Meeryn ass Traa dy Liooar, Jelune 8oo Mee Houney 2026
Va'n aa-choontey jeh teiy-yn va ceaut ayns Connaghyn 'sy reihys mooar cadjin er ny chummal ayns Thie ny Quaiylyn ayns Doolish veih 9.30am Jemayrt yn 10 Mee Houney.
Ren eear Oltey yn Chiare as Feed son Connaghyn, Julie Edge, cur stiagh aghin mychione lheamyssyn 'syn aght va'n oardagh er ny chooilleeney liorish yn Lhiass Fer-oik Reihyssagh son Connaghyn, y turneyr Jeremy Callin, mleeaney, as dy row ny lheamyssyn shen goaill stiagh barney 'syn earroo dy heiy-yn va ceaut as yn earroo va recortit. Ta Bnr Edge gra dy row 79 pabyr teiy jeeaghyn dy ve caillt, as nagh row caa currit da shirreyderyn dy hirrey aa-choontey laa y reihys moaar cadjin hene.
Nee Mnr Callin stiurey yn aa-choontey, fo oaseirys y Fer-oik Reihyssagh, as yn Ard Recortysser, yn Dr Stuart Quayle. Ta kied ec Bnr Edge as ec shirreyderyn elley dy ve kionefenish, marish ny jeantee coontey oc, dy reayll arrey er yn aa-choontey, as va kied currit da naighteyryn ass-lieh ny meanyn dy ve kionefenish neesht, ga dy row Mnr Callin, trooid y turneyr echey, Kathryn Clough, geearree shen. Agh dooyrt yn Ard-vriw Andrew Corlett dy row eh smooinaghtyn dy beagh eh eie mie son naighteyryn dy ve kionefenish, dy hoilshaghey magh nagh vel ourys erbee mychione baghtalys yn oardagh.
Ga nagh vel eh lickly dy jean yn aa-choontey caghlaa eiyrtys y reihys, liorish va'n Dr Rachel Glover as Rob Callister reiht dy vel Olteynyn yn Chiare as Feed, as dy jarroo ta'n Dr Glover er jeet dy ve ny Shirveishagh son Çhymmyltaght, Bee as Eirinys as ta Mnr Callister er jeet dy ve ny Hirveishagh son Thieys as Co-voodeeyssyn ayns lught-reill Chris Thomas.
Agh ta Bnr Edge gra dy nee scanshoil eh dy vel y theay cur slane treisht 'syn aght ta reihyssyn goll er cummal, as va Mnr Callin hene goaill-rish dy row enn er ve currit er kuse dy reddyn as feme er geddyn magh ny haghyr bentyn daue.
---oooOooo---
Ta'n Shirveishagh son Thieys as Co-voodeeyssyn, Rob Callister, gra dy lhisagh thieyn as ymmodee cummaltee ayndaue ve currit fo chied dy yannoo shickyr dy vel stundayrtyn cooie oc. Ta kuse dy eear thieyn goaldee 'syn Ellan er ve caghlaait dy yannoo seose aaght cummalagh, as rere reillyn t'ayn nish shegin daue ve recortit ec y lught-reill ynnydagh. Nee'n reiltys scrutaghey as cur coyrle as cooney choud's ta'n oardagh recortey goll er jannoo, agh ta Mnr Callister gra dy lhisagh y slattys ve jeant ny stroshey foast.
Ta Mnr Callister er ve soilshaghey magh ny tosheeaghtyn echey ayns cur-rish preayssyn er thieys 'syn Ellan. T'eh gra, red ennagh t'eh er jeet er tra v'eh Caairlagh Plannal, shen yn ymmyd nish jeh thieyn as ymmodee cummaltee ayndaue. T'eh gra dy vel coarys recortey ain, agh lhisagh shen ve ny choarys cur kied, as t'eh briaght vel red ennagh fod mayd jannoo dy yannoo shickyr dy vel ny stundayrtyn dy bollagh goll er freayll, er yn oyr dy vel ny shlee as ny shlee jeh ny thieyn goaldee ain nish goll er ymmydey lesh ymmodee cummaltee ayndaue myr sorçh dy hieys, dy vel feme er jeeaghyn er shen. T'eh gra son shickyrys dy vel feme ain er jeeaghyn er sleih gyn thie, dy vel shen red ennagh reesht haink trooid y lught-reill chaie, agh foast nagh vel strateish ain 'sy traa sodjey mychione shen.
Ta Mnr Callister gra dy vel feme ain er jeeaghyn er yn aght ta thieys ry chummal seose, jannoo shickyr dy vel thieyn çheet dy ve ry gheddyn son dy chooilley cherroo, dy vel feme ain er jeeaghyn er ny ynnydyn magher dhone shen son lhiasaghey neesht, as t'eh çheet er ny oddys ve jeant dy chur er ny ynnydyn shen cleayney lhiaseyderyn ny smoo dy gheddyn jeant ad, as eisht dy vel feme ain er jeeaghyn er troggal hene, cre'n aght ta shin cur stiagh ayn scheliyn dy yannoo shickyr dy vel keirdee, as my vees ad goll stiagh ayns ny keirdyn shoh dy vel ayns rieughid startaghyn oc trooid magh y clane coorse oc, nagh vel sthappal/goaill toshiaght dy choarys myr cryss ymmyrkee.
Ta Mnr Callister gra dy jean cagh jeusyn shen goaill stiagh bunnys dy chooilley rheynn y reiltys, as dy jean ad goaill stiagh ymmodee sleih çheumooie jeh'n cherroo, myr shoh dy bee ymmodee coloayrtyssyn er-e-hon dy yannoo, as dy vel feme er sleih gobbraghey cooidjagh dy livrey ny gialdynyn oc er thieys ts shin feme.
Ta Mnr Callister gra, 'sy lught-reill chaie, dy row Boayrd son Thieys as Co-voodeeyssyn as caghlaaghyn oltey politickagh myr Caairlagh jeh, as dy ren eh towse feer vooar dy obbyr as dy ronsaght ayns cooish y thieys, agh dy row y doilleeid nagh daink ad trooid lesh eiyrtyssyn dy liooar rieugh ec jerrey y lught-reill shen. as dy vel shen cleeir veih Plan yn Ellan as veih ny docamaidyn oc hene, as myr shoh son y lught-reill shoh dy vel eh er ve son y chooid smoo fer jeh ny cooishyn syrjey er sole y dorrysh 'sy reihys mooar cadjin, as er-lesh son yn oyr shen dy vel feme orroo cur thieys er oai, er yn oyr dy vel stayd ain son shickyrys ayn ta eam son tooilley reihyn er thieys ayns Ellan Vannin, as dy vel feme orroo goaill ayns laue ad shen ayns ny queig bleeaney shoh çheet.
Ta Mnr Callister gra dy vel thieys as polasee er plannal as ooilley ny ayrnyn elley jeh shoh goll mastey rheynnyn elley, as eshyn, myr yn Shirveishagh son Thieys, dy bee feme ersyn goll kiart harrish as dy obbraghey rish cumraagyn kiart harrish Coonceil ny Shirveishee, as er-lesh dy vel eh feer scanshoil dy vel y coloayrtys shen echey. T'eh gra dy jean eh çheet stiagh çheusthie jeh Oik Coonceil ny Shirveishee, as dy bee saase leighoil ayn dy vod ablid ve echey dy yeeaghyn er ny ardyn orroo ta'n Ard Shirveishagh geearree eh dy yeeaghyn. T'eh gra, myr sampleyr, dy vel fer jeh ny nheeghyn toshee er ta feme er jeeaghyn, shen cur roish Plan Ashoonagh er Thieys, as feme er shen ve currit roish Tinvaal ny s'leaie shaghey ny s'anmee er coontey y preays bentyn da thieys.
Ta Mnr Callister gra dy jean eh jeeaghyn neesht er shellooderys thie as fordrailid, myr shoh dy vel shen goaill stiagh ayn y skeim son kionneyderyn y chied cheayrt. T'eh gra dy bee eh abyl neesht dy yeeaghyn er y vargey er mayll, as er slattys thieys cochianglt rish shen, chammah's reill as y strughtoor harrish ooilley, agh dy vel feme er jeeaghyn neesht er cur thieys ry gheddyn, myr shoh dy vel freggyrtagh da Oik Coonceil ny Shirveishee, as ec y traa t'ayn dy vel eh jeeaghyn er ny plannyn strateishagh shen as plannyn son ny ardjyn 'sy traa ry heet, Plan yn Ellan, myr fer jeu, er yn oyr dy vel ain plannyn son ny ardyn, as dy vel feme ain nish er jeeaghyn er yn un pheesh dy clattys vees goll harrish y clane Ellan.
Ta Mnr Callister gra dy row coloayrtyssyn echey rish y jeadys troggee, as dy vel ad gra dy vel ad feme tooilley schleiyn, as ta feme ain er geddyn tooilley prindeyssaghtyn, agh dy vel shen goaill stiagh y Rheynn Gastid Dellal as yn Ynsagh, myr shoh dy doaltattym dy vel dy chooilley hirveishagh cochianglt çheusthie jeh'n churrym shoh jehsyn hene cur eab er feaysley y cront jeh thieys ayns Ellan Vannin, as nagh beagh aashagh eh, as dy vel eh dy jarroo er n'yannoo shen feer chleeir dy bee shoh feer doillee, agh dy vel shen nee eh cur eab er jannoo, shen dy feaysley kuse jeh ny crontyn shoh, myr shoh dy vel feme ain er feddyn aght liorish fod mayd pohlldal sleih, as dy vel linney gyn scuirr jeh thieys çheet dy ve ayn, as dasyn dy vel shen yn nhee lane-scanshoil.
Ta Mnr Callister gra nagh neeu veg eh, kerroo sthap/goaill toshiaght ve ain, ayn ta shin troggal 300 thie ayns yn daa vlein shoh çheet as eisht dy vel lhag ayn, t'eh gra dy vel shin feme linney gyn scuirr jeh thieys dy heet dy ve ayn, agh dy vel feme er shen ve soit er earrooyn y phobble, agh yn aght t'eshyn jeeaghyn er, er-lesh dy vel shin feme mysh 200 gys 300 thie dagh blein, er conaant dy vel ny nheeghyn elley currit-rish, as dy vel shen goaill stiagh troggalyn as drogh-chummey orroo, dy vel shen goaill stiagh jannoo faaishnys er ny ta shin feme ayns rieughid myr commynaght, dy yannoo shickyr nagh vel shin lhiasaghey rour neesht.
Ta Mnr Callister gra dy vel eh treishteil dy chur y chooish er y hoshiaght çheusthie jeh ny shey shiaghtinyn toshee jeh'n traa echey 'syn oik, lesh plannyn son strateish ashoonagh er thieys, jeantys er troggalyn follym as tholtanagh, as strateish bentyn da sleih gyn thie. T'eh gra dy vel feme er y reiltys goll ny sodjey na ronsaghey as çhymsaghey data, dy heet er eiyrtyssyn jeantagh, lesh rheynnyn as sheshaghtyn mooie co-obbraghey dy vishaghey y sthock dy hieyn ta ry gheddyn as dy hareaghey stundayrtyn.
---oooOooo---
Bentyn da thieys, ta Coonceil Doolish gra dy vel barganeaghyn foast goll er jannoo rish kionneyder cummyssagh jeh'n eear ghlout dy chummalyn rea ayns Straid y Çhiarn. Ga dy row cowrey gra dy row y glout creckit, agh ny lhie er reaghey conaant, cha row monney jeh veg taghyrt, as myr shoh va aghin rere seyrsnys fysseree currit stiagh ayn, as haink eh magh dy row reih-hebbeyder y Choonceil er hayrn er-ash y çheb echey ny hanmagh nurree.
Tra va cummalyn rea noa troggit faggys da'n eear Halley Traenal as Stashoon Pedryl Bobby Dhone, haink ny shenn chummalyn rea dy ve follym as v'ad currit ry chreck dy hanmagh 'sy vlein 2024. Lurg oardagh dy hebbyn follit, ren y Coonceil fograghey magh Toshiaght Arree 2025 dy row creck er ve reaghit da'n pharteays hug stiagh y çheb syrjey. Agh haink eh magh dy ren y parteays shen tayrn magh ass y chooish y 23 Mee ny Nollick 2025.
'Sy freggyrt echey da'n aghin rere seyrsnys fysseree, ta'n Coonceil gra dy vel barganeaghyn er ve goll er cummal rish kionneyder cummyssagh elley hug stiagh çheb. T'eh gra dy vel barganeaghyn foast fo raad choud's ta'n shalee goll er cur er oai. Cha nel fysseree ry gheddyn er yn oyr dy vel eh foast folliaghtyn er coontey cooishyn traghtee.
Ta'n Shirveishagh son Slaynt as Kiarail y Theay, as Oltey yn Chiare as Feed son Doolish Yiass, Claire Christian, gra nagh vel treealtyssyn coardit, ny shaleeyn 'sy chlaare dy vun-argid, ny claare currit ayns claare argidoil, son tooilley ynnydyn ayns thieyn cummalagh ny thieyn boandyrys 'sy heear. Haink y fys shen ayns freggyrt da feysht Tinvaal scruit liorish Oltey yn Chiare as Feed son Glionfaba as Purt ny Hinshey, Katryna Baptist.
Ayns screeuyn da Bnr Baptist, ta Bnr Christian gra dy ren yn Rheynn Slaynt as Kiarail y Theay goaill toshiaght er coloayrtyssyn rish treishteilee Thie Cooinaghtee Corrin 'sy vlein 2021 mychione kionnaghey y troggal 'sy traa ry heet lurg da çheet dy ve dooint. Dooyrt ee dy row yn ynnyd ry akin cha nee ynrican myr thie cummalagh ayns ynnyd jeh'n fer v'ay, agh myr ayrn jeh cummey s'lhea jeh cur shirveishyn slaynt as kairail myr chied chouyr as 'sy cho-voodeeys 'sy heear.
Agh ta Bnr Christian gra dy row foast neu-choardail eddyr ny parteayssyn er cur prios er y teyraad, er ny bun-eieyn bentyn da'n phrios as da ny ronnaghyn bentyn da'n chreck cummyssagh. Ren ee feeraghey neesht dy jean femeyn 'sy traa ry heet ayns Purt ny Hinshey as 'sy heear seose ayrn scanshoil jeh strateish Slaynt as Kiarail y Theay 'sy traa sodjey vees goll er lhiasaghey liorish y rheynn.
Ta'n traa er mean son cur yeearreeyn noa son Lowanse Bea lesh Anlheiltys trooid yn oardagh nish 11 hiaghtin, as ta shen er jeet neose veih 19 shiaghtinyn Mee Voaldyn mleeaney. Ren yn Shirveishagh Tashtee, Michael Crowe, feeraghey y traa ceaut er shen ayns soie yn Chiare as Feed Jemayrt shoh chaie, yn 3 Mee Houney. Ren eh feeraghey neesht dy nee 10 laghyn ta'n traa ceaut er yn oardagh bentyn da Lowanse son Fer Faillt, as queig shiaghtin son Lowanse myr Kiaraileyder.
Dinsh Mnr Crowe da olteynyn dy vel gyn ourys shiartanse dy leih farkaghey ny sodjey na'n traa er mean, agh dy vel shiartanse jeh ny yeearreeyn shen goll trooid yn oardagh ny s'tappee na shen. Ta Mnr Crowe gra, er-nyn-son as lowanse bea, er-lheh dy nee cooney cadjin argidoil cramp eh, as dy vel feme er ymmodee meeryn dy fys dy yannoo y sess shen, as ny keayrtyn, dy mee-aighoil, dy vel shen goaill traa dy liooar.
---oooOooo---
Ta Ombudsman Tinvaal son Reirey, Paul Beckett, er chremmey y Tashtey son cur magh fys neu-chiart mychione skeim vees çhebbal dy aa-eeck Urryssaght Ashoonagh da cummaltee noa. Haink shoh tra ren cummaltagh noa cur stiagh son aa-eeck rere Skeim Seyrsnys veih Urryssaght Ashoonagh.
Ren yn Tashtey jiooldey y yeearree, gra dy daink eh stiagh ayn lurg date s'jerree rere yn leigh. Ren y yeeareyder gra dy row eh jannoo ymmyd jeh coyrle oikoil veih'n reiltys, as nagh daink eh ayns aght baghtal er date s'jerree, as dy row eh credjal dy row eh er eiyrt er ny reillyn 'syn aght v'ad scruit sheese.
Hooar Mnr Beckett magh nagh vel duillag ynnyd eggey y reiltys, y note stiuree as y form son yeearree cooie da'n oyr oc, as dy row feanish dy vee-reirey ayn, liorish cur coyrle va cur er shaghryn as nagh row dy liooar. Ta'n tuarystal echey gra dy ren y note stiuree failleil dy hayrn geill sleih da'n leigh hene as dy row ynnyd eggey y reiltys neu-chiart ayns cur coontey jeh myr goaill stiagh 'ooilley ny myn-phoyntyn' jeh'n skeim.
Hooar Mnr Beckett magh neesht dy row un screeuyn liorish fer-oik y Tashtey aa-raa dy neu-chiart red ennagh ass y note stiuree, as dy row y coyrle currit da'n yeeareyder ayns paart, edyr cur er shaghryn as nagh row dy liooar.
Ren aa-scrutaght sthie liorish yn Tashtey er choyrlaghey çheet dy cleeir er y clattys liorish cur red elley stiagh 'sy form dy yeearree, 'syn ynnyd eggey as 'sy note stiuree, raad va shen possible.
Cha nod yn Ombudsman cur cooilleeney ny cur er yn Tashtey caghlaa y reaghys echey.
---oooOooo---
Jelune y 9 Mee Houney, ren shirveish feeacklagh Kiarail Vannin fosley ayns Thie Lheihys Çheerey Rhumsaa as yn Ard. Roish nish va lheelann feeacklagh 'sy thie lheihys, as va feme er cur eh gys boayl elley er coontey doilleeidyn lesh y troggal hene. Ta feeackleyr faillt nish gobbraghey 'sy thie lheihys, as ta Kiarail Vannin fo raad cur eab er failley feeackleyr elley dy vishaghey yn ablid as dy phohlldal tooilley surransee t'ayns feme jeh obbyr.
Ec y toshiaght bee quaaltyssyn ry gheddyn liorish –
- surransee 'sy twoaie ta recortit ayns rollaghyn faarkee y Hirveish Claynt Ashoonagh son kiarail feeacklagh ec y traa t'ayn;
- surransee nagh vel recortit agh t'ayns feme jeh lheihys feeacklagh eginagh; as
- surransee jeh Shirveishyn Feeacklagh y Vongey t'ayns feme jeh kiarail preayssagh ny eginagh derrey vees y lheelann goaill toshiaght reesht er shirveishyn cadjin.
---oooOooo---
Ta Sandra Cardwell er ve reiht dy ve ny Caairlagh noa da Kiarail Vannin, as my vees Tinvaal coardail rish shen, hig ee stiagh ayns ynnyd jeh'n Olloo Wendy Reid, ren irree ass yn oik shen kuse dy veeaghyn er dy henney. Ec y traa t'ayn ta Bnr Cardwell ny Lhiass-chaairlagh as ny stiureyder neu-heckteragh jeh Kiarail Vannin. Çheumooie jeh'n oik shen, t'aa gobbraghey myr fer toshee jeh plannal bentyn da berçhys da'n cholught Cannacord Wealth.
Ta Bnr Cardwell gra, trooid yn obbyr eck myr oltey y voayrd as jeh bingyn, dy vel ee er n'gheddyn toiggalys jeh myn-phoyntyn bentyn da ny doolaneyn as caaghyn roish ny shirveishyn slaynt as kiarail y theay 'syn Ellan, as dy vel ee er nobbraghey dy çhionn rish fir toshee sheckteragh, rish cumraagyn ta nyn stiureyderyn neu-heckteragh, as rish sleih 'sy reiltys ta cochianglt rish ny cooishyn shoh dy phohlldal livrey kiarail vees sauçhey, ry chummal seose, jeh ard-vieys.
Ta Bnr Cardwell gra, veih traa eck myr stiureyder neu-heckteragh as er y gherrid myr lhiass-chaairlagh, dy vel ee er n'gheddyn keeayll chionnit dy jeeragh jeh ny doolaneyn fo'n çheshaght, jeh ny t'er jeet lhee as jeh caaghyn 'sy traa ry heet, as dy vel ee credjal dy vel ee ayns ynnyd mie dy chur leeideilys fondagh myr Caairlagh, as dy jean y mestey eck jeh leeideilys sheckteragh, jeh keeayll chionnit er reill, jeh oaseirys argidoil, jeh smooinaghtyn strateishagh, as jeh ve currit da shirveish theayagh, cur ablid jee dy obbraghey cooidjagh rish cumraagyn er y voayrd, rish leeideilys sheckteragh, rish y reiltys, rish fir phrofeshoonagh y chiarail claynt as rish y cho-voodeeys s'lhea dy chummal seose Kiarail Vannin ayns livrey shirveishyn slaynt as kiarail y theay vees ry chummal seose as jeh ard-vieys son pobble Ellan Vannin.
---oooOooo---
Ta Kiarail Vannin er chlou y tuarastyl bleinoil eck son y traa eddyr yn 1 Mee Averil 2025 as 31 Mee Vayrt 2026. T'ee gra dy vel dy vel yn ymmyrkey echey, 'Thie Hoshiaght' freayll rish goll er lhiasaghey trooid yn Ellan. Ta dean y strateish dy phohlldal sleih ayns tannaghtyn neu-chrogheydagh ayns ny thieyn oc hene. Ta'n tuarastyl soilshaghey magh dy vel aggyrt son y çhirveish freayll rish ve ard car ny bleeaney, as ny vees taghyrt dagh shiaghtin, dy vel 1,719 keayrt goll er chur er sleih ayns ny thieyn oc hene.
Ta fysseree soilshaghey magh dy row 1,212 surransagh currit son Kiarail Veanagh, vees 60% ny syrjey na v'ayn nurree. Ta'n shirveish gra dy vel eiyrtyssyn erskyn y stundayrt ayns Sostyn son saaseyn dy hareaghey neu-chrogheydys son surransee.
Ren lheihys jeant 'sy laa bishaghey liorish 4%, choud's ren yn earroo dy cheayrtyn va seshoonyn 'sy çhamyr obbraid scryssit magh tuittym liorish 26%.
Bentyn da obbreeyn, hie yn traa va sleih assaaragh er coontey drogh-laynt goll sheese veih 6.3% gys 5.7%, as ren yn earroo dy startaghyn follym tuittym veih 18.1% gys 14.5%.
Ayns fysseree elley, va 406,327 dy whuaaltyssyn rish fir-lhee chadjin, as dy row bishaghey ayns ny va jeant lesh quaaltyssyn son surransee mooie rish fir-lhee choyrlee. Ta'n earroo dy leih farkaghey er yn chied whaaltys oc lesh fer-lhee coyrlee er jeet neose beggan dy ve 17,537 dy leih, lurg da'n earroo shen yrjaghey ayns ny bleeantyn jeieanagh, agh ny yeih dy vel eh soilshaghey magh dy vel surransee farkaghey rish ny sodjey na blein son quaaltys myr surransagh mooie rish fer-lhee coyrlee, lesh y farkaght er mean son yn chied whaaltys lesh fer-choyrlee nish goll seose gys 56 shiaghtinyn.
Ta'n tuarastyl soilshaghey magh neesht dy vel bishaghey jeh 18% 'syn earroo dy hurransee ta ceau ny sodjey na 12 oor 'sy rheynn egin, as ooilley cooidjagh dy vel barney jeh £14.9 millioon punt eddyr y chlaare argidoil as yn towse dy argid va ceaut.
Ta Kiarail Vannin gra dy vel ee cur enn er dy vel feme er goaill ayns laue ny doilleeidyn shoh. Ta'n Ard Sheckter Interim, y Fer-lhee Chris Stockport, gra dy vel ny cumraagyn oc freayll rish obbraghey dy creoi dy chur kiarail sauçhey, erreeishagh, ayns çhymmyltaght vees doolaneagh. T'eh gra dy vel ad cur enn er ny doolaneyn mooarey foue, as dy vel shen goaill stiagh traaghyn faarkee liauyrey as preayssyn argidoil, as dy vel Kiarail Vannin currit da ve foshlit mychione ny preayssyn shoh, as da jannoo yn ymmyd share jeh ny couyryn oc as da livrey saaseyn dy yannoo ny share vees tannaghtyn ayn son surransee as son ymmyderyn shirveish.
Ta'n Shirveishagh son Slaynt as Kiarail y Theay, as Oltey yn Chiare as Feed son Doolish Yiass, Claire Christian, gra dy vel y rheynn freayll arrey er yn aght ta Kiarail Vannin gobbraghey car ny bleeaney as dy vel y sess shoh cur caa formoil dy yeeaghyn er shen. T'ee gra dy vel reddyn er n'gholl er oai ayns aght fondagh, as dy vel ee cur booise da olteynyn y wirran son freayll rish ve currit da'n obbyr, agh dy vel doolaneyn mooarey foast fo Chiarail , Vannin, as er-lheh bentyn da traaghyn faarkee as ayns ve ry chummal seose ayns aght argidoil. T'ee gra dy vel y rheynn freayll rish jeeraghey er jannoo shickyr dy vel plannyn çheet dy yannoo seose aghtyn share vees ry howshan as dy vod surransee as ymmyderyn shirveish fakin as ennaghtyn.
Ta'n tuarastyl liorish Kiarail Vannin er ny rheynn er y Rheynn Slaynt as Kiarail y Theay, nee sessal nish yn aght ta Kiarail Vannin er nobbraghey car ny bleeaney argidoil as eisht clou screeuyn sess. Bee'n daa ghocamaid currit roish soie Tinvaal Mee ny Nollick.
---oooOooo---
Choud's va shirreyderyn jannoo aarloo son y reihys mooar cadjin, hug y Turneyr Theayagh raaue daue, liorish soilshaghey magh y barel oc er y ghowaltys geayee treealit ec y cholught, Ørsted, dy beagh ad reiht da'n Chiare as Feed as my daink ad dy ve ayns oik as va briwnys dy ve jeant bentyn da'n yeearree phlannal shen, dy beagh caa dy chur doolane foue, er yn oyr dy row ad er hoilshaghey magh y barel oc hannah, as dy beagh shen jannoo seose co-streeu oc bentyn da'n chooish.
Ta'n colught Ørsted shirrey kied dy hroggal Mooir Vannin, gowaltys geayee as 87 turbine geayee ayn, as cagh ny syrjey na'n Toor Eiffel, mooie veih choose hiar yn Ellan veih Kione Vaghal gys Kione Chonnaghan.
Ren yn eear Ard Shirveishagh, Oltey yn Chiare as Feed son Ayrey as Maayl, Alfred Cannan, Ta'n Ard Shirveishagh, Chris Thomas, gra, tra hig y chooish roish y Choonceil, dy nee cleeir ta'n chooish, dy bee shirveishee jerkit dy ograghey magh parteeassyn cooie erbee ny co-streeuaghyn dy chooishyn rere stundayrtyn t'er nyn soilshaghey magh ayns code y reiltys.
Ta Mnr Cannan briaght jeh Mnr Thomas, vel eh ayns coardail rish dy lhisagh y theay cur barrant nish, cha nee ynrican 'sy vriwnys jeant fy yerrey, agh ayns yn oardagh neesht liorish ta'n briwnys çheet dy ve jeant. T'eh briagh jeh, nee eh cur eh hene da clou yn oardagh nish dy vel eh fosyn eiyrt er, goaill stiagh myn-phoyntyn jeh quoi vees as quoi nagh vel ayns stayd streeuailtagh roish myvees y tuarastyl scrutee roshtyn Coonceil ny Shirveishee.
Ta Mnr Thomas gra dy jean eh shickyr dy vel yn oardagh er ny yannoo dy kiart. T'eh gra dy vel feme er sur-smooinaghtyn er fograghyn rere y cho-heks jeh ny cooishyn er-lheh roish y choonceil, as dy bee cooishyn scanshoil currit-rish roish my vees shirveishagh erbee goaill ayrn ayns jannoo briwnys er y chooish, agh myr dooyrt eh, nagh vel y choonceil er loayrt mychione y chooish shoh.
Ta Mnr Cannan gra, er-lesh, dy nee'n red scanshoil eh dy vel feme er fys ve ec Tinvaal er quoi vees as quoi nagh vel sur-smooinaghtyn er y chooish shoh, as yn oyr son shen, as dy vel eh jeh scansh da'n theay, myr t'eh shickyr dy vel Mnr Thomas coardail, as bentyn da shen, dy vel eh shickyr dy jean yn Ard Shirveishagh goaill rish, dy vel towseyn mooarey dy vyn-phoyntyn scanshoil as fys vees femoil, as t'eh briaght, cre ny saaseyn coadee t'ayn nish dy yannoo shickyr dy vel dy chooilley fys femoil vees nish dy heet er strughtoor y cholught, as dy vel feme er tuarastyl scrutee er strughtoor jeh colught, nagh vel rheynnyn er-lheh currit ayns aght ennagh fo ourys liorish briwnys jeant rolaue mastey shirveishee t'ayn nish.
Ta Mnr Thomas gra dy vel Mnr Cannan er jeet er daa chooish feer scanshoil: hoshiaght, tra ta fys jeant aarloo son yn traa t'eh çheet roish y choonceil, dy vel co-streeuaghyn dy chooishyn goll er sur-smooinaghtyn er as geill currit daue as reddyn jeant dy kiart my-nyn-gione; as 'sy nah ynnyd, choud's vees briwnys erbee jeant, dy vel shen yn aght neesht. T'eh gra, myr shoh, dy cadjin foddee dy jean co-streeu çheet veih cooishyn persoonagh ny argidoil, trooid cochianglyssyn persoonagh ny trooid bai veih briwnys va jeant rolaue.
Ta Mnr Thomas gra dy vel eh jerkit rish dy bee'n oyr smoo son co-streeu bentyn da briwnys jeant rolaue, veih fograghyn jeant 'sy reihys mooar cadjin, lesh sleih goaill ynnyd soit er y yeearree roish eiyrt er keimyn yn oardagh as clashtyn y feanish. T'eh gra dy lhisagh briwnys jeant rolaue scarrit veih soieaghey magh rolaue, ayn ta shirreyder ayns foayr ny dyn jeh'n vun-eie.
Ta Mnr Thomas gra dy vel yn chied feysht dy chur freggyrt da, myr shoh, shen vel shirveishagh ayns rieughid ayns co-streeu, vel eh er hoilshaghey magh briwnys rolaue na vel eh veg agh er hoilshaghey magh soieaghyn magh rolaue, as reesht dy vel shoh feysht son y shirveishey eh hene ny ee hene dy chur freggyrt da, er yn oyr nagh nee agh adsyn as ta fys oc er ooilley t'ad er n'ghra roish y theay as dy preevaadjagh, as row yn aigney oc dy jarroo dooint tra va'n feanish foddee currit roue. T'eh gra, raad ta co-streeu ec oltey dy vel eh ersyn dy formoil fograghey magh y co-streeu gys brialtee neu-chrogheydagh, as eisht lhisagh ad cur ad hene çheumooie jeh goaill ayrn 'syn oardagh dy yannoo briwnys. T'eh gra dy vel eh er ny hoilshaghey magh ayns code y reiltys.
Ta Mnr Cannan gra, er-lesh, dy vel eh cooish feer, eer vooar nish, as dy vel eh toiggal dy vel towse mooar dy imnea trooid yn Ellan er-coontey mooadys y halee shoh. T'eh gra dy vel shin er chlashtyn caghlaaghyn fogrey car y touree, dy row screeuyn er ve ayn veih'n Turneyr Theayagh cur raaue da shirreyderyn mychione yn ynnyd oc, agh er-lesh, jeeaghyn roish nish, dy vel feme er barrant ve ain ooilley 'syn oardagh vees goll er eiyrt er, dy vel feme er fys ve ain er quoi ayns Coonceil ny Shirveishee vees ayns co-streeu er y chooish shoh, quoid dy hirveishee as foddee ad, myr sampleyr, ronsaghey y chooish shoh, vel shen stayd ayns rieughid vees ry hoiaghey jeh son dy chooilley pheiagh.
Er-lesh Mnr Cannan dy vel yn ayrn smoo scanshoil, shen dy vod mayd ooilley cur enn er, dy vel mooarane dy vyn-phoyntyn cochianglt rish y yeearree shoh, as dy vel shin ooilley feme baghtalys er, as dy vel shen goaill stiagh ny aghtyn dy chur argid, bentyn da'n argid çheet stiagh as da'n chosney va gialdyn currit er da reiltys Ellan Vannin, dy vel shen goaill stiagh y costys jeh cur stiagh ayn bun-troggalys erbee as foddee dy bee feme er er y thalloo my vees shin goll dy gheddyn er y thalloo lectraghys, dy vel shin feme fys er ny costyssyn jeh cur ass ymmyd.
Ta Mnr Cannan gra dy vel feme er fys ve ain as er toiggal ny cooishyn bentyn da reirey as da slaynt as sauçhey as foddee dy jean ad feme eeckyssyn ny costyssyn veih ny tackeydee, myr shoh dy vel towse feer vooar ayns shen as feme er baghtalys er, dy vel eh ooilley myn-phoyntyn ta feer scanshoil, agh dy gheddyn gys y cheim shen jeh myn-phoyntyn, dy vel fys ain dy bollagh er quoi ayns Coonceil ny Shirveishee vees, ny nagh vel, ayns co-streeu tra t'eh çheet gys cur-rish.
Ta Mnr Cannan gra dy vel eh er vriaght jeh'n Ard Shirveishagh y moghrey shen – myr cheayll shin hannah – dy screeu sheese ny vees yn oardagh as ec y traa t'ayn dy nee eh goll er eiyrt er, as quoi vees as quoi nagh vel ayns co-streeu bentyn da'n aght dy beagh ad sur-smooinaghtyn er y chooish shoh.
---oooOooo---
Ta'n Shirveishagh son Gastid Dellal, Robert Cowell, gra dy vel eh son thieyn dellal dy gheddyn y nah cherroo er-lheh jeh jeadys cooill dy chur er tarmaynys Vannin aase. T'eh cur eam son noaid dy chooney dy yannoo ny stroshey ynnyd tarmaynagh yn Ellan.
Ta Mnr Cowell gra dy vel Ellan Vannin rieau er ve feer vie ec cassey as çhyndaa gys y nah nhee, as dy nee shen vees orrin jannoo. T'eh gra nagh vel shin ayns rieughid er n'gholl roish gys y nah nhee rish jeih bleeaney ny rish 15 bleeaney, as dy vel feme ain er jeeaghyn gys y çheumooie, dy vel feme ain er jeeaghyn er caa, dy vel feme ain er obbraghey rish y lught dellal as y reilleyder dy chosney gys yn ynnyd shen jeh red ennagh ve jeh'n traa ry heet.
Ta Mnr Cowell gra dy vel sleih gra rish dy mennick mychione ny vees dy ve jeant echey, agh ayns rieughid dy nee'n obbyr ocsyn hene, dy vel eh caa son y thie dellal dy gholl magh ayns shen as dy yannoo ass y noa as dy gheddyn y nah jeadys cooil as ynnyd, as y jeadys cooil myr ta fys ain dy bee eh, nagh jean mayd cleayney ny tashtaghyn dowanagh shoh, agh dy jean mayd cleayney margey jeh jeadys cooil, as çhebbal jeadys cooil, dy mennick dy vel shen y voayl ayn ta'n feeuid. T'eh gra, myr shoh, dy jean y lught dellal feddyn y caa, as dy nee'n obbyr oc dy yannoo aashagh eh, as dy vel y red lane-scanshoil, dy vel reiltys ayn vees goaillagh, rheynn vees goaillagh, reilleyder vees goaillagh, nee cur cuirrey er sleih dy heet stiagh ayn, as cre erbee t'ad geearree jannoo, my vees eh kiart er-nyn-son, my vees eh kiart, eisht dy jean ad eh.
---oooOooo---
Ta Lhiass-chaarliagh Bun-shirveishyn Vannin, Peter Reid, Oltey y Choonceil Slattyssagh, gra dy vel nah eddyr-cho-chiangleyder lectragh jannoo seose reih vees na share na shirrey dy ve cochianglt rish eddyr-cho-chiangleyder dy ve currit stiagh ayn mooie veih coose heear yn Ellan eddyr Nalbin as y Vretin.
Haink shoh myr freggyrt da feysht liorish Oltey yn Chiare as Feed son Connaghyn, Rob Callister. Va Mnr Callister briaght row Bun-shirveishyn Vannin er ronsaghey caaghyn dy heet dy ve cochianglt rish y Chiangley Heear 2, as treealtys jeh myr cochiangley dy chur lectraghys stroo jeeragh ec 525 kV, 2 GhigaWatt, veih gowaltyssyn geayee mooie veih coose ny Halbey as çheet gys y thalloo er coose Gwynedd 'sy Vretin Hwoaie. Myr ayrn jeh'n shalee shoh, veagh y coorse treealit goll trooid mooir reillt Nalbin, Nerin Hwoie, Vannin as y Vretin.
Agh ren Mnr Reid soilshaghey magh dy vel yn Ellan jannoo ymmyd jeh stroo chirkinagh, vees dy bunnidagh red elley bentyn da'n çhagnoaylleaght as da'n wooadys veih'n sorçh dy eddyr-cho-chiangley vees goll er sur-smooinaghtyn er son yn Ellan. T'eh gra nagh vod cochianglys ve jeant dy gheddyn lectraghys veih caabyl y Chochiangley Heear 2 stiagh ayns moggyl lectragh Vannin, dy beagh feme er tooilley bun-troggalys dy yannoo y stroo jeeragh shen freggyrtagh da coarys stroo chirkinagh yn Ellan.
Ta Mnr Reid gra dy vel shalee y Chochiangley Heear 2 cummit dy chur harrish daa ghigawatt dy phooar, agh dy vel y mullagh son aggyrt er lectraghys 'syn Ellan mysh 75 megawatt, nagh vel agh mysh 3.75%. Myr eiyrtys jeh shoh, ta Mnr Reid dy ghra, veagh feme er obbraghyn mooarey nagh beagh freggyrtagh da femeyn beggey dy liooar yn Ellan.
Ta Mnr Reid gra dy vel obbyr goll er jannoo dy yeeaghyn er-lheh veagh eh ry yannoo dy chur stiagh ayn nah eddyr-cho-chiangleyder vees cooie da femeyn yn Ellan, as dy vel yn obbyr shen vees fo raad goaill stiagh shirrey fys er buill chooie as y mooadys jeh obbraghyn dy yannoo aarloo son chochianglys rish y thalloo 'sy Reeriaght Unnaneysit.
Ta Mnr Reid gra, soit er obbyr t'er ve jeant choud's nish, dy vel Bun-shirveishyn Vannin smooinaghtyn dy beagh nah eddyr-cho-chiangleyder cummit er-lheh son yn obbyr smoo cooie myr aght dy lhiasaghey eddyr-cho-chianglys elley son yn Ellan, shaghey shirrey dy heet dy ve cochianglt rish Cochianglys Heear 2. T'eh gra dy beagh feme ec reih erbee son cochianglys 'sy traa ry heet er soilshaghey magh dy vel eh ry yannoo rere y çhagnoaylleeaght as ayns aght traghtee, cur geill da shickyrys y chooid lectraghys, reenid y chooish, row eh ry fordrail as er ny feme yn Ellan son lectraghys 'sy traa ry heet.
Ny s'moghey 'sy vlein shoh ren Caairlagh Lught-reill Bun-shirveishyn Vannin, John Wannenburgh, hooar baase er y gherrid, insh da Tinvaal nagh row earroo oolit jeh £200 millioon agh cowreydagh, as dy lhisagh ad jeeaghyn er ooley myr earroo bentyn da ard-cheim ayns plannal, agh dy row eh lickly dy jinnagh eh caghlaa choud's va'n shalee goll er lhiasaghey.
---oooOooo---
Ta'n Shirveishagh son Bun-troggalys, Jason Moorhouse, gra dy vel reirey y coose jannoo seose tosheeaght ard-scanshoil son yn rheynn echey. V'eh loayrt ayns soie yn Chiare as Feed Jemayrt shoh chaie, y 3 Mee Houney, choud's v'eh cur freggyrt da feysht liorish Oltey yn Chiare as Feed son Ayrey as Maayl, Alfred Cannan. Dinsh Mnr Moorhouse da dy vel coose Skyrrey Vaayl goll er freayll arrey er liorish towshan vees jeant daa cheayrt 'sy vlein, Mee Averil as Jerrey Fouyir.
Hug Mnr Moorhouse trimmid er dy jean y rheynn freayll rish freayll arrey er crimmey 'syn ard as jannoo briwnys er aght dy heet stiagh er y chooish my vees shen femoil. T'eh gra dy vel y sess tarmaynagh vees ayn ec y traa t'ayn gooley jeeill jeh eddyr £2.4millioon and £4.4millioon harrish traa yn ooley jeh 100 blein, lesh yn ooley share jeh £3.6 millioon. t'eh gra dy jean y sess tarmaynagh jeeaghyn er jeeillyn jeant 'sy traa ry heet ayns scenario jeh gyn jannoo veg as sur-smooinaghtyn er traa y sess jeh 100 blein as caghlaaghyn cochiangle jeh caghlaaghyn emshyraght as saaseyn coadee son sauçhey.
Agh v'eh jeeaghyn dy vel towshan elley dy ve jeant 'syn ard mleeaney, chammah's yn daa howshan Mee Averil as Jerrey Fouyir, lesh Mnr Cannan gra dy row eh son ve kenjal da'n shirveishagh y moghrey shen - dy vel fys echey dy vel Mnr Moorhouse noa 'syn obbyr echey - agh dy row eh ve kenjal as dy jinnagh eh briaght jeh dy chur eh hene dy chur keayrt er Skyrrey Vaayl marish, as dy chur y fwirran echey marish, dy vod eh soilshaghey magh da ayns rieughid roshtynys y chrimmey.
Ta Mnr Moorhouse coardail dy nee oyr son boirey eh, dy nee imnea t'ayn, as dy vel yn rheynn cur gialdyn dy yannoo obbyr er, as dy vel eh jeeaghyn roish lesh y cheayrt oc dy gholl dy akin yn ard.
