Meeryn ass Traa dy Liooar, Jelune 9oo Toshiaght Arree 2026
Jeheiney, yn sheyoo laa Toshiaght Arree, va immeeaght er-lheh ayns Halley Baljagh Rhumsaa tra va enn currit er Juan Garrett myr Reih Bleeaney Vanannan 2026, son yn obbyr echey harrish ymmodee bleeantyn ayns skeayley-magh cultoor yn Ellan as greinnaghey whilleen sleih aegey dy heet dy ve moyrnagh jeh'n eiraght oc as dy ghoaill ayrn ayns seihll mea cultooroil yn Ellan.
She aundyr syrjey Ellan Vannin son cooishyn cultooroil ta'n Reih Bleeaney Vanannan, as she Culture Vannin ta reirey yn oardagh, as ta bing dy leih çheet ry cheilley myr çhaghteryn Yn Çheshaght Ghailckagh, Yn Chruinnaght, Eiraght Ashoonagh Vannin, Coonceil Ellynyn Ellan Vannin as Culture Vannin hene.
Ren Stiureyder Culture Vannin, Breesha Maddrell, lhaih magh ard-voylley va currit magh hug er y ving cur enn er Juan Garrett myr Reih Bleeaney Vanannan, as ren Caairlagh Culture Vannin, Chris Thomas, cur boyn gys Juan, roish my row oraid jeant ec Juan hene.
Hug Juan er bun y possan daunse, Ny Fennee, t'er n'ghoaill ayrn ayns ymmodee immeeaghtyn eddyr-ashoonagh, cur cultoor Vannin roish y theay har vooir chammah's ayns shoh 'syn Ellan hene, as trooid Ny Fennee ta ymmodee sleih aegey er n'gheddyn magh mychione as er n'ghoaill soylley mooar jeh cultoor Vannin. Marish e charrey mie, Andrew Hannan, as Rachel Pressley, hug Juan er bun yn eailley, Shennaghys Jiu, as ren Juan cur moylley er-lheh da Andrew 'syn oraid echey fastyr beg Jeheiney shoh chaie.
Ta Juan gra dy vel eshyn er hroggal seose marish kuse dy leih yindyssagh er y raad, as sleih va jannoo dy mooar er y vea echey ayns aght cultooroil, y clane raad veih ny bleeantyn echey 'sy scoill, as t'eh gra dy vel oo fakin ny enmyn er ny aundyryn shen, as dy vel ad nyn enmyn ta mie er enn dasyn choud's v'eh gaase, as dy ve 'sy çheshaght oc, dy nee onnor dy feer eh, as ard chied ee, as cur er dy mooar dy ve imlee, as er-lesh dy vel shen yn aght s'cosoylagh eh dy vel eh gennaghtyn dy ve cur atçhim foast er ooilley yn sleih shoh, t'er n'yannoo reddyn yindyssagh ayns cultoor Vannin, as dy ve ny mastey ny feallee shen, dy nee ard chied ee dy jarroo.
Chammah's yn ennym echey çheet dy vel er y jalloo hene, va boyn er-lheh currit da, chammah's £500 er-e-hon hene, as ren eh enmyssey y possan daune hug eh er bun, Ny Fennee, myr sheshaght dy gheddyn gioot jeh £500 neesht.
Moylley as soylley da Juan Garrett, RBV.
---oooOooo---
Ta'n sheshaght cheirdey ass-lieh fir-lhee, yn Sheshaght Lhee Ghoaldagh, gra nagh jinnagh agh ny sloo na'n cherroo ayrn jeh fir-lhee vees gobbraghey da Kiarail Vannin moylley yn shirveish claynt myr boayl dy obbraghey. Ta creear vleinoil goll er jannoo ec yn Çheshaght Lhee Ghoaldagh mastey ny olteynyn eck mychione yn shirveish vlaynt jee t'ad gobbraghey as ny stundayrtyn dy chiarail vees goll er cur lioree.
Ta Creear Ghless-earish Cultoor dy Chiarail y heshaght cur feyshtyn da fir-lhee mychione caghlaaghyn cooish cochianglt rish yn obbyr oc. Ta'n sheshaght çheet er yn eanish nagh jinnagh agh ny sloo na'n cherroo ayrn jeh fir-lhee moylley Kiarail Vannin myr boayl dy obbraghey myr cremeydys trome urree.
Ayns fogrey mychione eiyrtyssyn yn eyshtane, ta'n sheshaght cheirdey gra dy ren ny shlee na 60% jeusyn hug freggyrt mee-choardail, ny mee-choardail dy mooar, dy ren Kiarail Vannin eaishtagh rish barelyn y wirran. Choud's ren olteynyn coardail dy row arrym currit daue liorish co-obbreeyn as reireyderyn by niessey daue, cha dooyrt agh 13% jeu dy vel ad fakin feanish mie jeh leeideilys ec keimyn ardey.
Ta Caairlagh Sheshaght Lhee Ellan Vannin, yn Fer-lhee Prakash Thiagarajan, gra, keayrt elley, dy vel ad fakin eiyrtyssyn jeh creear vees ginsh daue nagh vel monney shareaghey ayns Kiarail Vannin. T'eh çheet er fir-lhee gyn yn traa ny ny couyryn dy ghoaill kiarail jeh ny surransee oc 'syn aght by vie lhieu, ny dy chooilleeney ny startaghyn oc 'syn aght by vie lhieu. T'eh gra dy vel ny sloo na'n trass ayrn jeusyn hug freggyryt goaill moyrn ass obbraghey da Kiarail Vannin, as ny sloo na'n wheigoo ayrn credjal dy vel ymmyrkey neu-chooie goll er cur-rish 'syn aght cheddin ny dy reiltagh.
Ta'n Fer-lhee Thiagarajan gra nagh lhisagh sleih ayns Ellan Vannin ve fo chiarail fir-lhee ta currit ass cree, as nagh lhisagh shirveish claynt ve ain as fir-lhee gobbraghey jee nagh vel credjal dy vel ard leeideilee Kiarail Vannin coontey feeu ad. T'eh gra dy vel yn Sheshaght er n'ghoaill toshiaght er coloayrtys rish Ard Sheckter Kiarail Vannin, Teresa Cope, dy gheddyn magh yn aght nee ad goaill ayns laue ny cooishyn shoh , chammah's cooishyn bentyn da argid faill as yn earroo dy olteynyn 'sy wirran.
Ayns creear roish nish, cha row agh 15% dy reggyrtee moylley obbraghey da Kiarail Vannin, as cha row agh 17% gra dy row ad goaill moyrn ass shen. Shoh ass mysh 90 fer-lhee tagobbraghey da Kiarail Vannin ta nyn olteynyn jeh'n Çheshaght Lhee Ghoaldagh.
Va Caairlagh Coonceil y Heshaght Lhee Ghoaldagh, yn Fer-lhee Tom Dolphin, 'syn Ellan yn çhiaghtin shoh chaie dy heet quail shirveishee y reiltys chammah's fir-lhee ta gobbraghey da Kiarail Vannin.
Ta'n Fer-lhee Dolphin gra dy row yn earroo jeeragh 60%, ren gra nagh row Kiarail Vannin geaishtagh dy liooar, as dy vel shen dy fondagh tra ta coloayrtyssyn goll er jannoo lesh fir-lhee mygeayrt y thie lheihys, as dy vel eshyn er ve loayrt rish fir-lhee choud's t'eh er ve ayns shoh 'syn Ellan, as dy nee feer vaghtal eh, choud's t'ad cur eab er jannoo ny oddys ad son surransee, dy vel ad gennaghtyn dy vel y coarys aynsyn t'ad gobbraghey cumrail ad veih jannoo dy chooilley red t'ad smooinaghtyn lhisagh ve goll er jannoo son surransee, dy vel lhiettrimmyssyn da paart jeh'n chiarail share goll er cur, as dy vel y stundayrt dy chiarail as ta fys oc dy lhisagh ad ve abyl dy livrey, shen red ennagh ny keayrtyn – cha nee dy kinjagh, agh ny keayrtyn – er nyn lhiettalit veih cur, er yn oyr nagh vel ny couyryn ry gheddyn oc, nagh vel y fwirran ayns shen dy yannoo dy chooilley red ta ny surransee feme.
Ta'n Fer-lhee Dolphin gra dy vel stiurey coarys kiarail slaynt dy kinjagh doillee, dy vel coaryssyn kiarail slaynt feer, eer chramp, as er-lheh tra t'eh eddyr-obbraghey rish coarys kiarail y theay ayns Ellan Vannin, as nagh vel eh yn eiyrytys automatagh jeh, er yn oyr shen, dy jean ny obbreeyn 'sy choarys shen gennaghtyn dy vel ad scarrit veih ard reireydys. T'eh gra dy vel eh lane phossible dy stiurey coarys kiarail slaynt as neesht dy vel y fwirran gennaghtyn dy vel ad goit stiagh as clashtynit as ayrn jeh'n oardagh dy yannoo reaghyssyn. T'eh gra dy vel Kiarail Vannin cur eab er shareaghey shen, as dy vel Shannad Clinicoil çheet stiagh ayn, nee cur foddey ny smoo caa son fir-lhee dy chur stiagh 'syn aght ta coaryssyn currit er bun, agh ec y traa t'ayn nagh vel shen foast er ve currit harrish as stiagh ayns skenshyn share bentyn da wheesh ta sleih gennaghtyn dy vel ad cochianglt rish reaghyssyn y reireydys, er yn oyr dy vel ny reddyn shoh goaill traa dy gholl trooid.
Ta'n Fer-lhee Dolphin gra dy vel feme er sleih fakin dy vel y coarys noa ayn, dy vel y Shannad Clinicoil ayn, dy vel ny reaghyssyn shen goll er imman liorish fir-lhee ta gobbraghey, as eisht dy vel reddyn shareaghey bentyn da livrey kiarail slaynt, eisht nee ny skenshyn shen goaill toshiaght er shareaghey, as dy jean mayd fakin dy vel cochianglys ayn eddyr ny t'ad dy ghra 'sy Çhannad Clinicoil as ny vees taghyrt ayns rieughid bentyn da'n chiarail ta surransee geddyn.
She'n Fer-lhee Chris Stockport ta Stiureyder Lhee Sheckteragh da Kiarail Vannin. T'eh gra dy vel ad jeeaghyn er shoh feer trome-chooishagh, as dy vel ardyn 'sy chreear as dy vel fys oc dy vel ad geearree fakin reddyn share, as ayns bunnys dagh fer jeh ny ardyn shen, dy vel reddyn er ve jeant foddey ny share cosoyley rish nurree, as ass mysh 27, ny mysh shen, jeh ny 30 feysht t'ayns shen, dy vel ny skenshyn mleeaney ny share na nurree, myr shoh dy vel palçhey reamys er-nyn-son dy yannoo tooilley dy yannoo ny share, agh dy vel cowraghyn shassooagh dy vel ad goll y jurnaa kiart.
Ta'n Fer-lhee Stockport gra dy vel Kiarail Vannin meeiteil dy reiltagh rish yn Çheshaght Lhee Ghoaldagh, dy vel eshyn meeiteil dy reiltagh rish fir-lhee harrish yn chommyn, as dy vel eshyn briaght dy kinjagh, dy vel ny cumraagyn echey briaght dy kinjagh, mychione yn aght t'eh gennaghtyn, as dy vel ad goaill ny freggyrtyn dy hur-smooinaghtyn orroo, myr shoh ny ta sleih dy akin ayns shoh, car ny bleeaney shoh chaie, ny myr shen, shen eaishtagh shassooagh, as eisht cur bree da, as er-lesh dy vel shen yn oyr dy vel ad goll er y hoshiaght dy lajer stiagh ayns ny ardyn shen.
Ta'n Fer-lhee Dolphin gra dy vel ad geearree y coarys kiarail slaynt ayns Mannin dy ve cho mie as oddys eh y ve; dy vel ad geearree surransee dy gheddyn y kiarail t'ad feme; dy vel ad geearree fir-lhee dy ve maynrey 'syn obbyr oc, as dy vel ny reddyn shen cochianglt. T'eh gra, cre erbee ta ry gheddyn veih'n chreear, dy vel feme oc er ve freggyrtagh daue, dy vel feme oc jannoo shickyr nagh vel eh agh er ny ghoaill-rish as eisht faagit nyn-gooyl, agh dy vel eh er ny ghoaill-rish as dy vel caghlaa geiyrt er shen. T'eh gra dy row coloayrtyssyn cooneydagh y laa shen rish Ard Sheckter Kiarail Vannin, rish yn Çhirveishagh son Slaynt, mychione kuse jeh ny reddyn ve er nyn ngeddyn magh, as mychione ny vees shen meanal son yn aght lhisagh Kiarail Vannin ve cochiangley rish fir-lhee 'sy traa ry heet.
Ta'n Fer-lhee Dolphin gra dy vel eh treishteilagh, my vees ny reddyn v'ad loayrt mychione y laa shen bentyn da cochianglys share, bentyn da jannoo ymmyd jeh'n Çhannad Clinicoil, taghyrt ayns rieughid as dy vel ad goll er eiyrt er, dy jean kiarail ayns rieughid shareaghey 'syn Ellan, as dy bee fir-lhee maynrey 'syn obbyr oc, er yn oyr dy jean surransee jeusyn t'ad goaill chiarail geddyn y chiarail t'ad feme.
Ta'n Fer-lhee Stockport gra dy vel Kiarail Vannin cur enn er ny reddyn jiooldagh, as nagh jinnagh eh geearree sleih dy smooinaghtyn veg elley, as dy vel ad jannoo mooarane obbyr er yn oyr dy vel ad cur enn er ny reddyn jiooldagh shen. T'eh gra dy vel eshyn er ve ayns shoh rish bunnys blein nish as dy vel ymmodee jeh ny cumraagyn lhee echey ta nyn vir-lhee er jeet lesh shilley er, as dy vel ymmodee jeusyn çheet er ny reddyn mie jeant dy hareaghey t'ad dy akin as goaill toshiaght er ennaghtyn.
Ta'n Fer-lhee Stockport çheet er sampleyryn gollrish yn aa-reaghey ren ad cur bree da ny smoghey 'sy vlein shoh, myr ayrn jeh shen dy row kuse jeh ny stiureyderyn clinicoil oc chaghlaait, dy vel ad er nobbraghey feer chreoi mleeaney rish yn Çheshaght Lhee Ghoaldagh dy chummey Shannad profeshoonagh son ooilley ny fir phrofeshoonagh oc, cha nee son ny fir-lhee ynrican agh son ooilley ny fir phrofeshoonagh ain, dy vel coraa foddee ny smoo, laa er laa, shiaghtin er shiaghtin, dy yannoo er ny reaghyssyn as caghlaaghyn as feme oc jannoo ad. T'eh gra, myr shoh, dy vel adsyn ooilley nyn vreggyrtyn jarrooagh da'n nhee dy vel ad geearree Kiarail Vannin dy hareaghey.
Haink fogrey veih Kiarail Vannin neesht, gra nagh row traa dy liooar er ve eck dy hoiggal dy slane data veih'n chreear, Gless-earish Cultoor dy Chiarail y Heshaght Lhee Ghoaldagh, agh dy vel yn chied vyn-vrishey jeh ny data cur faaue dy vel kuse dy reddyn er hareaghey dy mooar bentyn da cagh jeh ardyn scanshoil y chreear. T'ee gra ayns feer dy vel 27 ass 30 freggyrt soilshaghey magh dy vel reddyn er hareaghey cosoyley rish y vlein shoh chaie.
Ta Kiarail Vannin gra dy vel bunnys yn un earroo dy ir-lhee cooilleeneyn y chreear reesht mleeaney, as dy nee red taitnyssagh eh dy ghoaill tastey jeh dy vel yn chooid smoo dy reggyrtee gennaghtyn dy vel arrym currit daue, liorish ny cumraagyn oc as liorish ny reireyderyn by niessey daue. T'ee gra dy vel fir-lhee gennaghtyn dy vel ny cumraagyn oc ayns Kiarail Vannin caarjyssagh as dy vod ad cur barrant ayndaue ayns traaghyn doolaneagh.
T'a Kiarail Vannin gra dy vel yn chooid smoo dy reggyrtee gennaghtyn dy vod ad briaght son cooney tra t'ad ayns feme jeh as gra dy vel ad fys oc dy jeeragh er ny vees jerkit jeu 'sy phaart oc. T'ee gra dy vel enn currit er dy vel speeideilyssyn y wirran goll er goaill-rish as er feaillaghey.
Rere Kiarail Vannin, ta'n chooid smoo dy reggyrtee gra dy vel fys oc er yn reireyder oc, as dy vel ad gra dy vel ad geearree gennaghtyn dy ve ayrn jeh fwirran vees goll er reirey dy mie, as, myr yinnagh ee jerkal rish, dy row freggyrtee cowraghey magh dy vel ad shirrey barelyn smoo jantyssagh çheet back daue, tooilley sleih ayns startaghyn ta jannoo seose sampleyryn mie, tooilley cooney lesh lhiassaghey dy profeshoonagh as tooilley caaghyn son traenal. Ta Kiarail Vannin gra dy row adsyn shoh ooilley cur ard vroddyn son yn obbyr nurree dy lhiassaghey y cumey jeh leeideilys clinicoil vees ayn nish. T'ee gra dy vel freggyrtyn 'sy chreear bentyn da ny ardyn shoh shareaghey, vees cur faaue dy vel eh goaill toshiaght er çheet lesh ny caghlaaghyn shoh.
Ta fogrey Kiarail Vannin gra dy vel kuse jeh ny reggyrtyn jeeaghyn dy chowraghey magh ennaghtyn jiooldagh vees foast er-mayrn bentyn da Kiarail Vannin ve currit er bun 'sy vlein 2021 myr kiareyder ashoonagh son shirveishyn slaynt as kiarail. T'ee gra, ny yeih shen, dy vel freggyrtee cowraghey magh dy vel reddyn er jeet dy ve ny share ayns coloayrtyssyn, cur pooar, leeideilys as couyryn.
Ta Kiarail Vannin gra dy nee baghtal eh dy vel freggyrtee aarloo son Shannad Profeshoonagh Kiarail Vannin dy ve currit er bun, va coardit as glackit ec Boayrd Kiarail Vannin Mee Houney 2025. T'ee gra dy vel co-obbreeyn geearree dy vel ad goll er coontey feeu as dy vel ad goll er eaishtagh rish, as dy vel ad geearree jannoo ny smoo er yn aght ta reddyn goll er cooilleeney as dy vel fys share oc mychione ny vees taghyrt 'syn ard t'ad gobbraghey. T'ee gra dy jean y Shannad Profeshoonagh croo caaghyn son y wirran as ny reireyderyn oc dy rheynn barelyn as dy chroo toiggalys smoo.
Ta Kiarail Vannin gra, ooilley cooidjagh, dy vel y chreear soilshaghey magh dy vel reddyn jarrooagh çheet lhieu, elsh y chooid smoo jeh ny cowraghyn soilshaghey magh dy vel reddyn er hareaghey. T'ee gra dy vel feanish son shoh 'syn aght ta 28 jeh ny cowraghyn yn red cheddin ny ny share na v'ad nurree, as ymmodee jeu liorish foddey. T'ee gra dy jean ee freayll rish obbraghey dy co-ennaghtagh as dy treishteilagh rish ooilley ny cumraagyn eck, as shen goaill stiagh ayns parteays rish yn Çheshaght Lhee Ghoaldagh dy livrey y dean eck, vees dy ve yn shirveish claynt as chiarail share son Ellan beg 'sy theihll.
---oooOooo---
Ta reamys noa er ve currit er-lheh son obbraidyn reihagh ayns Thie Lheihys Noble. Ta Ward 7 er nosley ny dorryssyn echey booise da cooney veih Possan Pohlldal Kanghyr Keeagh Vannin. Ta treisht ec sleih dy jean y reamys noa cur aash da surransee dy bee lhiabbee ry gheddyn oc my vees ad jerkal rish tannaghtyn 'sy thie lheihys. She Lauren Whittaker ta Reireyder y Ward as David Neilan ta'n Ard Veoir.
Ta Bnr Whittaker gra dy bee 16 lhiabbeeyn 'sy ward shoh myr unnid obbraid reihagh, myr shoh dy bee eh reamys currit er-lheh da obbraidyn reihagh, as nagh vel rieau reamys currit er-lheh er ve oc, myr shoh dy vel eh feer ghreesaghey, as er-lhee dy bee eh feer vie son surransee, er yn oyr dy bee eh çhymmyltaght jesh stiurit er nyn son, as dy treishteilagh dy jean eh shareaghey y cheeayll chionnit oc er-nyn-son.
Er-lesh Bnr Whittaker, son surransee çheet stiagh 'sy teyraad noa son ny lheihyssyn oc, ny obbraidyn oc, dy vel dy kinjagh paart dy imnea, bee lhiabbee er-nyn-son ny dyn, as dy vel ad treishteil dy jean yn unnid noa shoh meeinaghey yn imnea shen, er yn oyr dy vel yn cosoylaght jeh red ennagh ve scryssit magh er coontey gennid dy lhiabbeeyn, bee shen ny sloo, ny yeih nagh vod ad cur gialdyn mychione shen, agh dy vel shen dean yn unnid.
Ta Mnr Neilan gra, er-lesh dy nee caa greesaghey eh dy lhiassaghey shirveishyn son obbraidyn reihagh, as dy vel fer jeh ny reddyn nee ad lhiassaghey ny sodjey, shen cassanyn jean share son couyral, as dy vel shen tra foddee ad goaill kiarail jeh, cur lheihys da ny surransee oc, dy kiart as cur caa daue dy ve currit magh ass cha tappee as oddys ad, cha nee son yn oyr jeh geddyn ad magh ass lhiabbee 'sy thie lheihys, agh jannoo shickyr dy vod ad goll er-ash gys çhymmyltaght y thie oc hene.
Ta Bnr Whittaker gra dy vel ymmodee ardyn er-lheh son obbraidyn reihagh, myr shoh bee uroaylleeaght; colo-rectagh; cleayshyn, stroin as scoarnagh; paart dy chuishlagh as obbraidyn cadjin – t'ee gra dy vel mooarane er-e-hon oddys ad cur-rish, dy vel eh cur daue y reamys shen ayn vees eh beggan ny smoo fo stiurey, as, myr v'ee dy ghra, dy vel eh meeinaghey beggan ny smoo yn imnea shen jeh çheet stiagh gyn ys vel lhiabbee ayn, bee ad scryssit magh ny dyn, er yn oyr dy vel ad toiggal dy vel shen feer phreayssagh, as dy vel ad er nakin shen, as dy vel eh red ennagh nagh vel ad geearree freayll rish fakin.
Ta Mnr Neilan gra dy jean ny obbraidyn reihagh goaill stiagh obbraidyn keeagh, as dy vel eh orroo goaill rish y chooney kenjal currit liorish Possan Pohlldal Kanghyr Keeagh Vannin, t'er phohlldal cur argid son aa-yesheenaghey y Ward 7 noa. Ta Bnr Whittaker gra dy jean ad goaill obbraidyn gynocoaylleeagh neesht.
Er-lesh Mnr Neilan, my vees sleih cosoyley shoh rish ny va jeant lesh obbraidyn orthopaedagh, as eh loayrt rish e chumraagyn, tra v'eh queig, shey, shiaght bleeaney er dy henney, dy beagh surransagh lurg obbraid er shleayst ny glioon 'sy thie lheihys rish eddyr 10 laghyn as 14 laghyn, agh nish lesh couyral jeant ny share dy vel ad mooie dy cummyssagh y laa lurg yn obbraid oc, as 'naght cheddin lesh obbraidyn cadjin, obbraidyn keeagh, dy vel shen red ennagh t'ad treishteil dy ghoaill stiagh ayn as dy lhiassaghey ayns shen.
---oooOooo---
Ta cummaltee, surransee, kiaraileyderyn as ymmyderyn shirveishyn goll er greinnaghey dy ghoaill ayrn ayns creear liorish y reiltys, as yn dean jeh dy chooney lesh cummey y nah Hess jeh Femeyn Potacareeagh. Va'n Sess jeh Femeyn Potacareeagh jeant y cheayrt s'jerree 'sy vlein 2019.
Ta'n reiltys shirrey barelyn mychione yn aght ta shirveishyn potacareeagh goll er cur chammah's 'sy cho-voodeeys as ayns ny thieyn lheihys. T'eh gra dy bee ymmyd jeant jeh fys vees ry gheddyn dy chooney lesh lhiassaghey Sess jeh Femeyn Potacareeagh vees freggyrtagh da'n lhing shoh, dy yannoo shickyr dy vel plannal son shirveishyn hene 'sy traa ry heet as son shirveishyn potacareeagh soit er toiggalys shickyr jeh femeyn t'ayn nish as hig dy ve ayn 'sy traa ry heet.
Ta'n creear ronsaghey shirveishyn potacareeagh bentyn da'n aght t'ad ry gheddyn, entreilys daue as cre cho mie t'ad, vel ad jeant ec –
- kiareyderyn potacareeagh 'sy cherroo preevaadjagh;
- fwirran potacareeagh Thie Lheihys Noble;
- potacareeyn ny çhagnysseyryn potacareeagh vees gobbraghey da lheelannyn; as
- fwirran Jannoo Share Medshinyn Kiarail Vannin.
Ta'n Shirveishagh son Slaynt as Kiarail y Theay, as Oltey yn Chiare as Feed son Doolish Yiass, Claire Christian, gra, liorish eaishtagh rish keeayll chionnit as jerkalyssyn ny surransee, ny kiaraileyderyn as ny ymmydeyryn shirveish, dy vod yn rheynn jannoo shickyr dy jean y Sess jeh Femeyn Potacareeagh noa freggyrtagh dy feer femeyn y cho-voodeeys ain. T'ee gra dy vel y chreear shoh jannoo seose caa scanshoil dy yannoo ny stroshey baghtallys as dy yannoo shickyr dy vel slane tastey goll er goaill jeh barelyn y cho-voodeeys dy chooney lesh lhiassaghey shirveishyn potacareeagh jeh ard-vieys son y traa ry heet.
Hig jerrey er yn oardagh shoh Jeheiney yn 13 Mee Vayrt.
---oooOooo---
Ta caghlaa er ve jeant 'sy Reeriaght Unnaneysit ayns reillyn, liorish ta enn currit er y stayd bentyn da BSE, y doghan vees jannoo er yn ollagh. Roish yn chaghlaa shen, va'n stayd cheddin ec y Reeriaght Unnaneysit as Ellan Vannin, agh neayr's y caghlaa shoh 'sy Reeriaght Unnaneysit, cha nel shiartanse dy hieyn buitçhoorys 'sy Reeriaght Unnaneysit goaill feill veih'n Ellan.
Magh ass shen, ta Ean Parsons jeh Sheshaght Cheirdey Ashoonagh Vannin ny Heirinee gra
Ta Mnr Parsons gra nagh vel slane soilshaghey magh er ve oc jeh'n aght haghyr shoh, agh t'eh sheiltyn nagh vel shin agh 'syn ynnyd shoh as nagh vel eh orrin agh jeeaghyn er yn aght fod mayd jeeaghyn roish gys geddyn yn stayd ain currit back gys yn red cheddin, dy vel shin er y cheim cheddin son dellal as y Reeriaght Unnaneysit, agh er-lesh dy vel shin jeeaghyn er daa vlein ec y chooid sloo son shen.
Ta Mnr Parsons gooley dy vel feeuid yn ollagh echey er duittym liorish mysh 30% er coontey y chaghlaa shoh.
Ta Screeuder y Heshaght Cheirdey, Sarah Comish, gra dy bee shoh ny ghoilleeid feer vooar choud's ta shin goll er y hoshiaght, as dy bee eh fer jeh ny cooishyn shen as feme orroo jeeraghey er dy mooar. T'ee gra dy vel ad er jeet er keayrtyn dy liooar, paart jeh ny doolaneyn dod yn Sheshaght Cheirdey fakin çheet dy ve ayn, as gyn çheet er reddyn er-lheh, dy row, post-Brexit, paart dy chooishyn çheet dy ve ayn, as er-lhee dy vel jeeraghey dy politickagh er yn ablid ain dy ghellal, dy bee shen feer scanshoil.
Ta Bnr Comish gra er-lhee dy vel yindys er ve ayn ec y Reeriaght Unnaneysit dy vel Ellan Vannin ayns rieughid dellal 'syn eirinys, as er-lhee nagh row fys oc er wheesh dellal v'ayn, as er-lhee dy vel y caghlaa 'sy stayd bentyn da BSE, y stayd jeh'n ghaue, ga nagh vel veg dy jarroo er chaghlaa son yn sthock rieugh hene, dy vel adsyn kiart myr v'ad rieau, as feer vie myr t'ad neesht, agh er-lhee dy vel yn caghlaa shen 'sy stayd er chur-lesh shoh dy ve rhymboo, dy vel fys çheet daue dy vel mooarane sthock 'sy Reeriaght Unnaneysit va ruggit 'syn Ellan, as dy jean shoh orroo, myr shoh dy vel eh jannoo er gowaltyssyn 'sy Reeriaght Unnaneysit neesht.
Ta'n Shirveishagh son Çhymmyltagh, Bee as Eirinys, Clare Barber, gra dy vel ad er screeu rish Screeuder y Steat 'sy Reeriaght Unnaneysit dy yannoo feer vaghtal eh dy vel shoh stayd vees foddey veih ve'n red share, as dy hayrn e gheill neesht da dy vel shoh daa chooish nish, lesh BSE as lesh yn Çhengey Ghorrym neesht, tra ta shin er strepey dy gheddyn eddyr-jannoo veih'n Reeriaght Unnaneysit, as eisht dy vel shen er chur yn drogh orrin, as nagh vel eh son gennid dy eabyn. T'ee gra myr shoh dy nee baghtal eh dy vel doilleeid lesh eddyr-insh, as dy vel shen red ennagh ta'n Rheynn er chur enn er, as dy vel ish er screeu dy persoonagh rish Screeuder yn Ashoon, as dy vel yn Ard Shirveishagh er phohlldal eh veih'n çheu echey lesh ny cochianglyssyn echey rish y Reeriaght Unnaneysit, as dy vel shin geearree dy feer cosney gys ynnyd stroshey bentyn da'n cochianglys shen, er yn oyr dy vel eh cho scanshoil.
---oooOooo---
Ta lughtyn-reill ynnydoil er ve reaghey ny rateyn dy cheesh valjagh oc son y vlein argidoil shoh çheet, vees goaill toshiaght yn 1 Mee Averil, lesh yn chooid smoo jeu fograghey magh dy bee bishaghey ayns ny rateyn son cummaltee. Bee'n bishaghey smoo çheet son tackeyderyn baljagh ayns Skyll' Andreays lesh bishaghey 30% as ayns Skylley Maayl, lesh bishaghey 23%. Agh ta Barrantee Balleychashtal as Barrantee Skyll' Marooney er reih dy yannoo ny sloo ny rateyn oc liorish cubbyl dy phing.
As myr shoh, ta rolley liauyr ayns shoh jeh ooilley ny lughtyn-reill ynnydoil agh nane, ny rateyn keesh valjagh oc as kuse jeh ny oyryn oc son reaghey ny rateyn shoh. As ga dy vel mee jeeaghyn orroo rere yn abbyrlet, ny yeih she'n ard as y bishaghey smoo ta'n chied er 'sy rolley, shen dy ghra Skyll' Andreays. Shegin dou gra, ga dy vel y bishaghey jeeaghyn dy ve ard dy liooar per cent, nagh vel shen dy ghra dy vel yn rate cho ard er chor erbee as ayns kuse dy ardyn elley.
Ta Barrantee Skyll' Andreas er chur yn rate oc gys 188 ping 'sy phunt. Shoh bishaghey jeh 30% er y rate va reaghit son 2025, 144p 'sy phunt, myr shoh shen dy ghra dy vel 44p 'sy phunt ny smoo ry eeck. Ta ny Barrantee gra dy vel y bishaghey cur geill da bishaghey jerkit ayns costyssyn son Ynnyd Jeelym y Twoaie Vooar as son Loghan Snaue Rhumsaa. T'ad jannoo ny share soilshaghyn straiddey 'sy skylley as jannoo obbyr dy liooar er y chooinaghtane caggee. Ta tailley soit son orçh reaghit neesht ec £54 per lught-thie.
Er y twoaie vooar neesht, ta Barrantee Balley ny Loghey er reaghey dy vishaghey y rate oc liorish queig ping 'sy phunt, vees 3.6%, as bee'n rate noa 143 ping 'sy phunt, lesh tailley soit son orçh jeh £54 per lught-thie.
As nish gys shenn phreeu-valley yn Ellan, Balleychashtal, as ayns shen ta ny Barrantee er choardail rish rate noa jeh 395 ping 'sy phunt, vees three ping ny sloo na t'eh ec y traa t'ayn. Ta'n Caairlagh, Tony Brown, gra dy vel y boayrd as ny bingyn jeh, as olteynyn y wirran as lesh cooney veih çheumooie er n'ghoaill ayns laue towse mooar dy obbyr dy scrutaghey dy slane as dy lhiassaghey claare argidoil rieughagh son y vlein argidoil shoh çheet, 2026-27, as dy vel ad treishteil dy jean shoh coadey shirveishyn theayagh y valley oc, agh dy jean ee cummal seose y cho-voodeeys oc neesht. Ta'n tailley soit son orçh er ve reaghit beggan ny sloo neesht, ny yeih dy vel eh foast £220 per lught-thie.
Ayns Skylley Braddan, ta bishaghey 2.8% 'sy rate, vees 10 ping 'sy phunt ny smoo na t'ee
mleeaney. Bee'n rate noa 367 ping 'sy phunt. Ta Caairlagh Boayrd Barrantee Skylley Braddan, Neal Mellon, gra dy vel y chlaare argidoil keeayllagh as jeeraghey er y cho-voodeeys. Chammah's y rate shen, bee bishaghey jeh £30 neesht 'sy tailley son orçh, hig dy ve £122 per lught-thie. Ta Mnr Mellon gra dy jinnagh ny Barrantee greinnaghey cummaltee dy yannoo ymmyd jeh'n skeim t'ayn hannah, liorish ta stoo goll er çhymsaghey ec çheu y chribban dy gholl son aa-choorsal, er yn oyr dy vel caa son shoh dy yannoo caghlaa 'sy tailley soit son orçh 'sy traa ry heet.
Ta Skylley Breeshey er reaghey dy reayll yn rate echey ec 70 ping 'sy phunt. Bee shoh y trass vlein ass y cheilley dy vel yn rate er ve 70 ping 'sy phunt. Ta ny Barrantee gra dy vel shen er coontey meoiraght kiarailagh, agh she Barrantee Skylley Breeshey ren tayrn magh ass y ving va stiurey Ynnyd Jeelym y Twoaie Vooar, gyn kied ec cummaltee Skylley Breeshey dy yannoo ymmyd jeh'n seyraad shen. As bentyn da orçh, ta tailley soit son shen er ve reaghit ec £54 per lught-thie.
Ayns Carbory as Rushen ta ny Barrantee er reaghey rate jeh 188 ping 'sy phunt neesht, as shin bishaghey jeh queig ping 'sy phunt cosoyley rish y rate t'ayn nish, vees 183 ping 'sy phunt. Ta'n lught-reill gra, son dagh £100 t'eh baarail, dy vel yn lieh ayrn goll dy reirey orçh, dy vel £13 goll son ardyn foshlit da'n theay as troggalyn, as dy vel Loghan Snaue y Jiass gaill £3.25 jeh. Ta Caairlagh y Voayrd, Kirrie Jenkins, gra dy vel yn rieughid eh dy vel yn chooid smoo jeh'n rate son y skylley er coontey costyssyn ta, son y chooid smoo, çheumooie jeh smaght ny Barrantee, as er-lheh bentyn da geddyn rey rish orçh. T'ee gra dy vel ny Barrantee freayll rish cummal seose Ynnyd Jeelym y Jiass, vees foast cur shirveish jeh feeu da cummaltee, as Çhymsaghey Aa-choorsal, cur reih da sleih son shirveish aa-choorsal dy ghoaill reddyn veih sole y dorrysh oc.
Ec y traa t'ayn cha nel fys ry gheddyn son Skylley Carmane.
Hig bishaghey jeh 5% 'sy rate ayns Skylley Chreest ny Hayrey, as bee eh 120 ping 'sy phunt. Ta'n lught-reill gra dy vel eh freayll rish çhymsaghey as cur argid son shirveishyn vees goaill stiagh giarrey cleighyn, glenney magh jeeigyn, Ynnyd Jeelym y Twoaie Vooar, Loghan Snaue y Twoaie Vooar, as son skeabey ny raaidyn. Ta'n tailley soit son orçh er ve reaghit ec £54 per lught-thie.
Cheayll shin mychione yn eear phreeu-valley, Balleychashtal, as nish ta shin clashtyn mychione y phreeu-valley nish, t'er jeet dy oikoil dy ve ny ard valley, as shen dy ghra Doolish. Ayns shen ta'n Coonceil er reaghey yn rate smoo 'syn Ellan, ec 620 ping 'sy phunt, vees bishaghey 2.99% cosoyley rish y rate mleeaney, as shen dy ghra bishaghey jeh 18 ping 'sy phunt.
Ta Leeideilagh y Choonceil, y Coonceilagh Devon Watson, gra dy vel eh credjal dy vel y chlaare argidoil shoh freggyrtagh da ethos y Choonceil, liorish:
- baih £14.1 millioon dy vun-argid ayns thieyn 'sy cherroo theayagh, vees goaill stiagh £6.3 millioon son troggal thieyn noa;
- cur gialdyn dy vaarail ny shlee na millioon punt dy vaih ayns closeyn cloie 'syn ard valley ayns yn daa vlein shoh çheet;
- cur ry lhiattee £2.5 millioon son shareaghey y Shooylaghan as y bun-troggalys jeh; as
- baarail £500,000 dy hareaghey soilshaghey straiddey.
T'eh gra neesht dy vel y Coonceil currit dy shickyr da livrey shirveishyn theayagh lane-femoil son yn ard valley.
Ayns Garff ta ny Barrantee er reaghey rate jeh 215 ping 'sy phunt son y vlein argidoil shoh çheet, vees nuy ping ny syjrjey na'n rate ec y traa t'ayn. T'ad gra dy jean y bishaghey shoh eeck son cur stiagh ayn ynnyd jeelym, son taillaghyn dy gheddyn rey rish orçh 'sy Teyraad Bree veih Orçh, as son çhymsaghey orçh. T'ad gra neesht dy bee feme er cur argid son cummal reihys son daa ynnyd ayns Ward Lonan. Ta tailley soit son orçh neesht ec £242 per lught-thie.
Ta Barrantee Skylley Jourby er choardail rish rate jeh 177 ping 'sy phunt, vees goaill stiagh bishaghey jeh shey ping er y rate mleeaney. Ta ny Barrantee gra dy vel y boayrd cur enn er ny preayssyn argidoil vees jannoo er cummaltee Jourby as dy vel ad er nobbraghey dy yannoo cho sloo as vees possible bishaghey erbee son y vlein argidoil shoh çheet. Ta'n tailley soit son orçh neesht ec £54 per lught-thie.
Ta bishaghey 23% er ve coardit ec Barrantee Skylley Maayl, nee bishaghey y rate liorish 38p 'sy phunt, dy ve 199 ping 'sy phunt. Ayns fogrey ta ny Barrantee gra dy vel y dean strateishagh oc dy hroggal seose gys reenid argidoil as dy chroo tashtaghyn freillt lajer dy yannoo shickyr dy vel fondid 'sy traa sodjey as dy chummal seose shirveishyn vees freayll rish goll. Bee tailley soit son orçh ec £54 per lught-thie neesht.
Ta Barrantee Skylley Malew freayll yn rate oc ec 199 ping 'sy phunt, as bee shoh yn wheigoo vlein ass y cheilley ta'n rate cheddin shoh er ve ayn. Ta ny Barrantee gra dy vel shoh er coontey ooilley ny thieyn noa t'ayn as lhiassaghey jeadyssagh 'sy skylley. T'ad gra dy vel y rate er ve reaghit lurg aa-scrutaght kiarailagh jeh'n argid vees çheet stiagh nish as 'sy traa ry heet.
Ayns Skylley Marooney ta ny Barrantee er n'yannoo ny sloo yn rate oc liorish three ping 'sy phunt, dy ve 236 ping 'sy phunt, vees 1.2% ny sloo na t'eh nish. Ta'n lught-reill gra dy vel shoh er yn oyr dy dooar eh towseyn dy rateyn va fo lhiastynys veih kuse dy vleeantyn roish nish, as ren y reiltys çhymsaghey yn argid shoh ass-e-lieh.
Lesh rate jeh 457 ping 'sy phunt, ta Barrantee Connaghyn er choardail rish bishaghey jeh 6% son y vlein argidoil shoh çheet. Ta'n lught-reill gra dy jean shoh shickyr dy vel argid dy aa-eeck bunnys £900,000 va goit er eeasaght dy eeck son skeimyn son soilshagheyn straiddey 'sy valley beg çheerey. Ta'n Oltey Leeideilagh son Argid, Oliver Lockwood, gra dy jean y bishaghey cooney dy chur argid ayns tashtaghyn freillt y lught-reill ynnydoil, as dy vel eh credjal dy nee scanshoil eh dy vel towse mooar dy liooar ayn dy ve freggyrtagh da feme erbee neu-yerkit er baarail argid 'sy traa ry heet.
Ayns Skylley Pherick bee bishaghey jeh 2%, lesh rate jeh 255 ping 'sy phunt, as ta'n lught-reill gra dy vel shoh son y chooid smoo coardail rish yn rate dy volgey argidoil. Ta ny Barrantee gra dy vel ad treishteil dy chur cuirrey er çhebbyn 'sy vlein ny ghaa shoh çheet son scraabey magh çheu ny raaidyn as son cummal seose cadjin 'sy skylley. Ta bishaghey er ve coardit neesht 'sy chostys son nah choyr hrustyr gys £90, plus costys bleinoil jeh £90 dy olmaghey eh.
Hig bishaghey ayns Purt Çhiarn jeh 4.94%, lesh rate ec 404 ping 'sy phunt. T'ad gra dy vel shen dy ghra dy bee bishaghey jeh £22.04 'sy vlein (42 ping 'sy çhiaghtin) son troggal cadjin lesh three shamyryn lhiabbagh 'sy valley beg çheerey. Ta Caairlagh y Voayrd, Hannah Mackenzie, gra dy jean y boayrd jeeraghey son y chooid smoo 'sy vlein argidoil shoh çheet er ymmyrkey vees goll er-ash gys stoo bunnidagh as jannoo shickyr dy vel eabyn smoo ny Barrantee currit ass-lieh tackeyderyn keesh valjagh chammah's greinnaghey keayrtee ta cummal seose thieyn dellal ynnydoil.
Ta Barrantee Phurt le Moirrey er choardail rish rate noa jeh 456 ping 'sy phunt, vees bishaghey jeh 8%, as t'ad gra dy bee shen 85p elley 'sy çhiaghtin na v'eh mleeaney son troggal cadjin as three shamyryn lhiabbagh echey 'sy phurt. T'eh gra nagh vel vondeish ec y valley beg çheerey jeh troggalyn traghtee mooarey dy chummal seose yn argid çheet stiagh veih'n rate keesh valjagh, myr ta ry gheddyn ayns ardyn elley, as dy vel eh ny lhie ny smoo er yn rate keesh valjagh veih thieyn.
Ta three ping 'sy phunt elley er ve currit er yn rate son cummaltee Purt ny Hinshey. Ta ny Barrantee er choardail rish rate jeh 275 ping 'sy phunt. Bee bishaghey jeh £11 neesht 'sy tailley soit son orçh, bee £275 per lught-thie. TaCaairlagh y Voayrd, Ray Harmer, gra dy vel ymmyrkey keeayllagh er ve ec ny Barrantee ayns bishaghey y rate keesh valjagh, as t'eh gra dy vel ad smooinaghtyn dy kiarailagh mychione, nagh vel ad cur rour errey er tackeyderyn keesh valjagh.
Lesh bishaghey jeh 3.5%, bee'n rate noa ayns Rhumsaa 528 ping 'sy phunt, as ta'n lught-reill ynnydoil credjal dy jean shoh cur argid dy liooar dy chummal seose y balley ayns aght bunnidagh. Ta'n Oltey Leeideilagh son Cooishyn Argidoil, Juan McGuinness, gra dy vel ad goaill tastey dy mooar jeh ny preayssyn er lughtyn-thie, as dy row shen ec cree ny coloayrtyssyn oc. T'eh gra dy row ad cur feyshtyn mychione yn aght va argid erbee goll er baarail, dy ren ad aa-scrutaghey yn aght v'ad gobbraghey, as dy ren ad cur shaghey kuse dy haleeyn, dy reayll cho injil as possible y bishaghey. T'eh gra dy nee'n rate bolgey argidoil vees oyr son y vishaghey, chammah's feme er cummal seose dy kiart ny vees ec y valley hannah. T'eh gra dy vel y reaghys oc er ve jeant myr lught-reill currymagh choud's freayll rish cur feeuid son argid ny tackeyderyn keesh valjagh.
As myr shoh gys y lught-reill ynnydoil s'jerree 'sy rolley, Skylley Stondane, as ta ny Barrantee ayns shen er vograghey magh dy bee'n rate 196 ping 'sy phunt, vees bishaghey jeh 4.8%, as shen dy ghra nuy ping, erskyn y rate t'ayn kiart nish. Ta'n lught-reill gra dy vel y rate ooilley cooidjagh cosoyley dy mie rish skyllaghyn naboo.
As myr shoh, shen ooilley ny lughtyn-reill ynnydoil agh nane.
---oooOooo---
Ta Oik Postagh Ellan Vannin er vograghey magh caghlaaghyn bentyn da eeck coontyssyn ayns oikyn postagh veih'n chied laa Mee Averil maghey. Ec y traa t'ayn, foddee sleih eeck coontyssyn t'ad er n'gheddyn veih Bun-shirveishyn Vannin, Çhellinsh Vannin, Bree Ellan Vannin, Cur Kied Çhellveeish, rateyn baljagh yn Tashtey as Fograghyn jeh Uailyn Soit ec oik postagh erbee, agh veih Mee Averil cha bee shoh ry yannoo agh ayns queig oikyn postagh :
- Oik Postagh Ghoolish ayns Straid y Traie;
- Oik Postagh Balleychashtal 'sy çhapp Co-op er y Pharaid;
- Oik Postagh Rhumsaa 'sy çhapp Spar ayns Straid Skyll' Chreest;
- Oik Postagh Phurt ny Hinshey 'sy çhapp Spar ayns Straid Atholl; as
- Oik Postagh Phurt Çhiarn ayns Straid ny Killey.
Bee cagliagh er y towse dy argid lowit, as shen ynrican coontyssyn er £650 ny ny sloo, goaill stiagh Keesh Tooilley Feeuid. Ta'n coyrle da custymeyryn as coontyssyn smoo oc ny bare lhieu gyn eeck ad harrish y voayrd coontee ayns oik postagh dy chur eam jeeragh er yn çheshaght voee haink y coontys dy reaghey aght elley dy eeck.
---oooOooo---
Ta'n chooish ghellal son Bollagh Tram Cabbil Baie Ghoolish er ve scarrit veih Shalee Ardane y Vollagh Tram, ta ny hroggal er Shooylaghan y Ven-rein, ayn ta stabyllyn y vollagh tram, agh ta'n troggal er jeet dy ve ayns drogh stayd as corragh.
Ren yn Shirveishagh son Bun-troggalys, as Oltey yn Chiare as Feed son Glionfaba as Purt ny Hinshey, Tim Crookall, feeraghey y stayd shen ayns freggyrt da Feysht son Freggyrt Scruit currit da liorish Oltey yn Chiare as Feed son Doolish Hwoaie, John Wannenburgh.
Ta Mnr Crookall gra dy vel oardagh kionnee fo raad dy phointeil conaanteyder as qualleeaght cooie echey gy ghoaill ayns laue Sess jeh'n Vuilley er yn Eiraght bentyn da Shalee Ardane y Vollagh Tram. Ec y traa cheddin, va briwnys jeant dy scarrey ny shaleeyn, nagh jinnagh cumrail ve jeant gyn oyr er y chooish ghellal son cur kione er y Vollagh Tram Cabbil veih'n Raad Lhean gys yn Stashoon Marrey. Ec y traa t'ayn, ta ny trammyn cabbil goll eddyr Cashtal Derby as y Raad Lheaan ynrican, ga dy row argid currit da'n Rheynn Bun-troggalys 'sy vlein 2017 dy chur stiagh ayn reesht y clane bollagh tram gys y Stashoon Marrey.
Bentyn da cur stiagh ayn reesht, ta Mnr Crookall gra dy vel y chooish ghellal goll fo hess jerrinagh ec y traa t'ayn, as dy vel y kiarail dy chur shoh roish Tinvaal cho leah's vees possible.
---oooOooo---
Ta co-choyrle theayagh er ve lhunnit er treealtyssyn dy enmyssyey Kione Ghoolish myr ard freayltys. Ta'n reiltys gra dy jinnagh shen cur enn dy formoil er eiraght er-lheh yn ard, yn sorçh dy heyrnaght t'ayn as y çhymmyltaght dooghyssagh echey.
Ayns co-choyrle 'sy vlein 2021, ren 77% jeusyn hug stiagh freggyrt cowraghey magh dy row ad ayns foayr jeh stayd myr ard freayltys. Cochianglt rish y varel shoh, ta Oik Coonceil ny Shirveishee nish cur er y hoshiaght obbyr dy enmyssey yn ard dy formoil as t'eh cur cuirrey er y theay dy chur stiagh barelyn.
Ta'n Shirveishagh son Oik Coonceil ny Shirveishee, as Oltey yn Chiare as Feed son Doolish Hwoaie, David Ashford, gra, liorish enmyssey Kione Ghoolish myr Ard Freayltys, dy vel jannoo red keeayllagh jarrooagh dy choadey shen vees jannoo ard shoh yn Ellan ny voayl er-lheh. T'eh gra, liorish jeeaghyn er barelyn y theay as liorish reaghey jerkalyssyn cleeir bentyn da'n aght lhisagh caghlaaghyn erbee 'sy traa ry heet goll er reirey, dy vod y reiltys pohlldal lhiassaghey jeh ard vieys choud's t'eh jannoo shickyr nagh vel ambee shendeeagh yn ard caillt. T'eh gra dy vel y treealtys shoh cur caa da sleih dy phlannal dy kiarailagh son y traa sodjey as dy yannoo shickyr dy vel Kione Ghoolish goll er coadey dy kiart son taitnys sheelogheyn ry heet.
Nee freggyrtyn da'n cho-choyrle t'ayn nish cooney ayns ny keimyn jerrinagh jeh oardyr dy enmyssey Kione Ghoolish ny Ard Freayltys. Nee Oik Coonceil ny Shirveishee clou yn oardyr jerrinagh, nee goaill stiagh caslys çheerey, dy hoilshaghey magh yn ard freayltys treealit, as eisht bee feme er yn Oardyr v'eh goit ec olteynynTinvaal roish my vees bree currit da.
---oooOooo---
Ta Colught Paggad Bree Ellan Vannin gra dy vel eh er n'gheddyn ny shlee na 4,500 freggyrt da'n cho-choyrle echey er saagh ayns ynnyd jeh'n chatamaran bieau Manannan. T'eh skedjalit dy bee saagh noa ayns ynnyd jeh Manannan liorish 2030, as ren y colught briaght jeh troailtee er y gherrid dy chur ny smooinaghtyn oc er ny t'ad dy hirrey 'sy taagh noa.
Choud's ta'n colught gra, choud's dy vel eh ro voghey dy yannoo vriwnys shickyr veih ny barelyn, dy vel kuse dy reddyn çheet magh dy cleeir, as shen dy vel feme er saagh oçddys obbraghey car ny bleeaney, cre erbee vees yn emshyr. Ta'n colught er chowraghey magh hannah dy by chosoylagh eh dy bee saagh noa erbee ny smelley na'n Vanannan, agh ta troailtee gra dy lhisagh y saagh noa freayll rish cur shirveish daa cheayrt 'sy laa gys Leyrphoyl ec mullagh yn imbagh, as dy vel yn chooid smoo dy leih ayns foayr jeh cochianglys car ny bleeaney rish Leyrphoyl.
Ta'n colught gra, jeusyn hug stiagh freggyrt, dy nee cummaltee Vannin ta'n chooid smoo jeu, lesh 30% veih çheumooie jeh'n Ellan – as dy vel yn earroo shoh goaill stiagh sleih çheet son ny ratçhyn TT; sleih va baghey ayns Mannin roish nish; as mooinjer da cummaltee Vannin; chammah's turrysee as sleih ta çheet son dellal.
Ta'n Paggad Bree gra dy vel yn earroo dy reggyrtyn da'n chreear soilshaghey magh yn ard scansh jeh cochianglyssyn marrey son cummaltee yn Ellan, son keayrtee, son thieyn dellal, as son y cho-voodeeys s'lhea. Haink stiagh ny shlee na 2,000 freggyrt ayns ny 12 oor toshee. Ta'n colught gra dy bee slane myn-vrishey jeh ny t'er ve currit stiagh ayn, nish ta'n co-choyrle er jeet gy kione, as dy jean eh clou coontey theayagh jeh ny barelyn cho leah's vees shen cooie.
