On Air Manx Radio Breakfast Ben Hartley | 6:00am - 9:00am

Traa dy Liooar 26oo Jerrey Geuree 2026

Meeryn ass Traa dy Liooar, Jelune 26oo Jerrey Geuree 2026

Ren eh er yn Ard Shirveishagh, as Oltey yn Chiare as Feed son Ayrey as Maayl, Alfred Cannan, aa-reaghey Coonceil ny Shirveishee, lesh daa hirveishagh ve currit magh ass, shen dy ghra yn Fer-lhee Alex Allinson, va'n Shirveishagh Tashtee, as yn Dr Michelle Haywood, va'n Shirveishagh son Bun-troggalys.

Ayns screeunyn da'n Er-lhee Allinson as yn Dr Haywood, ta Mnr Cannan jannoo baghtal eh dy nee eshyn ta geddyn rey roosyn. 

Ren Mnr Cannan screeu rish yn Er-lhee Allinson, as gra dy row eh ersyn shirrey er irree ass, er yn oyr dy row y lught-dellal er choayl barrant dy row y reiltys geaishtagh roo as toiggal ny imneaghyn oc. V'eh gra neesht dy row scarrey eddyr barelyn Mnr Cannan as yn Fer-lhee Allinson t'er ve ayn rish tammylt, as ta nish er jeet dy ve ro vooar.Ta'n Ard Shirveishagh, Alfred Cannan, gra nagh vel eam son scrutaght quaiylagh jeh baarail Kiarail Vannin yn red kiart dy yannoo. 

Ayns soie Tinvaal Jerrey Geuree yn shiaghtin shoh chaie, ren Oltey yn Chiare as Feed son Connaghyn, Julie Edge, briaght jeh Mnr Cannan beagh scrutaght quaiylagh jeant jeh'n aght ta Kiarail Vannin ec vaarail argid roish my vees strughtoor noa dy reill y kiareyder kiarail slaynt currit roish Tinvaal.

'Sy vlein argidoil 2024-25, ren Kiarail Vannin baarail £15.6 millioon erskyn y chlaare argidoil eck. Ta fysseree clouit er y gherrid ec y reiltys soilshaghey magh dy ve faaishnys liorish Kiarail Vannin dy jean ee ceau £9 millioon erskyn y chlaare argidoil eck son obbraghyn 'sy vlein argidoil t'ayn nish, lesh £4.1 millioon er coontey preayssyn er costyssyn.

Ta Mnr Cannan goaill rish dy vel ny earrooyn jannoo seose oyr son imnea, agh nagh vel shen dy liooar dy chur oyr fondagh son lheid yn oardagh. T'eh gra dy vel eh toiggal raaghyn Bnr Edge, dy vel towse feer vooar dy argid goll er ceau ayns Kiarail Vannin, agh er-lesh dy vel yn sorçh shoh dy scrutaght er-lheh, ny caglieeyn er-e-hon, ny curmyn soit er-e-hon, feer, eer vaghtal, as dy lhisagh eh ve soit er feanish t'er ve feddynit dy row doilleeid mooar ayn.

As Bnr Edge loayrt rish Radio Vannin, v'ee gra dy daink eh lhee reirey as geddyn scrutaght jeh Kiarail Vannin lesh y Scruteyder Cadjin, agh dy vel foast imneaghyn ayn bentyn da Kiarail Vannin, as da'n voayl ta'n argid ayns rieughid goll, cre'n aght  t'eh costal wheesh. T'ee gra dy vel shin er nakin dy vel ny costyssyn ayns shirveishyn er nyrjaghey, agh eisht tra ta shin cosoyley shen rish y Reeriaght Unnaneysit as y Çhirveish Claynt Ashoonagh ocsyn,  dy vel ny bishaghyn per cent ayns costyssyn ocsyn  foddey ny sloo. T'ee gra dy vel fys eck dy nee Ellan ta shinyn, agh my vees eh son cooid ny cullee ny red ennagh, dy vel shin kionnaghey veih'n Reeriaght Unnaneysit ansherbee.

Ta Bnr Edge gra dy row ee smooinaghtyn dy row red ennagh neu-chiart dy mooar tra t'ou goll veih claare argidoil jeh £210 millioon ayns, er-lhee 2019, fo'n Hirveishagh Ashford, as dy vel shin bunnys heose ec £400 millioon, as nagh vel ny bishaghyn per cent 'sy traa shen 'sy Reeriaght Unnaneysit yn red cheddin, dy vel red ennagh nagh vel dy jeeragh ry hoiggal er-e-son. T'ee gra dy vel yn un aght dy hickyraghey shen, dy vod oo jannoo scrutaght lurg scrutaght sthie, agh dy vel feme er y scrutaght shen veih çheumooie as scrutaght quaiylagh vees geiyrt er yn argid, vees geiyrt er ny pingyn, as vees geiyrt er ny puint.

Ta Bnr Edge gra, jeeish, dy vel fys eck dy nee costallagh eh, as dy dooyrt yn Ard Shirveishagh dy nee costallagh eh, agh dy vel feme ain er ynnyd veih dy ghoaill toshiaght er strughtoor erbee noa y reiltys, er yn oyr nagh vod oo freayll rish ceau towseyn smoo as smoo dy argid, bunnys . T'ee gra dy vel ny smoo na'n trass ayrn jeh'n chlaare argidoil ain goll stiagh 'syn ard shoh, as dy beagh oo geearree fys ve ayd dy vel yn ynnyd veih t'ou goaill toshiaght yn ynnyd kiart, as ny row aase ayn son veg agh aase ayns, foddee, argid faillee, shaghey ayns rieughid cur yn argid shen gys ny shirveishyn. T'ee gra dy vel shin ooilley smooinaghtyn dy jean mayd geddyn shirveishyn share, agh nagh vel shin er nakin shen, myr shoh dy vel yn eiyrtys jeh, c'raad ta'n argid shen er n'gholl, vel eh ynrican er troggal seose impiraght?

Ta Bnr Edge gra nagh vel eh veg er chor erbee bentyn da'n wirran, as dy vel ad ooilley gobbraghey feer, eer chreoi; dy vel shoh mychione yn aght ta'n chlaare argidoil dy jarroo currit er bun, c'raad t'eh ayns rieughid goll? T'ee gra dy vel dy chooilley pheiagh toilçhin yn argid faill kiart son yn obbyr kiart t'ad dy yannoo.

Ta Bnr Edgre gra, tra v'ee gobbraghey 'syn ynsagh, dy nee reill 80/20 va rieau ayn: dy beagh 80% son cur fwirran ayn, as dy beagh 20% son y chooid er-mayrn, myr shoh dy vel yn sorçh dy scrutaght, as jeeish dy lhisagh coontysseyrys theayagh ve shen, dy vel oardagh lhisagh oo cooilleeney, myr shoh, myr vees ny costyssyn ayd son cur fwirran ayn goll harrish y chorrillagh per cent, dy vel red ennagh neu-chiart lesh yn aght t'ou cur fwirran ayn, as dy vel eh aashagh dy chur baght er, as nagh vel ee fakin veg jeh shen ayns ny data as nheeghyn çheet magh ass Kiarail Vannin, as jeeish dy vel shen feer scanshoil, as dy vel feme ain er gra, ayns rieughid, dy obbraghey yn shirveish claynt ain ayns Ellan Vannin, as shirveishyn sheshoil, dy vel shen y corrillagh per cent jeh'n chlaare argidoil.

Ta Bnr Edge gra dy vel ee shickyr dy vel yn shirveishagh noa cur eab er cosney gys yn ynnyd shen nish, as foddee dy vel ad, ayns yn vlein shoh t'er n'gholl shaghey, neayr's ta'n resooney magh er ve oc er, agh dy vel y linney bunnidagh as yn aght ta strughtoor er, dy vel shen dy jarroo ard scanshoil, as nagh vel ee rieau er nakin shen lesh Kiarail Vannin.

---oooOooo---

Ta'n Shirveishagh son Slaynt as Kiarail y Theay, Claire Christian, gra dy vel ee currit da cur er y hoshiaght cultoor foshlit vees jeeraghey er ynsagheyn ayns Thie Lheihys Noble. 

Va feysht er Bnr Christian ayns soie Tinvaal Jerrey Geuree yn shiaghtin shoh chaie mychione yn aght ta cur tuarastylyn trooid coarys Datix goll er greinnaghey. Ta Datix cur caa da obbreeyn kiarail slaynt  dy yannoo recortys jeh taghyrtyn bentyn da sauçhys surransee as reddyn ren bunnys goll fragym, dy vod sleih ynsaghey veih shen as dy vod aghtyn ve jeant dy hareaghey cooishyn.

Ta Bnr Christian gra dy ren y scrutaght jeh livrey er y gherrid, Mee Luanistyn, soilshaghey magh, choud's va kuse dy ir lhee fo traenal ayns lheiys çheusthie shickyr ayns jannoo ymmyd jeh data, dy row fir elley neu-hickyr mychione yn oardagh, as nagh row fys oc er ny cruinnaghtyn laaoil er sauçhys, ayn va taghyrtyn er nyn loayrt mychione. T'ee gra myr freggyrt dy vel Kiarail Vannin er niartaghey traenal roish entreilys, as jannoo shickyr dy vel oaseiryn jannoo scrutaght myr red cadjin son lhiettrimmyssyn da cur tuarastylyn.

Ta Bnr Christian gra neesht dy vel eh er Kiarail Vannin cur tuarastyl jeh taghyrtyn criticoil erbee da'n rheynn eck. 

---oooOooo---

Ta'n Rheynn Slaynt as Kiarail y Theay er n'yannoo briwnys noi shamraigyn er-mooin kirp obbreeyn sheshoil. Ta'n Shirveishagh, Bnr Christian, gra nagh vel coyrle reilley ayn bentyn da shoh, as dy vel olteynyn y wirran er jeet er imneaghyn bentyn da preevaadjys, da coadey data, as da'n vuilley cummyssagh er gientyn treisht rish surransee.

Ta Bnr Christian gra neesht, choud's ta sauçhys foast scanshoil, dy vel feanish veih prowalyssyn er scailley beg er ve mestit, as dy vel eh doillee veih shen dy chur enn er oyr fondagh son çhymsaghey lheid ny data.

She eear obbree sheshoil va Oltey yn Choonceil Slattyssagh, Kirstie Morphet, as t'ee gra dy vel ee goltaghey eh ec y traa t'ayn nagh vel yn rheynn dy hur-smooinaghtyn er shoh, agh, my vees eh dy gholl er sur-smooinaghtyn er, nagh beagh yn Shirveishagh sur-smooinaghtyn er y vuilley skeayley-magh dy mooar er yn ablid dy ghientyn treisht as co-chianglyssyn, as marish sleih ec y traa s'doillee 'sy vea oc.

---oooOooo---

Ta Bing yn Aill Sloo goltaghey ny t'ee çheet er myr goll back to ymmyrkey soit er feanish.  Ta'n ving jeant seose jeh Caairlagh neu-chrogheydagh, daa oltey myr çhaghteryn ny failleydeyryn as daa oltey myr çhaghteryn ny obbreeyn.

Haink olteynyn cooidjagh myr cooish phreaysagh lurg ny caghlaaghyn politickagh yn shiaghtin shoh chaie, lesh yn Er-lhee Alex Allinson currit magh ass yn oik echey myr yn Shirveishagh Tashtee, as Tinvaal coardail rish jannoo ny sloo y bishaghey 'syn Aill Sloo veih 9.9% veih'n 1 Mee Averil maghey, gys 5%.

Ta'n Ving gra dy vel ee ayns foayr jeh'n un rate 'syn oor vees nish £12.86, lesh rate son sleih aegey jeh £10.16, agh ayns screeuyn gys yn Shirveishagh Gastid Dellal, as Oltey yn Chiare as Feed son Ayrey as Maayl, Tim Johnston, t'ee coyrlaghey noi jannoo ymmyd jeh barney soit eddyr yn daa earroo 'sy traa sodjey. T'ee gra neesht dy vel aa-reaghey y polasee jannoo ny sloo y gaue jeh buillaghyn jiooldagh er startaghyn as er bolgey argidoil, as t'ee gra dy vel ee er jeet er ny imneaghyn shoh roish nish.

Ta'n Ving gra neesht dy vel yn eiyrtys aa-reaghit jannoo seose cormid share eddyr cummal seose obbreeyn as faill injil oc as coadey startaghyn, ablid thieyn dellal dy hannaghtyn ayn, as fondid tarmaynagh 'sy traa sodjey.

Ta'n eear Hirveishagh Tashtee, yn Fer-lhee Alex Allinson, gra dy vel sleih jannoo spotçh mychione shiaghtin jannoo seose traa liauyr 'sy pholitickaght, dy vel laa jannoo seose traa liauyr 'sy pholitickaght neesht, agh dy vel eh booishal dy chooilley red mie da Chris Thomas son goaill ersyn y currym ec traa feer doolaneagh er-e-hon, er yn oyr dy nee baghtal eh dy vel ad er cheau palçhey hraa, ayns rieughid neayr's Jerrey Souree shoh chaie, er y chlaare argidoil son y vlein shoh. T'eh gra dy row shen reaghit as coardit ec Coonceil ny Shirveishee, dy row ee prentit, as dy vel seshoon dy chur fys da olteynyn Tinvaal mychione eck – t'eh gra yn shiaghtin shoh çheet, agh shen dy ghra dy jean shen taghyrt yn shiaghtin shoh – as dy nee baghtal eh dy vel eshyn as yn Ard Shirveishagh er n'ghra dy vel ad geearree nish dy chaghlaa shen, myr shoh dy vel eh jeeaghyn roish da'n taishbynys as da ny caghlaaghyn t'ad geearree cur stiagh ayn.

Ta'n Fer-lhee Allinson gra dy bee ec peiagh erbee vees çheet stiagh 'sy phaart shoh  ny eieyn oc hene er ny lhisagh ve ny tosheeaghtyn son y çheer, as myr v'eh gra, veih çheu yn Tashtey, dy row ad er ve gobbraghey rish ooilley ny rheynnyn as bentyn da ny femeyn ocsyn, baih argid ayns bun-troggalys nyn Ellan, jeeaghyn er Plan yn Ellan 'syn aght ve caghlaait, as er-lheh jeeaghyn er cooishyn jeh'n lheid as shickyrys, sauçhys, agh chammah's shen co-chadjinys, as ayns rieughid neesht er y vaih argid ayns yn ynsagh as ayns slaynt ta shin feme.

Ta'n Fer-lhee Allinson grady vel eh treishteil dy mooar dy vel adsyn - shickyrys, sauçhys, agh co-chadjinys, baih argid ayns yn ynsagh as ayns slaynt - freillt stiagh ayns y chlaare argidoil aa-reaghit, as dy vel eh jeeaghyn roish da jeeaghyn er ny reddyn elley ta goll er lhiassaghey choud's ta shin goll gys traaghyn bee doolaneagh dy liooar, cha nee ynrican son y çheer ain hene, agh son cooid elley y theihll, tra t'ou jeeaghyn er ny vees goll er mygeayrt-y-mooin.

Bentyn da'n chaghlaa 'sy vishaghey 'syn Aill Sloo, t'eh jeeaghyn dy vel shen nish coardail rish ny va Forum y Tarmaynys Ynndyoil shirrey, as sheshaght ee va currit er bun dy yannoo troddan noi'n vishaghey 9.9% veih'n 1 Mee Averil. Ta'n Fer-lhee Allinson gra dy vel kuse dy phossanyn niartal troddanagh ain ayns Ellan Vannin, as ocsyn ooilley ta agenda as ny t'ad hene geearee as feme. T'eh gra dy ren Tinvaal coardail back ayns 2021, va shen dy chur cooidjagh yn Aill Vioghee as yn Aill Sloo, as dy daink shen ass tuarastyl y Ving er Boghtynys, as dy row shen polasee Tinvaal derrey Jemayrt. T'eh gra dy row y slattys dy chur bree da'n Aill Sloo noa coardit Jerrey Fouyir, as dy row resooney magh sodjey er Mee Houney, as dy row treealtys er Mee ny Nollick, as dy vel eh oyr son goaill yindys mooar dy vel, un vee ny s'anmee, y reiltys goll mygeayrt dy bollagh as dy vel Tinvaal caghlaa yn aigney echey, agh dy vel shen yn deynlaght, my te.

Ta'n Fer-lhee Allinson gra dy vel possanyn troddanagh ain ayns shoh, as foddee ad ve feer phooaral ec coontey cre cho faggys ta ny politickeyryn ayns shoh, as dy vel shin er nakin yn red cheddin 'sy Reeriaght Unnaneysit lesh y Cheesh Eiraght er gowaltyssyn, agh dy aighoil nagh vel ymmodee tayrneyderyn er va ain çheumooie jeh Tinvaal, agh dy vel sleih as dy vel ad gennaghtyn dy vel baggyrt orroo veih kuse jeh ny caghlaaghyn currit er y hoshiaght ec Tinvaal, as shirrit ec y reiltys, as lane-chiart eh dy row ad cur stiagh nyn marel.

Ta'n Fer-lhee Allinson gra dy vel ymmodee caghlaaghyn aght dy yannoo shickyr dy vel sleih çheet veih boghtynys, as dy vel eshyn credjal dy vel cur faill mie dy liooar da sleih fer jeu, as tra t'eh jeeaghyn er sleih ta shirveishagh er ayns thieyn bee ny shamyryn oast as jeeaghyn stiagh ayns ny eddinyn oc, dy vel eh smooinaghtyn dy vel ad toilçhin £13.46  'syn oor.

Ayns yn soie Tinvaal va Mnr Cannan loayrt mychione clashtyn coraaghyn bing yn soshiallys, agh ta'n Fer-lhee Allinson gra, nagh vel coloayrtyssyn mychione y skian chiare ny'n skian yesh bentyn da Ellan Vannin cooney monney. T'eh gra, ny v'eh cur eab er jannoo veih'n traa haink eh hoshiaght stiagh 'sy reiltys, chammah's 'sy lught-reill shoh 'sy Rheynn Gastid Dellal as eisht goll er briaght liorish yn Ard Shirveishagh dy scughey stiagh 'sy Tashtey, va shen dy chur er y hoshiaght y strateish tarmaynagh ain, dy chur er y hoshiaght ny v'ad treishteil dy yannoo son y chommynaght dy vishaghey faill, agh neesht dy vaih argid 'sy vun-troggalys as dy yannoo shickyr dy vod ny thieyn dellal shen 'syn Ellan bishaghey.

Ta'n Fer-lhee Allinson gra ayns rieughid dy ren eh tannaghtyn lesh barel Coonceil ny Shirveishee bentyn da shen, as cur eab er geddyn pohlldal veih Tinvaal dy yannoo shen, myr shoh dy ren ad cur-lhieu stiagh ayn ymmodee caghlaaghyn skeim, as paart jeu ayns obbraghey dy jeeraghey lesh y cherroo preevaadjagh ayns shaleeyn bun-troggalagh, t'er ve feer speeideilagh.  

Ta'n Fer-lhee Allinson gra dy nee pragmatagh t'eshyn, as dy nee graihder çheerey eh bentyn  da Ellan Vannin, as dy vel ee geearree y boayl shoh dy vishaghey, agh ec yn un traa, dy vel eh feer jeean dy eiyrt er ny polaseeyn shen jeh Coonceil ny Shirveishee as polaseeyn Tinvaal, as dy yn Aill Sloo fer jeusyn shen. Er-lesh nagh row eh grait roish nish dy row eh bing, agh bentyn da'n eie-oaylleeaght echey hene, nagh vel eh gra veg elley, dy nee soshiallagh eh dy feer, as dy vel eh credjal dy bollagh ayns strughtooryn gollrish yn Shirveish Claynt Ashoonagh, bentyn da'n choarys ain jeh cooney cadjin argidoil, bentyn da slane reayn dy pholaseeyn. 

Ta'n Fer-lhee Allinson gra, ny yeih dy vel eh ayns foayr jeh aghtyn dy cooney lesh sleih, nagh vel shen trooid coayl saaseyn pragmatagh dy obbraghey rish ventyryn preevaadjagh, dy obbraghey rish thieyn dellal preevaadjagh, ayns Ellan Vannin, dy hirrey dy chooilleeney ny deanyn ain. T'eh gra myr shoh dy vel eh lane vaynrey dy bollagh dy hoie sheese marish reireydereyn dy hashtaghyn faalit dy yannoo shickyr, marish fir toshee colughtyn urryssaght, ny marish fir oast ynnydoil, dy loayrt mychione ny t'ad feme son reddyn dy heet lhieu, as dy lhiggey da reddyn çheet lesh ny obbreeyn oc neesht.

As choud's ta'n Fer-lhee Allinson gra dy vel eh jeeaghyn roish dy gheddyn magh ny vees ny caghlaaghyn dy ve jeant da'n chlaare argidoil lesh Mnr Thomas çheet stiagh cho anmagh dy ve ny Hirveishagh Tashtee, va feysht currit da eear oltey politickagh yn Tashtey, Sarah Maltby, row ee smooinaghtyn dy beagh monney caa da Mnr Thomas caghlaa monney my vees y chlaare argidoil dy ve currit roish Tinvaal myr v'ee skedjalit.

Ta Bnr Maltby gra nagh jinnagh ee jerkal rish shen, as myr shoh dy vel shen fer jeh ny cooishyn as bee anaase eck urree dy akin vel y chlaare argidoil ayns rieughid vees currit roish Toshiaght Arree dy feer veg agh claare argidoil Alex Allinson lesh fillosheryn urree, ny row eh ayns rieughid raipit ayns peeshyn dy bollagh, er yn oyr nagh vel ee dy jarroo credjal dy vel shen possible, as dy jinnagh ee treishteil rish fakin veagh yn Tashtey er chur-lesh er y hoshiaght, dy jeeragh myr yinnagh eh er chur-lesh er y hoshiaght ansherbee, agh lesh far-chummey dy yeeaghyn myr dy vel eh ny chaghlaa bunnidagh shoh liorish yn Ard Shirveishagh as yn Shirveishagh Tashtee echey ec y traa t'ayn, as myr shoh, yiarree ee dy jean mayd fakin.

Ta Mnr Thomas hene goaill-rish dy vel eh faggys dy liooar da'n chlaare argidoil, myr shoh son earroo mooar dy liooar dy leih bee obbyr elley, myr shoh 'syn aght shen v'eh goaill paart dy yindys, agh dy vel eh er loayrt rish yn Ard Shirveishagh, as dy row eh rieau er n'ghra, my v'eh geearree er-ash eh, dy vel eh rere shoh: dy vel mee er-ash myr yn Shirveishagh Tashtee. T'eh gra, myr shoh, ayns fockleyn elley, dy nee politickeyr eshyn as prinsabylyn echey, as dy vel fys echey er ny t'eh dy chredjal ren yn sleih jeh Doolish Veanagh cur eh gys yn Chiare as Feed dy yannoo, as er-lesh dy row yn Shirveishagh Tashtee as eshyn jeh'n un aigney mychione ny vees feme er jannoo ayns y vee ny ghaa shoh çheet.

Bentyn da reddyn as feme er jannoo ad, ta Mnr Thomas gra 'sy chied ynnyd dy vel shen goll trooid reddyn Jerrey Geuree, reddyn Toshiaght Arree, reddyn Mee Vayrt, as eisht çheu hoal jeh shen dy vel y reihys mooar cadjin ain, as fy yerrey dy vel ad çhaghteryn y theay, baarail argid y theay, cur shirveishyn theayagh da sleih dauesyn t'ad shassoo ass-nyn-lieh, as myr shoh dy nee paart eh jeh'n nah chlaare argidoil, jannoo aarloo son y reihys mooar cadjin. T'eh gra ny dooyrt eh ayns Tinvaal dy vel wheesh foast ayn as feme er cooilleeney eh ayns y vee ny ghaa shoh çheet as dy vel eh jeant booiagh dy heet back dy obbraghey rish yn Ard Shirveishagh, rish cooid er-mayrn ny shirveishee, rish yn Chiare as Feed, rish cumraagyn, dy yannoo ny oddys ad  'sy traa vees ry gheddyn.

Hig yn reihys mooar cadjin Mean Fouyir, as ga nagh vel traa giare dy liooar eh roish shen, er-lesh Mnr Thomas, ayns ny hoght meeaghyn shen, dy bee feme oc er goaill ayns laue y stayd rish kiarail slaynt, as dy vel paart mooar ec yn Tashtey ayns shen. Er-lesh dy jean sleih feddyn magh dy vel eh orroo cur-rish shaleeyn bun-argidoil, reih, soilshaghey magh da'n theay ny haghyr er y chooylaghan, ny haghyr er Kione-jurnaa y Vaatey Assaig ayns Leyrphoyl, tayrn y vreid veih costyssyn ny skeimyn shoh neesht, reih eddyr shaleeyn 'sy traa ry heet, tayrn y vreid veih costyssyn ooilley ny skeimyn shoh 'sy traa ry heet. T'eh gra, bentyn da shirveishyn marrey, dy vel shin er n'gholl shey bleeaney jeh coardail rish 25 bleeaney; dy vel shirveishyn aer ain as argid theayagh currit foue. 

Ta Mnr Thomas gra, er-lesh, dy jean sleih feddyn dy vel traaghyn scanshoil dy liooar ayn, eer ayns ny shey ny shiaght meeaghyn shoh çheet. T'eh gra dy vel beoyn er y reiltys dy gholl ny s'tappee roish reihys, as er-lesh dy bee reaghyssyn jeant, as fy yerrey dy vel eh çheet dy ve daa chooish ny tree cooishyn feer neu-chramp. T'eh gra dy vel fer jeusyn dy vel tashtaghyn freillt sloo ain nish, dy fondagh, na v'ec politickeyryn 25 bleeaney er dy henney, na eer jeih bleeaney ny queig bleeaney jeig er dy henney, as dy vel eh orroo cur-rish shen as reirey ny vees sleih jerkal rish as feddyn magh yn aght dy chur-rish shen.

Ta Mnr Thomas gra, 'sy nah ynnyd, dy vel cochianglyr stiagh magh yn Ellan, as er-lheh 'syn aer ny smessey na v'eh 15 bleeaney er dy henney, dy vel feme orroo cur-rish ayns laue. T'eh gra,  'sy trass ynnyd, dy vel ooilley ny doilleeidyn t'ayn ass cummey pobble yn Ellan vees caghlaa, as dy vel eh orroo cur-rish shen. T'eh gra dy vod eh goll er lesh jannoo rolley jeu.

Bentyn da'n chlaare argidoil, ta Mnr Thomas gra dy vel yn Ard Shirveishagh er n'ghra dy bee y chlaare argidoil echeysyn, claare argidoil Mnr Thomas, claare argidoi y Ree, claare argidoil y Choonceil Slattyssagh, mychione jannoo ny sloo ayns aght trome lowanseyn persoonagh veih keesh, dy vel shen focus scanshoil j'ee, myr shoh nagh row shen ayns shen roïe, myr shoh ta'n mooadys jeh'n vun jeh ny ta 'ayns aght trome' meanal, dy bee'n vreid tayrnit jeh shen Toshiaght Arree. Yn aght vees argid dy ve currit son shen, as ny eiyrtyssyn jeh shen, jannoo seose red ennagh as yn vreid dy ve tayrnit voue Toshiaght Arree, agh dy vel ny cooish feer vooar dy jarroo.

Ta Mnr Thomas gra, ny t'ad dy loayrt mychione, shen jannoo ymmyd jeh shen myr dell dy aa-hroggal seose jerkallys mie as barrant 'sy traa ry heet. T'eh gra, ny t'ad er chlashtyn ayns ny 30 bleeaney t'er n'gholl shaghey, myr t'eh dy chredjal, dy vel rour jerkallys boght, rour doo-aigney, er ve ayn mastey ny entrepreneuryn ain as mastey ny thieyn dellal sloo ain, nagh row baih argid, nagh row failley sleih, dy row ad loayrt mychione coayl startaghyn as ooryn jeant ny sgirrey, as nagh row ad baih argid, as dy vel eh treishteil dy vod y chlaare argidoil shoh y ve shen dy chur er shen çhyndaa mygeayrt.

---oooOooo---

Ta Mnr Thomas er jeet stiagh ayns ynnyd jeh'n Er-lhee Alex Allinson, as myr ta shin er chlashtyn, yn chooish smoo son y raad ve currit da'n Er-lhee Allinson, va shen y bishaghey 9.9% treealit 'syn Aill Sloo. Dy jarroo, ga dy row yn Fer-lhee Allinson hene ayns foayr jeh shen, haink y treealtys hoshiaght veih'n Shirveishagh son Gastid Dellal, as Oltey yn Chiare as Feed 'syn un rheynn reihys as Mnr Cannan, Tim Johnstone. Ny smoo na shen, ren Olteynyn Tinvaal ceau  teiy ayns foayr jeh'n vishaghey, agh nish t'ad er n'gholl noi'n reaghys oc hene.   

Agh ta Eaghtyrane Sheshaght Lught-traghtee Ellan Vannin, Claire Watterson, gra dy vel ee credjal dy bee caghlaa ayns polasee y reiltys dy chur bishaghey 5% 'syn Aill Sloo veih'n 1 Mee Averil, shaghey 9.9% myr va treealit, red jarrooagh, t'ad gennaghtyn, harrish dy chooilley red son ny failleyderyn ain, as son nyn vailleydee neesht, as dy vel ad er n'ghra ooilley yn traa dy vel faill chairagh madyral, agh dy vel feme er shen gobbraghey chammah's son ny failleydee as son ny failleydeyryn, as dy jean shoh lhiggey da'n lught-dellal ain dy ve ry chummal seose ny smoo, as dy vel feme ain er tarmaynys breeoil, lajer, reen, er ny son dy vishaghey.

Ta Bnr Watterson gra dy vel ard chostys dy vea ain, as shinyn baghey ayns Ellan vees cur costyssyn elley harrish as erskyn, agh dy chummal seose paartyn faillt, dy vel feme ain er thieyn dellal ta ry chummal seose, as my vees ny thieyn dellal ain strepey, myr t'ad er ve ayns ny bleeantyn jeieanagh lesh ny costyssyn smoo jeh priosyn son bun-shirveishyn, rateyn baljagh er thieyn dellal, etc, eisht mannagh vel ny thieyn dellal shen ayn, nagh jean ad failley peiagh erbee, myr shoh ta feme er shoh ve cairagh er dagh çheu.

Ta Bnr Watterson gra nagh vel oltey erbee rieau er n'ghra roo nagh vel ad geearee geeck faill chairagh. Veagh taitnyss er ve oc dy beagh ablid er ve oc glackey y 9.9%, agh my vees shen ayns rieughid dy chur ad ass dellal as ny startaghyn shen ayns gaue, eisht dy jarroo dy beagh eh ny share er-nyn-son bishaghey dy ve ayn vees ry chummal seose.

Ayns Tinvaal, dooyrt Mnr Cannan, ga nagh dooyrt eh veg 'sy whaiyl mychione y vishaghey 9.9%, nagh row eh tostagh çheumooie tra v'eh loayrt rish sleih, as gra dy row erreeish echey son thieyn dellal mychione y chooish. Ta Bnr Watterson gra dy vel ad cur enn er as coardail rish, dy vel shirveishee ayn roosyn t'ad loayrt, dy vel ad jannoo nyn gooidshare, dy vel ad loayrt rish cummaltee ny rheynnyn reihyssagh oc, as loayrt rish Dellal Ellan Vannin, as tra t'ad ayns feme jeh cooney ayns tayrn cooidjagh paart jeh'n yss shoh, dy vel ad cur eab ere jannoo nyn gooidhshare dy chooney lhieu lesh shen, agh dy vel fys oc dy vel ad er neaishtagh rish ny barelyn çheet back yn shiaghtin shoh, as nagh vel eh er ve reaghys aashagh son peiagh erbee. 

Ny yeih dy vel Bnr Watterson gra nagh row eh reaghys aashagh son peiagh erbee, t'ee gra dy vel eh soilshaghey magh ayns rieughid dy row ad geaishtagh roo, dy row ad er n'ghoaill yn traa shen dy hoiggal ny preayssyn er ny thieyn dellal as yn builley jeh hig er failleydee as er failleyderyn, as dy vel ad gobbraghey dy gheddyn aght feayslee vees cooie da dy chooilley pheiagh 'syn aght share as vees possible.

---oooOooo---

Ta'n Shirveishagh son Bun-troggalys, Tim Crookall, credjal nagh lhisagh caglieeyn bieauid jeh 20 mso currit er sleih mannagh vel ad geearree ad. T'eh gra dy vel yn rheynn echey jeeaghyn er y clattys bentyn da'n skeim son ardyn 20 mso as dy vel eh treishteil dy bee toiggalys share echey yn shiaghtin shoh.

Ta Mnr Crookall gra nagh jean eh jus cur sthap er dy chooilley jeh dy bollagh, agh dy vel wheesh angst er ve ayn mychione shoh, yn aght v'eh currit-lesh -  row eh goaill toshiaght er cur stiagh ayn croanyn tra nagh row reddyn er ve coardit foast as reddyn jeh'n lheid shen, ny jus nagh cleaysh currit da'n theay as da lughtyn-reill ynnydoil. T'eh gra nagh vel fys er ve echey er wheesh corree mychione red ennagh goll er rish choud, as dy vel eh smooinaghtyn son shickyrys dy row eh currit-rish dy olk liorish mooarane dy liooar dy leih.

Agh va reddyn goll er jannoo rere plan jeantee y rheynn va currit roish as coardit ec Tinvaal Mee Voaldyn nurree bentyn da ny ardyn 20 mso, as va Mnr Crookall ny mast'ocsyn ren votal ayns foayr jeh shen. T'eh gra dy nee cooish bentyn da sauçhys ee ny smoo na red erbee elley, as dy row shen yn oyr v'eh jeant, as dy row eh soit 'syn aght v'eh currit roish er ymmyrkey dy row eh dy chooilley red na veg erbee, as dy vel eh ny sassey gyn hannoo veg erbee – agh t'eh karraghey eh hene, nagh vel eh ny sassey gyn jannoo veg erbee, as eisht  t'eh gra dy vel eh ny sassey dy yannoo ooilley jeh, as myr shoh ta fys ayd ec y chooid sloo dy vel ny scoillyn as buill gollrish thieyn lheihys, lheelannyn fir lhee chadjin, sauçhey as dy vel ardjyn mygeayrt-y-moo. T'eh gra, goll back queig bleeaney ny ny sodjey, bentyn da Anne Corlett – hug Anne Corlett toshiaght er shoh 'syn ard ecksh ayns Doolish – mygeayrt ny queig scoillyn, as v'ee geearree ard 20 mso dy ghoaill stiagh adsyn, as t'eh gra dy jean yn rheynn jeeaghyn er jannoo shen as goll back gys ny va Bnr Corlett geearree, as ny cummaltee y reih reihyssagh eck geearree – er-lesh dy row 77% jeusyn as va barel oc er shoh gra dy row ad geearree shoh.

Ta Mnr Crookall gra, as eh jeeaghyn back queig bleeaney ny ny sodjey reesht, dy row fer jeh ny çhaglymym elley v'echey, dy row shen  rish Loayreyder Watterson as yn eear Hirveishagh yn Dr Haywood, as dy ad geearee 20 mygeayrt y scoill, as roish my row fys er ec peiagh erbee, dy row ooilley jeh Purt le Moirrey jeant 20, as ayns firrinys nagh row shen y coloayrtys va eddyr oc ec y traa. T'eh gra nagh vel eh cur shen gys yn oill ocsyn, agh shen myr hooar ad, ooilley jeh Purt le Moirrey, as s'baghtal eh dy row yn eear Hirveishagh maynrey dy liooar lesh shen er yn oyr nagh ren ee veg mychione shen, agh reesht dy row coloayrtyssyn echey rish sleih, cre'n fa ta shoh ain, nagh row shin geearree shoh 'sy chied ynnyd, myr shoh reesht, t'eh gra dy vel eh credjal dy mooar dy vel ny baljyn as ny baljyn beggey çheerey, dy by lesh ny lughtyn-reill ynnydoil ad. T'eh çheet er loayrt roo, eaishtagh roo, as dy bunnidagh, my oddys ad, cur daue ny t'adsyn geearree, cha nee ny ta shinyn geearree jannoo.

---oooOooo---

Ta'n Rheynn Bun-troggalys er chur fys sodjey bentyn da stayd jeh geill er-lheh currit da Purt Aer Ellan Vannin. Shoh lurg feyshtyn currit liorish eear Stiureyder Traaght Aer mychione sauçhys Runnysvie.

Ren Sue Scott çhellvaney y chlaare, Linney Vannin, Jeheiney yn 16 Jerrey Geuree, as v'ee briaght jeh'n eear Hirveishagh son Bun-troggalys, as Oltey yn Chiare as Feed son Rushen, yn Dr Michelle Haywood, son tooilley myn-phoyntyn mychione yn oyr va'n phurt-aer currit fo gheill er-lheh liorish Lught-reill Etlagh Shivoil Ellan Vannin 'sy vlein 2019. Ren yn Dr Haywood gra dy by vie lhee reaghey çhaglym dy loayrt rish Bnr Scott, agh, myr ta fys ain, va'n raad currit jee myr yn Shirveishagh son Bun-troggalys liorish yn Ard Shirveishagh moghrey Jelune shoh chaie.

She Oltey yn Chiare as Feed son Glionfaba as Purt ny Hinshey, Tim Crookall, ta kiart er jeet stiagh dy ve'n Shirveishagh son Bun-troggalys – as shoh yn trass cheayrt echey 'syn oik shoh. 

Ta loayreyder ass-lieh yn yn rheynn er chlou fogrey mychione y chooish, gra dy ren Lught-reill Etlagh Shivoil Ellan Vannin scryssey magh stayd Runnysvie jeh ve fo gheill er-lheh bentyn da'n choarys echey son reirey cooishyn sauçhys myr eiyrtys jeh kione ve currit er plan jeantee dy charraghey y coarys. Agh t'eh gra dy vel y stayd reilley harrish ooilley foast tannaghtyn ayn myr Geill Er-lheh bentyn da ny Shirveishyn Stiuree Traaght Aer, va currit er bun Mee Luanistysn 2025 lurg scrutaght oaseiragh as cur enn er preayssyn vees foast goll er bentyn da mooadys y wirran as traenal.

Ta'n fogrey gra dy vel y phurt aer freayll rish ve currit da troggal er yn obbyr jarrooagh jeant ayns ny bleeantyn jeianagh dy niartaghey as dy reayll rish shareaghey y coarys echey son reirey sauçhys, as dy vel shoh soilshaghey magh ny eabyn vees dy kinjagh goll er jannoo liorish fwirranyn trooid magh y phurt aer. T'eh gra dy vel obbraghyn laa er laa ec Purt Aer Ellan Vannin goll er goaill ayns laue liorish skimmeeyn dy olteynyn y wirran as qualleeaghtyn as keeayll chionnit oc as ta currit da ny cooishyn shoh, as ta jeeraghey ynrican er jannoo shickyr dy vel obbraghyn sauçhey ayn ayns parteays lesh lhuinaghyn aer, lesh obbreyderyn as lesh trass pharteays erbee. 

Ta'n loayreyder ass-lieh yn rheynn gra dy vel coontey er-linney bentyn da doilleeidyn v'ayn keayrt dy row ec y phurt aer. T'eh gra nagh beagh eh cooie dy ghra veg er cooishyn er-lheh bentyn da sauçhid ny da ny obbreeyn, agh dy vel y rheynn freayll rish ve currit da jannoo shickyr dy vel dagh ooilley oltey y wirran goll er phohlldal ayns ny paartyn oc lesh oardaghyn shickyr ayn dy lhiggey da imneaghyn mychione sauçhys ve currit roish.

Ta Sue Scott, haink er yn stayd hug urree faagail Runnysvie, gra dy vel ee nish jeeaghyn roee dy heet quaiyl y Hirveishagh Bun-troggalys noa, Mnr Crookall.

As ish loayrt rish Radio Vannin neayr's v'ee goaill ayrn ayns Linney Vannin, ta Bnr Scott gra dy row ee goaill yindys jeh niart yn eiyrtys t'er jeet magh ass shoh, as nagh row ee jerkal rish wheesh anaase as va ry gheddyn da'n eam eck. 

Ta Bnr Scott gra dy vel mooarane er chaghlaa 'sy pholitickaght ayns yn çhiaghtin t'er n'gholl shaghey, agh dy vel ny doilleeidyn ec y phurt aer foast tannaghtyn ayn, as dy beagh ee maynrey dy heet quaiyl y Hirveishagh noa, Mnr Crookall, as dy vel eh treishteil dy bee y fys veih'n çheu sthie oddys ee cur da jeh ymmyd da. T'ee gra dy row cuirrey er ve currit jee as dy vel ee jeeaghyn roee gys y whaaltys, as ta Mnr Crookall er veeraghey dy vel eh er loayrt rish Bnr Scott hannah, as dy vel eh jeeaghyn roish gys çhaglym ree. 

---oooOooo---

Ta Oik Postagh Ellan Vannin shassoo er nagh vel eh reaghey dy ghooney oik postagh erbee, ga dy vel eh goaill rish dy vel plannyn echey dy yannoo kuse dy chaghlaaghyn da'n aght t'eh gobbraghey. Shoh lurg da sheiltynys goll mygeayrt er linney mychione earroo dy oikyn post 
çheet dy cummyssagh dy ve dooint.

Ta'n Oik Postagh gra dy vel caghlaa 'syn ymmyrkey jeh custymeyryn, y beoyn kinjagh dy gholl harrish gys shirveishyn bun-earrooagh as yn aght ta'n reiltys er scryssey magh kuse dy hirveishyn y reiltys va goll er livrey dy tradishoonagh trooid fo-oikyn postagh jannoo er fondid traghtee er-son kuse jeh ny parteayssyn oc ayns myn-chreck. T'eh gra dy vel eh foast reih son dagh myn-chreckeyder, jeeaghyn er stayd y dellal oc hene, vel ad geearree goll er lesh cur ny shirveishyn femoil.

Myr freggyrt da aggyrt sloo as earroo sloo dy leih goll stiagh ayns oikyn postagh, ta'n oik postagh gra dy vel eh gobbraghey dy çhionn lesh ooilley ny parteayssyn traghtee oc dy chaghlaa ooryn t'ad foshilit as dy livrey shirveishyn ayns aght vees ry chummal seose, as dy jean eh clou tooilley myn-phoyntyn jeh shoh dy moghey 'sy chiaghtin shoh.

Ta Oik Postagh Ellan Vannin gra dy vel eh reirey y caghlaa yn aght currymagh baghtal dy yannoo cho sloo as vees possible boirey erbee.

---oooOooo---

Ta Reiltys Ellan Vannin as Lught-reill ny Shirveishyn Argidoil er lhunney co-choyrle as yn dean jeh dy niartaghey aghtyn coadee son sheshaghtyn giastyllagh soit ayns Mannin ta gobbraghey har-vooir. Ta dean ny reillyn noa dy choadey arryltee as sheshaghtyn veih drogh-ymmyd cummyssagh liorish possanyn dy atçhimeyderyn, choud's t'ad pohlldal nheeghyn giastyllagh vees goll er jannoo rere yn leigh.

Nee aa-chummey jeh'n Code son Sheshaght Enmyssit nagh vel Shirrey Vondeish jannoo ny sassey femeyn as cur traenal nastee, coyrle as aghtyn dy phohlldal sheshaghtyn giastyllagh orrossyn ta ny reillyn jannoo.  

Nee seshoonyn keayrtagh son sheshaghtyn giastyllagh as son arryltee goll er cummal choud's ta'n co-choyrle fo raad, lesh caa dy chur stiagh barelyn derrey Jelune yn nah laa Mee Vayrt.

Ta'n reiltys gra dy jean ny caghlaaghyn cooney dy reayll sauçhey kerroo feoiltagh 'syn Ellan ny sheshaghtyn nagh vel shirrey vondeish, choud's t'ad cur caa da dy reayll rish jannoo builley jarrooagh chammah's sthie as har-vooir.

---oooOooo---

Ta Keylann Ellan Vannin aa-hickyraghey custymeyryn lurg da enn ve currit er noi-chorpeenyn da Çhengey Ghorrym ayns griaght dy vaase. Ta'n Keylann gra nagh vel y doghan cur ayns gaue slaynt y theay ny sauçhys bee, as myr shoh dy vel bainney as troaryn bainney freayll rish ve lane sauçhey dy ee.

Ta Çhengey Ghorrym ny ghoghan vees jannoo er sthock gollrish kirree, maase as goair. Ta ard cumrail son Çhengey Ghorrym jeh'n clane Ellan er ve curriter bun, as coyrle da eirinee dy reayll arrey er y sthock oc son monnaghyn clinicoil jeh'n doghan.

Ta'n Rheynn Çhymmyltaght, Bee as Eirinys freayll arrey geyre er y stayd as ta tooilley prowalyssyn as  ronsaghtyn fo raad ec y traa t'ayn dy chooney dy choadey foays y sthock 'syn Ellan. 

---oooOooo---

Ta raaue er ve currit da sleih as ta moddee oc dy bee er nyn dwoaie lurg da ooill pheylym ve mooirçhoorit ec Purt Mooar ayns Skylley Vaghal. Foddee ooill pheylym cur er moddee ve çhing dy trome my vees ad gee ee, as chammah's shen foddee dy bee ee mestit as mhillit lesh reddyn elley lurg da ve 'sy cheayn.

Ta coyrle da'n theay dy reayll moddee fo stiurey çhionn as dy haghney bentyn rish y stoo. My vees sleih fakin tooilley jeh, by vie lesh ny Arreyderyn Coose clashtyn voue, as yn earroo çhellvane son shen 686628. 
 
 

More from Manx Gaelic