Meeryn ass Traa dy Liooar, Jelhune 13ss Mee Averil 2026
Hig Airaght Eirinys Nerin Hwoaie, Andrew Muir, gys yn Ellan Jecrean, yn 15 Mee Averil, son ny t'eh çheet er myr coloayrtyssyn feer scanshoil lesh y reiltys bentyn da polasee yn Ellan er arreydee stiagh. Shoh lurg imneaghyn 'sy cherroo eeasteyrys mychione reillyn vees jannoo briwnys er quoi vees, as quoi nagh vees, abyl dy obbraghey ayns mooir reill Vannin. Ta Mnr Muir gra dy vel gaue dy jean ny reillyn noa shoh cur y drogh er yn aght ta eeasteyrys er ve jeant dy leighoil rish ymmodee bleeantyn.
Ta Reiltys Vannin shassoo er nagh vel caghlaaghyn er y gherrid da femeyn bentyn da visaghyn ny da arraghey stiagh ayns Mannin son ashoonee yoarree vees gobbraghey ayns mooir reillt Vannin.
Bentyn da faaueyn t'er ve goll mygeayrt, ta'n Tashtey gra dy row ad çheet er red ennagh enmyssit visa turryssagh, agh t'eh gra nagh nee visa eh er chor erbee, as nagh vel eh cur kied erbee dy obbraghey. T'eh gra nagh vod ymmyd ve jeant jeh kied turrys dy obbraghey ayns Ellan Vannin, as dy vel shen goaill stiagh ayns mooir reillt Vannin. T'eh gra dy vel ny conaantyn jeh kied turrys bentyn da sleih vees goll trooid y Reeriaght Unnaneysit as Croghaneyn-Crooin gys çheer elley, as er yn oyr shen nagh vel kied erbee ec sleih as kied turrys oc dy obbraghey 'sy Reeriaght Unnaneysit ny ayns Croghaneyn-Crooin. T'eh gra dy vod peiagh ennagh as kied turrys echey veih'n Reeriaght Unnaneysit goll trooid mooir reillt Vannin, agh nagh vel kied oc dy obbraghey ayns mooir reillt Vannin.
Ta'n Tashtey gra dy vel shoh er ve'n aght neayr's ren y Reeriaght Unnaneysit cur bree da'n visa turryssagh echey 'sy vlein 2024, as da visa y Reeriaght Unnaneysit son Obbree Schleioil 'sy vlein 2020. T'eh gra dy vel coarys er-lheh Ellan Vannin son kied obbree rere Slattys Gurneil Failley 2014 foast tannaghtyn neu-chaghlaait.
Ta fogrey y Tashtey gra, choud's foddee dy vel shiartanse dy cheirdyn nagh vel feme kied obbree, dy vel feme foast er dy chooilley ashoonagh nagh vel veih çheusthie jeh'n Ard Cadjin son Troailt freayll rish ve biallagh da ooilley ny reillyn bentyn da arraghey stiagh ayn, vees goaill stiagh feme er geddyn kied dy heet stiagh ayn, ny lhie er yn ashoonaght oc as yn obbyr treealit oc.
Ta'n Tashtey gra dy vel Reiltys Ellan Vannin greinnaghey dy chooilley obbreyder baatey, dy chooilley ailleydeyr as dy chooilley pharteays ayns failley dy yannoo shickyr dy vel ad, as dy jean ad freayll rish ve, biallagh da'n clattys t'ayn nish. T'eh gra dy vel y creatlagh ec y traa t'ayn vees reill harrish cur kied son obbyr as cur kied son arraghey stiagh ayn foast ayn lesh slane bree.
Agh ta'n Tashtey gra 'syn ogrey, er yn oyr dy vel eh cur geill da doolaneyn obbree fo ayrnyn y cherroo eeasteyrys, vees goaill stiagh ny baatyn shen ta dy tradishoonagh er n'eeastagh ayns mooir reillt Vannin rere reaghyssyn t'er ve ayn rish foddey, dy vel coloayrtyssyn goll er cummal eddyr reiltys Ellan Vannin as lught-reill Nerin Hwoaie dy chummal seose ymmyrkey cleeir vees ry obbraghey 'sy traa ry heet, as vees cur shickyrys da obbreyderyn baatey, choud's t'ad biallagh da ny femeyn slattyssagh er dagh çheu.
Hig Mnr Muir gys yn Ellan Jecrean yn 15 Mee Averil, as t'eh gra dy vel eh geearree ronsaghey aghtyn feayslee jeantagh vees cur shaghey builley er baatyn ass Nerin Hwoaie.
---oooOooo---
Bee feme er kuse dy hroailtee vees çheet gys Ellan Vannin veih çheumooie jeh'n Ard Cadjin son Troailt kionnaghey Kied Troailt Lectranagh. Ta feme er Kied Troailt Lectranagh ec sleih troailt gys y Reeriaght Unnaneysit veih çheumooie jeh'n Ard Cadjin son Troailt neayr's Toshiaght Arree, as nish ta Ellan Vannin cur bree da'n skeim cheddin. Foddee sleih cur stiagh yeearree nish son Kied Troailt Lectranagh roish my vees bree currit da'n skeim veih Jerdein yn 23 Mee Averil maghey.
Ta'n Shirveishagh Tashtee, Chris Thomas, gra dy vel Kied Troailt Lectranagh, dy loayrt jeh trooid as trooid, feme ec kuse dy ashoonee gyn feme er visa, er-lhimmey jeh paart er-lheh jeu, vees çheet son y chooid smoo gys ard shoh y theihll, yn Ard Cadjin son Troailt, as abbyr dy vel ad çheet son y TT, myr sampleyr, as foddee dy bee feme ec sleih er fer jeusyn shoh dy chosney stiagh ayn. T'eh gra ny vees taghyrt y 23 Mee Averil, dy bee bree currit da, as dy vel ad er vosley yeearreeyn son Kied Troailt Lectranagh er £20. T'eh gra dy vel feme ec paitçhyn orroo.
Ta Mnr Thomas gra, my vees peiagh ennagh ny heyraanagh Goaldagh ny Yernagh, nagh vel y coarys son Kied Troailt Lectranagh bentyn da, as my vees ec peiagh ennagh hannah commishoon son arraghey stiagh, visa myr sampleyr, as dy vel kied echey dy vaghey, dy obbraghey ny dy yannoo studeyrys 'syn Ard Cadjin son Troailt, vees Nerin, y Reeriaght Unnaneysit, Jersey, Guernsey as Ellan Vannin, nagh vel eh bentyn da, my vees eh troailt eddyr Ellan Vannin as y Reeriaght Unnaneysit, Jersey as Guernsey, nagh vel eh bentyn da. T'eh gra dy vel eh bentyn ynrican da fir er-lheh jeh shiartanse dy ashoonaghtyn, jeusyn ta slane rolley ry gheddyn er linney er duillag eggey feer chooneydagh dy vel yn Tashtey as sleih arraghey stiagh er chur cooidjagh, cur kied dy hroailt.
Ta Mnr Thomas gra nagh nee visa t'ayn, nagh vel eh ayns ynnyd jeh geddyn visa, dy vel feme er ny nheeghyn femoil ve ec peiagh ennagh dy chur kied da dy hroailt. T'eh gra nish dy nee shoh lhing dy Chied Troailt Lectranagh, as dy vel sleih t'er n'gholl gys Seelann Noa veih Ellan Vannin goaill tastey jeh dy vel coarys dy Chied Troailt Lectranagh ayn nish, as foddey roish shen dy row coarys stiagh ayns ny Steatyn Unnaneysit. T'eh gra dy nee coarys noa eh vees çheet stiagh ayn 'sy theihll.
Ta Mnr Thomas gra dy row traa ayn, keayrt dy row, cheead blein er dy henney, tra va kied troailt beg er ny yeeaghyn er liorish offishear saveenagh, vees lane aalin dy akin, Va E Ooashlid, yn Lhiass-Chiannoort gaggyrt entreilys y pheiagh, dy vel eh caghlaait nish, dy vel dy chooilley horçh dy stoyryn data as ronsaghey jeant ayndaue, as shoh y coarys noa vees çheet dy ve ny smoo as ny smoo cadjin 'sy theihll, as dy vel shoh red ennagh ta'n Reeriaght Unnaneysit er chur bree da, dy vel shoh coarys y Reeriaght Unnaneysit, dyvel y Reeriaght Unnaneysit reirey eh er-nyn-son, agh myr ayrn jeh'n Ard Cadjin son Troailt dy row eh er Jersey, Guernsey as Ellan Vannin çheet stiagh dy ghoaill ayrn 'sy choarys, as dy nee red mie eh.
Ta Mnr Thomas gra dy vel Kied Troailt Lectranagh ny choarys elley veih coarys visa, agh dy vel ad ooilley 'syn un rheynn jeh Reiltys Ellan Vannin, as dy vel shen çheusthie jeh'n Tashtey, as myr shoh dy nee treih eh nagh vel eh ere jeet lhien foast geddyn veih'n Reeriaght Unnaneysit coarys, liorish oddagh visaghyn lectranagh ve ain, agh dy vel shin foast jannoo ymmyd jeh'n vershoon slane fondagh dy visa lesh doo fliugh, vees cur doilleeidyn er shiartanse dy hroailtee veih Ellan Vannin, as dy vel ad gobbraghey dy charraghey shen.
Ta Mnr Thomas er veeraghey dy vel eh fosyn cur stiagh myr shirreyder reesht 'sy reihys mooar cadjin Mean Fouyir. V'eh reiht da'n Chiare as Feed hoshiaght ayns fo-reihys 'sy vlein 2013.
---oooOooo---
Ec y traa t'ayn cha nod Kiarail Vannin gra cuin bee kione currit er obbyr vees goll er jannoo ayns Thie Lheihys Çheerey Rhumsaa as yn Ard. Ta Ard Sheckter Kiarail Vannin, Teresa Cope, gra dy vel ad currit da cummal seose shirveishyn 'sy valley, agh dy vel doilleeidyn mooarey jannoo er y troggal, haink dy ve baghtal tra v'ad goaill ayns laue obbyr dy gheddyn rey rish ve er chroo lesh paittyn 'sy chlea jeh Ward Martin. Haink Ward Martin dy ve dooint Jerrey Fouyir nurree, as v'ad jerkal rish obbyr dy gheddyn rey rish ny paittyn, agh eisht dy daink ad er doilleeidyn elley.
Ta Bnr Cope gra dy vel doilleeidyn mooarey oc lesh y troggalys ec Thie Lheihys Çheerey Rhumsaa as yn Ard, as dy ren shen goaill toshiaght er Ward Martin, as dy row kuse dy ghoilleeidyn lesh ve er chroo lesh paittyn, agh tra ren cumraagyn veih'n Rheynn Bun-troggalys cur eab er goaill ayns laue yn obbyr shen, dy row doilleeidyn mooarey elley feddynit bentyn da'n troggalys, as dy nee troggal feer henn eh, as dy vel feme oc er jannoo shickyr dy vel eh dy bollagh sauçhey dy livrey kiarail son surransee veih'n ynnyd shen.
Ta Bnr Cope gra dy row eh feer neu-aighoil, beggan lurg y Nollick, dy row eh orroo scughey ooilley ny shirveishyn v'ayns y thie lheihys çheerey, as dy jean y skeim shen dy obbyr nish dy ghoaill ny sodjey dy charraghey ooilley ny reddyn as va enn currit orroo, myr shoh dy vel eh feer neu-chooie, chammah's son olteynyn y wirran as son surransee. T'ee gra dy vel ad currit da cummal seose shirveishyn heose ayns Rhumsaa as dy vel eh scanshoil ayns aght strateishagh son Kiarail Vannin, as cochianglt rish y rhollan foays oc neesht.
Ta Bnr Cope gra dy vel y troggalys feme obbyr dy chummal seose eh dy chur lhiettrimmys er reddyn taghyrt, as shen gys y stundayrt kiart son troggalys slaynt. T'ee gra, harrish traa, dy vel ny stundayrtyn as biallys dauesyn er n'gholl seose as ny vees feme er ve ayn dy obbraghey shirveishyn, as er-lheh ny shirveishyn bunnidagh shen tra t'ou smooinaghtyn er thieyn obbraid, ta ta sleih goll fo skynn yn er-lhee, dy vel ad jannoo scag-heeley aaragh ayns shen, myr shoh dy vel reayn dy hirveishyn ayn, as feme er jannoo shickyr dy vel y çhymmyltaght as y troggalys sauçhey son ny shirveishyn shen dy gholl er.
Nish t'eh fo Barrantee Rhumsaa cummal çhaglym theayagh dy loayrt mychione cooishyn vees jannoo er Thie Lheihys Çheerey Rhumsaa as yn Ard. Ayns post ayns ny meanyn sheshoil, ta'n Barrantagh Juan McGuinness gra dy vel yn lught-reill ynnydoil cur eab er jannoo baghtal y stayd vees ayn, as dy dug eh cuirrey er yn Shirveishagh son Slaynt as Kiarail y Theay, as Oltey yn Chiare as Feed son Doolish Yiass, Claire Christian, as Ard Sheckter Kiarail Vannin, Teresa Cope, dy ve kionefenish. T'eh gra dy ren Bnr Cope coardail rish ve kionefenish, agh dy dooyrt yn Shirveishagh Christian nagh row shoh yn traa kiart.
Cha nel date er ve reaghit son y çhaglym foast, agh ta'n lught-reill ynnydoil gra dy vel cummaltee y twoaie vooar toilçhin caa dy chlashtyn dy jeeragh mychione ny t'er n'gholl fragym as ny vees goll er karraghey 'sy thie lheihys çheerey, dy vel caa dy chummal seose eh dy kiart.
---oooOooo---
Ta Bnr Cope gra nagh vod mayd cosoyley y prios ta shin geeck son kiarail slaynt 'syn Ellan rish shen ayns buill gollrish Sostyn. Va faaue currit roish dy vel cummaltee Vannin ceau ny shlee na 20% y pheesh son dagh cummaltagh son kiarail slaynt na vees ry eeck ayns Sostyn, agh ny yeih shen dy vel ny rollaghyn faarkee ny keayrtyn daa cheayrt cho liauyr.
Ta Bnr Cope gra nagh vel ee cur enn er yn earroo shen jeh 20% ny smoo na Sostyn, as dy vel eh doillee dy liooar dy chosoyley, as dy vel shoh paart jeh'n obbyr ren yn Reejerey Jonathan Michael back ayns 2019. T'ee gra dy vel shiartanse dy reddyn ta çheet çheusthie jeh Kiarail Vannin as foddee dy vel ad çheuchooylloo jeh ny costyssyn cheddin son kiarail slaynt as cummaghyn son Sostyn. T'ee çheet er kiarail y theay jannoo seose ayrn ayns Ellan Vannin, agh dy beagh shen fo lughtyn-reill ynnydoil ayns Sostyn, as ec y traa cheddin ta reddyn elley ain vees çheusthie jeh Shickyrys y Theay, vees çheusthie jeh claare-argidoil vunnidagh Kiarail Vannin as dy vel currym orroo son shen.
Ta Bnr Cope gra dy ren tuarystal yn Reejerey Jonathan Michael coyrlaghey dy row costyssyn son kiarail slaynt beggan ny syrjey, agh dy vel shen farrys-thie rere scaailley jeh livrey reddyn ayns boayl gollrish ellan beg, as dy vel soaigh jeant jeh, ayns livrey kiarail slaynt ayns ellan, dy bee costyssyn syrjey ayd, nagh vel ny caaghyn son farrys-thie rere scaailley, dy vel feme ayd er ooilley ny coaryssyn çhaghteragh as cochianglyssyn rish Sostyn, as dy jarroo ny keayrtyn nagh vod oo jannoo lesh agh yn lieh-ayrn jeh red ennagh, dy vel feme er jannoo ry chummal seose eh, agh dy vel shin toiggal dy vel costys dooghyssagh cochianglt rish livrey kiarail ayns ellan nagh beagh ayd ayns Sostyn, as ec y traa cheddin dy vel ny bun-troggalyssyn ayns Sostyn as farrys-thie rere scailley anchasley.
Ta Bnr Cope gra, paart jeh'n argid currit stiagh ec y surransagh, dy jinnagh shen lhiggey da gientyn argid, as dy cummyssagh lhiggey da baih tooilley argid ayns shirveishyn, dy lhiggey da ny rollaghyn faarkee çheet dy ve ny sloo. T'ee gra dy vel ee toiggal y resooney magh er shen, dy vel shen red ennagh vees dy bunnidagh reaghys er polasee y reiltys nagh vod Kiarail Vannin dy yannoo er, nagh beagh eh orroo jannoo y reaghys shen, agh dy vel ad son shickyrys cur enn er nagh vel stayd ny rollaghyn harrish kuse jeh ny shirveishyn er-lheh oc 'sy stayd veagh ad geearree.
Ta Bnr Cope gra dy vel rollaghyn faarkee son surransee cadjin er naase, ayns foayr jeh tooilley shirveishyn smoo traaoil son surransee trooid preays as egin, as dy jarroo surransee jeh'n changhyr. T'ee gra dy vel ad currit da cur eab er geddyn ny rollaghyn faarkee son surransee mooie ayns stayd share ayns yn 12 vee shoh çheet, as dy jarroo dy vel ad er n'gheddyn yn argid baiht nish dy ve abyl dy chur yn obbyr shen er y hoshiaght.
Da'n faaue dy vel ny rollaghyn faarkee goll er freayll liauyr jeh yioin dy chur oyr son reaghey conaant rish kiareyderyn preevaadjagh dy chooilleeney obbyr, choud's t'ad cosney vondeishyn feer vooar, myr haghyr rish y cholught Synaptic er y gherrid, ren obbyr fo chonaant dy yannoo ny sloo ny rollaghyn faarkee v'ayn, ta Bnr Cope gra nagh vel crout ny reirey neu-yeeragh jeh ny rollaghyn faarkee vees cur eab er croo stayd, ayn yinnagh kerroo er-lheh ny kiareyderyn preevaadjagh çheet stiagh 'sy vargey shen, nagh row shen yn aght er chor erbee.
Bentyn da rollaghyn faarkee, ta Bnr Cope gra dy vel Kiarail Vannin goaill ayns laue aghtyn dy hareaghey barrantoilid as ablid ny shirveishyn Cleaysh, Stroin as Scoarnagh. Ta surransee er ve scrutaghey ny traaghyn faarkee son ny shirveishyn shoh rish tammylt, lesh un hurransagh ginsh da Radio Vannin three meeaghyn er dy henney dy row enn currit er feme eck er obbraid kiare bleeaney er dy henney, agh nagh vel ee er n'gheddyn lheihys erbee foast as dy row ee foast fuirraghtyn.
Ta Bnr Cope gra dy vel Kiarail Vannin cur enn er dy vel preayssyn er-lheh er jeet er shirveishyn Cleaysh, Stroin as Scoarnagh, agh ren ee feeraghey dy row obbyr fo raad bentyn da ny rollaghyn faarkee.
Ta Bnr Cope gra dy vel ad aa-scrutaghey dy clinicoil dy chooilley pheaigh 'sy rolley faarkee, dy vod ad cur plan dy lheihys ayn son ny surransee shen dy gheddyn quaaltys, as dy cummyssagh foddee kuse jeh ny surransee shen currit da Leyrphoyl, agh neesht dy yeeaghyn er jannoo ny sloo yn earroo dy hurransee 'sy çhirveish Cleaysh, Stroin as Scoarnagh t'ayn dy eiyrtyssagh.
---oooOooo---
Va Bing ny Coontyssyn Theayagh jeeaghyn er claare argidoil y reiltys er y gherrid, as ta'n Lioar Jiarg-Bane soilshaghey magh dy vel eh fo'n reiltys ceau £1.47 billioon mleeaney, as shen er n'gholl seose veih £1.378 billioon mleeaney.
Ta bishaghey mooar er jeet 'sy towse dy argid dy ve currit son kiarail slaynt. Jeeaghyn er-ash gys y vlein argidoil 2022-23, va'n chlaare argidoil son kiarail slaynt £289 millioon. 'Sy chlaare argidoil son 2026-27, ta £412 millioon er ve currit da'n Rheynn Slaynt as Kiarail y Theay, vees bishaghey jeh £45 millioon erskyn shen va currit da 'sy vlein argidoil shoh chaie. As ta'n Tashtey jerkal dy jean y towse shen aase reesht dy ve £483 millioon queig bleeaney woish nish.
Roish y Ving dy chur feanish mychione cooishyn bentyn da'n chlaare argidoil va'n Shirveishagh Tashtee, Chris Thomas, as marish va Ard Offishear Argidoil Reiltys Vannin, Caldric Randall, as Stiureyder yn Urryssaght Ashoonagh, David Ireland.
Va'n Ving briaght jeh Mnr Thomas, vod eh cur barrant ayn dy vel ablid ec Kiarail Vannin freayll fo smaght ny t'ee baarail. Ta Mnr Thomas gra dy dug eshyn y feysht cheddin, as dy vel eh er nobbraghey rish yn Shirveishagh son Kiarail Slaynt as lesh dy chooilley pheiagh elley cochianglt rish dy chur eab er toiggal ny vees er n'gholl fragym 'sy traa t'er n'gholl shaghey, as tra t'eh lhaih reddyn gollrish, dy vel peiagh ennagh coardail dy slane rish dty smooinaghtyn bentyn da gurneil er y chlaare argidoil as smaght argidoil, agh dy jinnagh y peiagh shoh gra neesht dy vel feme er cummal seose barrant son y traa t'ayn nish ayns
boayrd Kiarail Vannin myr sheshaght freillt ec foddid veih'n rheynn, dy chur da reamys dy livrey shoh, dy bunnidagh gra nagh vod ad goll dy chur doolane fo boayrd Kiarail Vannin reesht.
Ta Mnr Thomas gra dy row shoh ry akin ayns screeuyn t'eh er nakin eddyr veih'n Shirveishagh son Kiarail Slaynt gys yn Shirveishagh Tashtee, dy ghra jus nagh row yn traa kiart dy gholl as dy yannoo ny sorçh shoh dy reddyn, 'sy vlein 2024, myr shoh ny t'eh coyrlaghey, foddee dy row ny saaseyn rieau ayns shen, nish dy vel feme er yn aigney rieugh v'eh ayns shen, as veih ny t'er er ghra, dy vel shen ny ta sleih er chlashtyn, dy vel eh dy feer fosyn dy yannoo shickyr dy vel y boayrd dy jarroo cooilleeney yn obbyr echey.
Ta Mnr Thomas gra dy vel adsyn gra dy feer nagh vod kishtey y staait ayns Ellan Vannin goll er ymmydey, yn chooid smoo jeh, dy eeck son y choarys dy chiarail slaynt. T'eh gra, cho leah's t'eh goll erskyn 50%, dy vel shen çheet dy ve stayd bolvaneagh, as dy vel shin çheet feer faggys da cur magh yn lieh ayrn jeh ny couyryn ain goll dy chur kiarail slaynt.
Marish Mnr Thomas va Ard Offishear Argidoil da Reiltys Ellan Vannin, Caldric Randall. Er-lesh Mnr Randall nagh vod ny shirveishyn, as argid çheet er-nyn-son veih ny tackeydee, ry chummal seose, gyn aa-scrutaght ennagh jeh'n wooadys jeh shirveishyn, as dy vel eh sheiltyn dy vel feme er jannoo briwnys, as dy vel eh sheiltyn dy vel eh yn aght dy chur argid son ny shirveishyn shen. T'eh briaght, vel sleih dy ghra dy nee'n ymmyrkey eh dy vel yn ymmydeyr eeck bentyn da livrey shiartanse dy hirveishyn, vel sleih jeeaghyn er cur argid coonee da paart jeh ny vees taghyrt ayns shen, ny vel eh goll er livrey liorish ny tackeydee, as er yn oyr shen dy vel feme er tooilley keesh tayrnit veih'n tarmaynys 'sy derrey aght ny'n aght elley.
Va feanish currit da'n Ving neesht liorish Stiureyder yn Urryssaght Ashoonaght da'n Tashtey, David Ireland. Ta Mnr Ireland gra dy vel y tuarystal s'noa vees oc, nagh vel shen agh veih 2022, tuarystal ard-earrooagh y reiltys, as dy row faaishnys jeant echey, mannagh row shin jannoo veg, bentyn da'n tashtey vees çheet fo 'n clane skeim çheet dy ve follym 'sy vlein 2047-48, myr shoh, rere shen, nagh vel eh ry chummal seose.
Ta Mnr Ireland gra, myr ayrn jeh resooney magh yn eear Hirveishagh Tashtee v'echey rish y theay as rish olteynyn Tinvaal, dy ren ard-earrooagh y reiltys obbyr elley dy yannoo cummey er-nyn-son jeeaghyn er kuse dy reihyn, as tra ren ad shen dy dug ad dy feer geill da ny bishaghyn mooarey t'er ve ayn ayns pension y staait, as dy vel eh dy jarroo nish er scughey y date hig eh dy ve follym ny s'moghey liorish daa vlein, myr shoh dy vel shin nish jeeaghyn er date son ve follym jeh 2045-46.
Ta Mnr Ireland gra dy vel ny preayssyn t'orroo er nyn soilshaghey magh dy mie, lesh y Ghlass Three Filley, as dy vel eh jeeaghyn nagh vel art erbee vees rieau çheet dy ve jeant ec y traa t'ayn vees gra dy vel y Ghlass Three Filley ry chummal seose, as dy vel yn Reagheydys ry-hoi Co-obbraghey Tarmaynys as Lhiasaghey er y gherrid er chou tuarystal er, as dy dooyrt peiagh ennagh rish yn laa elley dy ren eer Private Eye red ennagh er, ren faaishnys ayns kuse dy vleeantyn woish nish dy jean eh seose dy feer 100% jeh Lane Troar Sthie y Reeriaght Unnaneysit.
Ta sleih er ve loayrt mychione scoill ard noa ayns ynnyd jeh Scoill Ard Cashtal Rushen, as paart dy leih gra dy row ad jerkal rish fakin kiebbaghyn 'sy thalloo blein ny ghaa er dy henney, agh dy vel eh jeeaghyn dy vel sthap er jeet er y çhalee. Va feysht mychione yn aght ta obbyr y halee goll er y hoshiaght currit er ard offishearyn yn Tashtey choud's v'ad cur feanish roish Bing ny Coontyssyn Theayagh. Ta Mnr Thomas gra nish dy vel eh feer neu-lickly dy jig teiy ayns Tinvaal er cur argid son y scoill ard 'sy traa giare dy liooar vees yn lught-reill shoh tannaghtyn ayn.
Roish nish ta sleih treishteil dy beagh teiy er y chooish ayns soie Tinvaal Mean Souree, agh ta'n Shirveishagh Tashtee, Chris Thomas, er veeraghey dy nee lickly eh nagh bee reaghys jeant er shen derrey lurg yn reihys mooar cadjin. Dinsh eh da'n ving dy vel yn oardagh son reirey y shalee as son cummal seose y lhiasaghey ooilley er y voayrd as dy vel dy chooilley red costal ny smoo na vees mie lesh sleih. T'eh gra, ayns yn cubbyl dy veeaghyn shoh chaie, neayr's va coloayrtys s'noa eddyr oc er shoh, dy vel tastid er ve currit dy vel preays eer ny smoo er costys nish na v'ayn eer cubbyl dy veeaghyn er dy henney, bentyn da ymmyrkey lught, as bentyn da stooghyn troggee as y lheid.
---oooOooo---
Ta troddaneyryn noi shalee Mooir Vannin y cholught Ørsted dy hroggal gowaltys geayee mooie veih coose hiar yn Ellan, veih Kione Vaghal gys Baie Ghoolish gra dy vel oardagh neu-deynlagh goll er jannoo, as dy vel croutyn postyragh goll er ymmydey dy gheddyn kied son y çhalee. Yinnagh y chooid smoo jeh'n lectraghys veagh er ny ghientyn goll stiagh ayns moggyl ashoonagh y Reeriaght Unnaneysit, lesh veg agh faaue dy beagh vondeish da'n Ellan hene, as lesh drogh vuilley er y reayrt veih'n Ellan as er lhuingys as er eeasteyrys.
Ta'n troddan, Gyn Turbineyn Mooie jeh Coose Ellan Vannin, er chosney ny shlee na 5,000 enmyn fo aghin noi'n çhalee, vees goll fo oardagh scrutee ec y traa t'ayn, roish my vees eh currit roish Coonceil ny Shirveishee son briwnys ny s'anmee 'sy vee shoh. Ta'n possan cur trimmid er nagh vel eh noi bree vees aa-noaghey, as dy vel eh toiggal dy vel feme er goll ersooyl veih conney fossil, agh dy vel eh credjal dy vel y lhiasaghey lesh 87 turbineyn jannoo seose y reih neu-chiart son yn Ellan.
Ta cummaltagh Laksey, Ian Strafford, ny mast'ocsyn ta nyn olteynyn, as t'eh gra dy vel eh corree nagh vel Olteynyn yn Chiare as Feed er chur tooilley feyshtyn mychione y çhalee. Choud's ta oardagh scrutee fo raad, cha nod Olteynyn yn Chiare as Feed gra veg mychione feeuid y halee, ny ny lhiettrimmyssyn jeh, as ta sleih gra dy vel shn dy haghney streeu dy vondeishyn roish my vees briwnys jeant ec Coonceil ny Shirveish. Ta Mnr Strafford gra dy vel y lhiettalys shoh cur er y theay goaill ayns laue ooilley yn obbyr shen.
Ta Mnr Strafford gra dy vel eh er screeu rish dy chooilley Oltey yn Chiare as Feed ayns Ellan Vannin as da'n Ard Shirveishagh, dy chur coontey giare jeh ny oyryn son imnea echeysyn hene dy persoonagh, as fys echey dy vel ad ec y phossan, as dy vel eh çheet magh da dy vel reill beayn Tinvaal, er yn oyr dy vel yeearree Ørsted nish currit son sur-smooinaghtyn er bentyn da plannal, dy vel sleih smooinaghtyn er myr sub judice, as dy nee'n eiyrtys jeh shen nagh vel Oltey erbee yn Chiare as Feed lowit dy loayrt my-e-chione.
Ta Mnr Strafford gra dy bee'n reaghys bentyn da'n shalee shoh jeant ec nah Choonceil ny Shirveishee lurg y reihys mooar cadjin, as dy beagh Oltey erbee yn Chiare as Feed er jeet er barel, nagh beagh eh lowit dy cheau teiy ayns Coonceil ny Shirveishagh, dy beagh eh ny Hirveishagh. T'eh briaght, eisht, cre'n aght vees shen cur ersyn ennaghtyn, as t'eh gra dy vel eh feer doillee, er yn oyr, dy chur cowrey, dy vel kuse dy Olteynyn yn Chiare as Feed er screeu er-ash da, dy ghra dy beagh eh er ve yindyssagh dy beagh eh er ninsh daue ooilley ny cooishyn shoh roish my jagh y yeearree phlannal stiagh ayn.
Ta Mnr Strafford gra, dy ve lane oney, dy vel shen cur ersyn gennaghtyn corree dy liooar, er yn oyr dy vel eshyn er chooilleeney cheeadyn dy ooryn dy obbyr dy hoiggal, as nagh dod eh toiggal agh tra va ooilley docamadyn y yeearree phlannal ry gheddyn. T'eh gra dy vel y feysht echey, yn oyr nagh vel Olteynyn yn Chiare as Feed er n'yannoo yn obbyr shen er-nyn-son hene, yn oyr nagh row y resooney magh shen oc, yn oyr dy vel eh er olteynyn y theay dy chur eab er feddyn as er traaue trooid thousaneyn dy ghuillagyn dy ghocamadyn dy chur eab er toiggal ny vees taghyrt ayns rieughid as ny vees ny doilleeidyn t'ayn.
Ta Mnr Strafford gra dy vel eh cur ersyn ennaghtyn dy vel eh corree, agh dy vel eh meanal neesht dy vel eh gennaghtyn feer annoon, as t'eh briaght, c'red vees ry yannoo echey nish, quoi rish t'eh dy screeu, cre'n aght t'eh cur roish y doilleeid, cre'n çhaghterys t'echey, as dy vel eh jeeaghyn dy vel y freggyrt nagh vel veg ayn, dy nee boalley bane t'ayn, as shirrey leshtal nagh vod eh loayrt roo my-e-chione er yn oyr dy vel eh nish rere plannal, myr shoh t'ad gra dy vel ad fakin dy vel imneaghyn echey son shickyrys agh nagh vel veg ry yannoo mychione shen nish. T'eh gra dy vel ooilley jeh shen jeeaghyn dy ve feer neu-chiart, as er-lheh lesh yn traa t'eh çheet.
Ta Mnr Strafford gra dy vel co-choyrle theayagh ayns shen dy chur stiagh ayn aght foshlit, oney, baghtal, dy rheynn fys dy chur ablid da'n theay dy gheddyn fys as eisht dy chur stiagh barel er ny vees taghyrt. T'eh gra dy nee cleeir eh nagh row fys currit da sleih, as ny 5,500 dy leih, tra v'ad er n'gheddyn paart dy nheeghyn as er chur nyn enmyn fo aghin, jeih filley yn earroo dy leih ren goaill ayrn 'sy cho-choyrle theayagh, dy vel shen hene ny chowrey dy vel sleih gra, nish dy vel fys oc, nagh vel ad jeant booiagh lesh shen t'ad dy akin.
---oooOooo---
Ta Lught-reill Bun-shirveishyn Vannin gra dy vel eh niartaghey y moggyl son cur trimmid ayns carbid lectragh, lesh tooilley king lughtey lectragh dy ve troggit ayns puirt yn Ellan. Bee lughteyder ultra-happee currit stiagh 'sy Stashoon Marrey 'sy tourey, as bee shen yn chiaroo kione lughtey lectragh ayns shen.
Ta kied plannal er ve currit dy chur stiagh three king lughtey lectragh jeh ard vieauid stiagh ayns Purt Aer Runnysvie. Yinnagh y lhiasaghey treealit goaill stiagh coodagh greiney erskyn ny king lughtey lectragh, harrish shey ynnydyn pairkal.
Ta Caairlagh Lught-reill Bun-shirveishyn Vannin, as Oltey yn Chiare as Feed son Doolish Hwoaie, John Wannenburgh, gra dy vel shoh dy gholl er oai feer vie er bastal, as dy vel niartaghey seyraadyn son lughtey lectragh ec y Stashoon Marrey as cur stiagh plannyn son y rhollan Runnysvie soilshaghey magh momentum baghtal ayns jannoo y bun-troggalys ain gys y date. T'eh gra dy jean ny saasey dy hareaghey y port varrey as y port aer cummal seose cummaltee, keayrtee as obbreyderyn traaght choud's ta shin freayll rish goll er y hoshiaght gys traa ry heet vees ny s'glenney as smoo barrantoil son yn Ellan. T'eh gra dy vel eh jeant magh fakin y kesmad jarrooagh shoh er oai.
Ta'n Lught-reill gra dy vel ny shlee na 1,800 carbyd lectragh recortit 'syn Ellan. Ta 135 dy ching lughtey lectragh ayn, as ta'n earroo shen goaill stiagh hoght lughteyderyn feer tappee as 127 lughteyder tappee. T'eh jeeaghyn dy vel carbid lectragh as carbid chrosh-sheelragh nish jannoo seose mysh 5% jeh carbid recortit 'syn Ellan.
---oooOooo---
Hig bishaghey ayns taillaghyn taxi veih'n 22 Mee Averil. Ta'n Ving Kied Arraghey Raad er choardail rish bishaghey, yn chied er neayr's 2024, as ta'n Ving gra dy vel bolgey argidoil as costyssyn bea er n'gholl seose dy mooar neayr's shen.
Cha bee caghlaa da ny taillaghyn lurg nane-jeig pm, agh roish shen choud's ta'n brattagh goll sheese bee bishaghey jeh 20p gys £4. Nee'n costys son dagh nhee er ny stowal 'sy towl scudlee yrjaghey liorish 10p gys 60p son dagh hee, as nee'n tailley son sollaghey goll seose veih £50 gys £150.
---oooOooo---
Hug yn Rheynn Gastid Dellal ny shlee na £250,000 da Çhellinsh Vannin nurree dy eeck costyssyn cochianglt rish cur stiagh bun-troggalys frauaig fo halloo. Va'n argid currit dy yannoo shickyr dy vod frauaig ve currit da troggalyn as briwnys jeant nagh row eh ry yannoo rere cooishyn traghtee. Ta'n Shirveishagh son Gastid Dellal, as Oltey yn Chiare as Feed son Ayrey as Maayl, Tim Johnston, er veeraghey nagh row yn argid currit agh ayns ardyn er-lheh as feme er çheet stiagh orroo, as va enn currit orroo 'sy Phlan Ashoonagh son Boandey Lhean.
Va £265,000 ceaut ooilley cooidjagh dy lhiggey da Çhellinsh Vannin jannoo ymmyd jeh bun-troggalys fo halloo ayns ny ardyn shen as feme er çheet stiagh orroo, as v'eh currit ass y clane claare-argidoil son livrey frauig. Ta'n Rheynn Gastid Dellal gra dy vel Çhellinsh Vannin er chur stiagh ayn ny shlee na 30 yeearree bentyn da frauaig, as dy vel yn argid shoh, yn £265,000, bentyn da 10 jeh ny yeearreeyn shen. Haink jerrey er reaghys fo chonaant y rheynn lesh y chiareyder çhellinsh bentyn da'n Phlan Ashoonagh son Boandey Lhean Mee Luanistyn nurree.
Haink ny fysseree shoh ayns freggyrt da feysht Tinvaal scruit va currit stiagh ayn ec Oltey yn Chiare as Feed son Glionfaba as Purt ny Hinshey, Kate Lord-Brennan.
---oooOooo---
Nee Ynnyd Jeelym y Heear aa-osley ny garreishyn aa-ymmydey echey moghrey Jecrean, yn 15 Mee Averil, son yn chied cheayrt rish blein. Ren yn seyrraad shoh dooney 2025 ec traa nagh row yn ynnyd jeelym abyl dy obbraghey wheesh as oddys eh.
Rish traa prowalagh bee ny garreishyn aa-ymmydey foshlit moghrey Jecrean, lesh caa da cummaltee 'sy heear cur-lhieu nheeghyn dy aagail, son sleih elley dy ghoaill as dy yannoo ymmyd jeu, er-lhimmey jeh cooid lectragh, nagh bee lowit.
Adsyn ta faagail nheeghyn, bee shen jeant ec bun yn ynnyd choud's ta ard s'yrjey yn ynnyd dooint, dy vod y fwirran freayll arrey er ny vees goll er jannoo ayns ny garreishyn aa-ymmydey.
---oooOooo---
Ta kiare lughtyn-reill ynnydoil cur cuirrey er shirreyderyn dy chur stiagh dy ve nyn marrantee. Ayns Balley ny Loghey, Skylley Vreeshey as Garff, ta daa ynnyd y pheesh myr olteynyn y voayrd, as ta un ynnyd myr oltey y voayrd ayns Jourby.
Foddee sleih geddyn pabyryn enmyssaght veih ny lughtyn-reill ynnydoil shoh, ny t'ad ry gheddyn dy yee-laadey er linney ec ynnyd eggey y reiltys. Shegin daue ve currit stiagh ayn liorish 1pm nuy laghyn woish nish, Jecrean yn 22 Mee Averil. My vees feme er reihys ec fer erbee jeh ny lughtyn-reill ynnydoil shoh, bee shen ry chummal Jerdein yn 21 Mee Voaldyn.
---oooOooo---
Ta Claire Whiteway er ve pointit liorish y Lhiass-Chiannoort, yn Reejerey John Lorimer, dy ve Captan Skeerey Carbory, ayns ynnyd jeh Raymond Gawne, ren irree ass lurg 30 blein 'syn oik shen.
Dy tradishoonagh, ta currym er Captan y Skeerey son freayll rick er ny vees taghyrt 'sy skeerey, ny yeih 'sy lhing shoh dy vel eh son y chooid smoo jesh-chliaghtagh, agh t'eh er y Chaptan reaghey as freayll rick er çhaglymyn as eam currit er-nyn-son liorish cummaltee, dy loayrt mychione cooishyn scanshoil, goaill stiagh dy chur caa da teiyderyn clashtyn ny ta shirreyderyn ayns reihyssyn dy ghra as cur feyshtyn orroo, myr bee'n aght mleeaney lesh reihys mooar cadjin ry heet.
---oooOooo---
Haink toshiaght er obbyr Jelune yn 13 Mee Averil ayns ardyn jeh'n eear thie aaght, nish tholtanagh, ny Magheryn Golf Balleychashtal, dy gheddyn rey rish asbestos. Va'n ynnyd creckit liorish y cholught Dandara beggan ny sodjey na blein er dy henney da Club Golf Langlish Cagleeit, lesh plannyn dy lhiasaghey thie aaght queig rollageyn.
Ren tuarystal liorish Shirveishyn Profeshoonagh Vannin cur enn er ardyn ayns ta stooghyn as asbestos ayndaue. Lurg prowalyssyn, ta briwnys er ve jeant dy vel eh sauçhey dy ghoaill magh ass y stoo veih daa jeu, eear shamyr oast y chlub golf as y foyer.
Agh ta un ard, vees shirveishagh er yn eear hamyr aarlee, as bee feme er cur stiagh bhuttyn son oyryn sauçhys roish my vees kied currit dy ghoaill toshiaght er obbraghey çheusthie jeh.
Ta Shirveishyn Profeshoonagh Vannin gra nagh dod ad scrutaghey agh ardyn beggey jeh ny cleaghyn rea as ny laareyn, as ta imnea ayn mychione stayd y strughtoor oc, as dy vel feme er goaill ayns laue obbyr erbee dy kiarailagh.
Cha nel mooadys y thie aaght noa er ve reaghit oc foast.
