barney £24 millioon elley 'sy varney strughtooroil dagh blein. T'ee gra nagh jean Shirveishagh Tashtee erbee arragh jannoo ny sloo y lowanse persoonagh, nagh jean shen taghyrt, as nagh vod ad nish gra, dagh blein, dy jean mayd cur kione keyl er, dy jean mayd ny sloo eh son shiartanse dy leih as yrjaghey eh son sleih elley.
Ta Bnr Faragher gra, cre erbee yn aght ta shin cur-rish shoh 'sy traa ry heet, dy vel eh cur shaghey y doilleeid dy ve er sheelogheyn ry heet dy ghoaill ayns laue, ayns ynnyd ayns rieughid jeh bishaghey jeerit, keeayllagh, vees ry chummal seose, son sleih ta cosney faill sinshley.
Ta Bnr Faragher gra dy vel eh feer symoil dy jarroo dy chlashtyn ny politickeyryn shen t'er hassoo seose ayns bleeantyn roish nish as er n'ghrady vel shin jannoo soiagh er argid freillt, nagh vod mayd freayll rish jannoo eh, nagh vel eh ry chummal seose, nagh vel argid ain dy chur ayns ynnyd thieys, red ennagh jeant mychione thieys, nagh vel argid ain dy chur ayns ynnyd cooney femeyn ynsee er-lheh ayns scoillyn, nagh vel argid ain dy chummal seose y strateish er cur lhietrimmys sleih reih dy chur kione er y vea oc as cur couyryn keeayllagh ayns ynnyd dy ghoaill ayns laue slaynt inçhynagh – nagh vel argid ain son veg jeh shoh son sleih t'ayns gaue, agh doaltattymagh dy vel ain yn towse feer vooar shoh jeh argid ta ny yrjaghey myr brat harrish sleih ta cosney faill ard.
Ta Bnr Faragher briaght, cre'n fa t'eh dy kinjagh jiooldit tra ta shin loayrt mychione sleih ta ny smoo ayns gaue, agh dy vel eh jarrooagh tra t'eh çheet gys red ennagh myr shoh, as dy vel eh symoil dy akin y caghlaa veih olteynyn ren shassoo seose as dooyrt ad nagh vel eh ain, dy vel shin dy feer ayns traaghyn dy ghoolaneyn argidoil mooarey, gys dy doaltattym clashtyn ad gra dy vel ayns rieughid yn argid freillt goll dy mie, dy vod mayd fordrail shoh, as dy by vie lhee aa-scrutaght gyn bai, dy firrinagh, jeh shen.
